Safedî’nin Keşfü’l-esrâr ve hetkü’l estâr Adlı Tefsirinde Hıristiyanlık

Bu çalışmada VII. (XIII) yüzyılın tabip, fakih, edip ve müfessirlerinden Yûsuf b. Hilâl es-Safedî (ö. 696/1296) tarafından telif edilmiş Keşfü’l-esrâr ve hetkü’l-estâr adlı kitap esas alınarak Hıristiyanlığın ana ögeleri Hz. Meryem ve Hz. Îsâ ile problemli konularının ele alınışı incelenmiştir. Safedî, İbranice ve Süryanice bilen, tefsirinde Kitab-ı Mukaddesten alıntılar yapan, aklı ve nakli birleştiren bir müfessirdir. Böyle olmasına rağmen müellifin, çağından günümüze kadar gerekli ilgiyi göremediği anlaşılmaktadır. Bu çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, önemi, yöntemi, Safedî’nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Hz. Meryem’in ailesi, doğumu, mabede adanması, meziyetleri, seçilmişliği, Hz. Îsâ ile müjdelenmesi, hamile kalması, Hz. Îsâ’nın doğumu ve Hz. Meryem’in kavmiyle yüzleşmesi konuları ele alınmıştır. İkinci bölümde Hz. Îsâ’nın babasız dünyaya gelişi, Allah Teâlâ’dan Kelime ve Ruh olması, Mesîhliği, havârileri mucizeleri, çarmıh hadisesi, ref’ ve nüzûlü konuları işlenmiştir. Üçüncü bölüm ise Safedî’nin teslîs, tahrif ve tebşîrât (Hz. Îsâ’nın Hz. Peygamber’i müjdelemesi) meselelerini ele alışına ayrılmıştır. Bu bölümler işlenirken başka tefsir kaynaklarından da yararlanılarak konular tartışılmıştır.

In this study, the handling of the problematic issues with the main elements of Christianity, Mary and Jesus, was examined based on the book Kashf al-asrār wa hatk al-astār that was written by Safadi (d. 696/1296), one of the 7th. century physician, jurist, writer and commentator. Safadi who knows Hebrew and Syriac, quotes from the Bible in his commentary, although he admits that they have been corrupted, and combines reason and narration. Despite this, it is understood that the author did not receive the necessary attention from his age to the present day. In the introduction part of this study, information about the subject, purpose, importance, method of the research, Safadi's life and works are given. In the first chapter, Mary's family, her birth, her dedication to the temple, her virtues, her election, her giving the good news of Jesus, her pregnancy, the birth of Jesus and Mary's confrontation with her people are discussed. In the second part, the coming of Jesus to the world without a father, his being a word and spirit from God, his Messiahship, the miracles of his apostles, the crucifixion, ascension, and his descent are discussed. The third chapter is devoted to Safadi's handling of the trinity, distortion and tebşîrât, namely the good news of Muhammad given by Jesus Christ. While these chapters were being processed, the subjects were discussed by making use of other tafsir sources.