Ortognatik cerrahi uygulanan hastaların hayat kalitelerinin değerlendirilmesi

Ağrı, çiğneme, konuşma ve nefes alma gibi fonksiyonel; yüz asimetrisi, çenelerin uyumsuzluğu gibi estetik faktörlerin giderilmesi ile hayat kalitesi artırılması ortognatik cerrahinin en temel hedefleridir. Bu çalışma ortognatik cerrahi ile tedavi edilen hastaların yaşam kalitesindeki değişiklikleri değerlendirmeyi ve sosyopsikolojik ve sosyodemografik faktörlerin bu değişikliklerle ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, Necmettin Erbakan Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim Dalında, iskeletsel maloklüzyon ve dentofasiyal deformite nedeniyle ortognatik cerrahi operasyonu uygulanan 71 hasta üzerinde bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Tüm hastalarda Ortognatik Yaşam Kalitesi Anketi (OQLQ) ölçeğinin dört alt boyutu ve genel toplam puanı ile Oral Health Impact Profile-14 (OHIP-14) ölçeğinin yedi alt boyutu ve genel toplam puanı (OHIP-14 SC) arasında, girişim öncesi ve girişim sonrası 6. hafta ile 6. ay değerleri açısından ilişki incelenmiştir. Operasyon öncesi Sosyodemografik Değerlendirme Formu ve Sosyopsikolojik Değerlendirme Ölçeği ile elde edilen veriler ışığında, bu faktörlerin ameliyat sonrası yaşam kalitesi ile ilişkisi incelenmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 71 hastanın %77,5'i çift çene operasyonu geçirmiş, %69'u sınıf III maloklüzyon tanısı almıştır. Ortognatik cerrahinin yaşam kalitesi üzerinde genel olarak anlamlı ve olumlu etkileri gözlenmiştir. OHIP-14 ve OQLQ ölçeklerinden elde edilen verilere göre, 6. ayda her iki ölçeğin tüm alt boyutlarında istetistiksel olarak anlamlı düzeyde iyileşme saptanmıştır. OHIP-14 toplam skoru ortalama 14 puan, OQLQ toplam skoru ise ortalama 37 puan azalmıştır. Bununla birlikte, 6. haftada OHIP-14'ün "psikolojik rahatsızlık" ve "fiziksel yetersizlik"; OQLQ'nun ise "ağız fonksiyonu" alt boyutlarında geçici kötüleşme gözlenmiş ancak 6. ayda istatistiksel olarak anlamlı iyileşme sağlanmıştır. Ayrıca operasyon öncesi sosyal yaşamda zorluk yaşayan ve konuşma şikâyeti bulunan bireylerde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yaşam kalitesi artışı gözlenmiştir. Cinsiyete göre yapılan değerlendirmede, kadın hastaların OQLQ'nun "dentofasiyal estetiğin farkındalığı" alt boyutunda daha belirgin iyileşme gösterdiği; erkek hastaların ise OHIP-14'ün "fonksiyonel kısıtlılık" alt boyutunda kadınlara kıyasla daha fazla puan azalması yaşadığı, dolayısıyla fonksiyonel iyileşmenin erkeklerde daha belirgin olduğu saptanmıştır. Sonuç: Ortognatik cerrahi hem fonksiyonel hem de estetik açıdan yaşam kalitesini artırmada etkili bir tedavi seçeneğidir. Cerrahi sonrası 6. ayda yaşam kalitesine ilişkin tüm parametrelerde anlamlı düzeyde iyileşme sağlanmıştır. Geçici erken dönem olumsuzluklara rağmen, uzun vadede operasyonun hastaların psikolojik, sosyal ve fonksiyonel uyumlarına olumlu katkı sunduğu görülmüştür.

Introduction: The primary objectives of orthognathic surgery are to enhance quality of life by addressing functional issues such as pain, chewing, speaking, and breathing, as well as aesthetic concerns like facial asymmetry and jaw misalignment. This study aims to evaluate changes in the quality of life of patients treated with orthognathic surgery and to investigate the relationship between these changes and sociopsychological and sociodemographic factors. Materials and Methods: This study was conducted on 71 patients who underwent orthognathic surgery due to skeletal malocclusion and dentofacial deformity at the Department of Oral and Maxillofacial Surgery, Faculty of Dentistry, Necmettin Erbakan University. The study evaluated changes in quality of life by comparing the preoperative and postoperative 6th week and 6th month scores of the Orthognathic Quality of Life Questionnaire (OQLQ), including its four subscales and total score, and the Oral Health Impact Profile-14 (OHIP-14), including its seven subscales and total score (OHIP-14 SC). In addition, data obtained from the preoperative Sociodemographic Evaluation Form and Sociopsychologic Evaluation Scale were used to assess their relationship with postoperative quality of life. Results: Among the 71 patients included in the study, 77.5% underwent double-jaw surgery, and 69% were diagnosed with Class III malocclusion. Orthognathic surgery was generally observed to have significant and positive effects on quality of life. According to data obtained from the OHIP-14 and OQLQ scales, statistically significant improvements were detected in all subdimensions of both scales at the 6-month follow-up. The total OHIP-14 score decreased by an average of 14 points, while the total OQLQ score decreased by an average of 37 points. However, at the 6-week follow-up, temporary deteriorations were observed in the “psychological discomfort” and “physical disability” subdimensions of the OHIP-14 and in the “oral function” subdimension of the OQLQ, which showed statistically significant improvement by the 6-month follow-up. Furthermore, individuals who experienced social difficulties or had complaints related to speech before surgery demonstrated statistically significant improvements in quality of life. In the gender-based analysis, female patients exhibited more pronounced improvements in the “awareness of dentofacial aesthetics” subdimension of the OQLQ, while male patients showed a greater reduction in the “functional limitation” subdimension of the OHIP-14 compared to females, indicating that functional improvement was more evident in males. Conclusion: Orthognathic surgery is an effective treatment option for improving quality of life both functionally and aesthetically in individuals with dentofacial deformities. By the 6th postoperative month, significant improvements were observed in all quality-of-life parameters. Despite temporary negative outcomes in the early postoperative period, the surgery was found to contribute positively to patients’ psychological, social, and functional adjustment in the long term. Additionally, preoperative psychosocial and sociodemographic characteristics were identified as important factors influencing changes in postoperative quality of life.