I. Süleyman dönemi Avrupalı elçiler

I. Süleyman devrinde (1520-1566) Osmanlı Devleti, Avrupa siyasetinde son derece etkili bir pozisyon kazanmıştır. Bu dönemde Dîvân-ı Hümâyun’a Avrupalı devletlerden birçok elçi gönderilmiştir. Gelen elçilerin diplomatik faaliyetleri, Osmanlı Devleti’nin gücünün zirvesinde olduğu dönemlerde benimsediği dış politikasının ve Avrupalı devletlerle ilişkilerinin anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. Bu çalışmada, bahsedilen dönemde Osmanlı yönetimiyle irtibat kuran Avrupalı elçilerin diplomatik faaliyetleri incelenmiştir. Bu minvalde elçilerin görevlerindeki başarı ve başarısızlıklarında etkili olan dinamiklerin açıklanması ve I. Süleyman’ın Avrupa siyasetinin söz konusu elçilikler üzerinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Tez yazım sürecinde Osmanlı kronikleri, Batılı eserler ve ikincil kaynaklar kullanılmıştır. Kroniklerden, elçiliklerin gerçekleştiği tarihlerin tespitinde ve bu elçiliklerin tarihî bağlamının aktarımında istifade edilmiştir. Batılı eserler ve ikincil kaynaklar ise çoğunlukla elçilerin yürüttükleri görüşmelerin ayrıntılarına ilişkin veriler sağlamıştır. Bu çalışmada söz konusu diplomatik faaliyetler ayrıntılı bir şekilde işlenmiştir. I. Süleyman döneminde dost ve düşman ülkelerden gelen elçiler Osmanlı sarayını âdeta bir diplomasi merkezi hâline getirmişlerdir. Fransa’nın dost, Habsburgların düşman; Venedik, Lehistan ve Rusya’nın kısmen tarafsız kaldığı bu dönemde diplomasinin seyrini etkileyen başlıca unsurlar arasında; Osmanlı Devleti’nin politik gücü, devletlerarası konjonktür, elçilerin temsil ettikleri yönetimlerin talepleri ve bunların iletilme şekilleri ile elçiler arasındaki rekabetler yer almıştır. Macaristan ve Akdeniz’deki rekabetin etkisi de elçiliklere yansımıştır.

During the reign of Sultan Süleyman I (1520–1566), the Ottoman Empire assumed a highly influential position within European politics. In this period, numerous envoys from European states were dispatched to the Imperial Council (Dîvân-ı Hümâyun). The diplomatic activities of these envoys contribute to an understanding of the foreign policy pursued by the Ottoman Empire at the height of its power and of its relations with European states. This study examines the diplomatic activities of the European envoys who established contact with the Ottoman administration during the period in question. In this regard, it aims to elucidate the dynamics underlying the successes and failures of these envoys and to evaluate Süleyman I’s European policy through the prism of these embassies. Ottoman chronicles, Western works, and secondary sources were consulted in the preparation of this thesis. The chronicles were used to determine the dates of the embassies and to convey their historical context. Western works and secondary literature, by contrast, primarily provided information concerning the details of the negotiations undertaken by the envoys. On this basis, the diplomatic activities in question are examined in detail in the study. During Süleyman’s reign, envoys from both friendly and hostile powers effectively transformed the Ottoman court into a center of diplomacy. In this period— when France acted as an ally, the Habsburgs as adversaries, and Venice, Poland, and Russia remained partially neutral—the principal factors shaping the course of diplomacy included the political power of the Ottoman Empire, the broader interstate conjuncture, the demands of the governments represented by the envoys and the modes of their transmission, as well as the rivalries among envoys. The impact of the rivalry in Hungary and the Mediterranean was likewise reflected in these embassies.