Preobez/obez bireylerde fruktoz tüketiminin antropometrik ölçümler ve bazı biyokimyasal parametrelerle ilişkisi

Obezite, fazla enerji alımı sonucu ortaya çıkan ve küresel çapta yaygınlığı artış gösteren bir hastalıktır. Ülkemizde yaklaşık her 10 kişiden 4'ü preobez ve 3'ü obezdir. Birçok faktör obezitenin gelişiminde rol oynamaktadır. Bu faktörlerden birisi de diyetle yüksek fruktoz alımıdır. Fruktoz alımı, yüksek fruktozlu mısır şurubu ve sükrozun yaygın kullanımı ile birlikte yıllar içerisinde artmıştır. Yüksek fruktoz alımı obezite, tip 2 diyabet, dislipemi gibi birçok hastalığın gelişimine katkıda bulunabilmektedir. Literatürde yüksek fruktoz alımının, antropometrik ölçümler ve kan parametreleri üzerinde olumsuz sağlık etkilerine neden olduğunu gösteren çalışmalar mevcutken bu ilişkiyi desteklemeyen çalışmalar da bulunmaktadır. Bu çalışmada, 25-60 yaş aralığındaki preobez/obez bireylerin fruktoz alımlarının, normal BKİ'ye sahip sağlıklı bireyler ile karşılaştırılması ve fruktoz alımı ile antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya; Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi'ne başvuran, çalışmaya katılmak için onam veren, sağlıklı (n=30) ve preobez/obez bireyler (n=31) dahil edilmiştir. Katılımcılara yüz yüze görüşme yöntemi ile anket formu uygulanmıştır. Anket formunda; bireylerin sosyodemografik özellikleri, sağlıkla ilişkili alışkanlıkları ve fiziksel aktivite düzeylerine dair bilgiler yer almaktadır. Bireylerin antropometrik ölçümleri yapılmış ve son 3 aylık biyokimyasal bulguları hasta dosyalarından alınmıştır. Son 1 aylık besin tüketiminin sorgulanması amacıyla besin tüketim sıklığı formu; fruktoz alımının saptanması amacıyla fruktoz tüketim formu kullanılmıştır. Beslenme Bilgi Sistemi (BeBiS) versiyon 9 (Ebispro for Windows, Stuttgart, Almanya; Türkçe sürüm: BeBiS, İstanbul, 2021) kullanılarak besinlerin enerji, makro ve mikro besin ögesi değerleri saptanmıştır. Verilerin analizi, Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 28.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) kullanılarak yapılmıştır. Sağlıklı bireylerin yaş ortalaması 35,87 ± 8,34 yıl iken preobez/obez bireylerin yaş ortalaması 40,61 ± 10,61 yıldır. Preobez/obez bireylerin günlük D vitamini alımlarının (3,80 ± 1,80 mcg/gün), normal BKİ'ye sahip sağlıklı bireylerden (5,12 ± 3,07 mcg/gün) daha düşük olduğu saptanmıştır (p=0,044). Günlük fruktoz alımı sağlıklı bireylerde 24,54 ± 15,06 g iken preobez/obez bireylerde 22,92 ± 10,95 g'dır. Ancak gruplar arasında fruktoz ve sükroz alımı açısından fark bulunmamıştır (sırasıyla p= 0,633; p= 0,606). Gruplar arasında şekerle tatlandırılmış içecek tüketimi bakımından da fark saptanmamıştır (p>0,05). Katılımcıların fruktoz alım düzeyleri, tüm katılımcıların günlük fruktoz alım medyanı (19 g) baz alınarak değerlendirilmiştir. Günlük ≥19 g'dan fazla fruktoz alımına sahip preobez/obez bireylerde; vücut ağırlığı, bel çevresi, vücut yağ oranı, kalça çevresi, bel/kalça oranı, vücut yağ ağırlığı, iç organ yağ oranı gibi değişkenlerin, günlük ≥19 g'dan fazla fruktoz alımına sahip sağlıklı bireylere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca hemoglobinA1c (HbA1c), trigliserit (TG), düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL-K), ürik asit, sistolik ve diastolik kan basıncı değerlerinin günlük ≥19 g'dan fazla fruktoz alımına sahip preobez/obezlerde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Fruktozun bazı kan bulguları ve kan basıncı üzerindeki etkisi, obezite varlığı ile artabilir. Obezite ve fruktoz arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için daha kapsamlı çalışmalar literatüre kazandırılmalıdır.

Obesity is a disease that occurs as a result of excess energy intake and is increasing in prevalence globally. In our country, approximately 4 out of every 10 people are preobese and 3 out of every 10 people are obese. Many factors play a role in the development of obesity. One of these factors is fructose consumption. Fructose intake has increased over the years with the widespread use of high-fructose corn syrup and sucrose. High fructose intake can contribute to the development of many diseases, such as obesity, type 2 diabetes, and dyslipemia. While there are studies in the literature showing that high fructose intake has adverse health effects on anthropometric measurements and blood parameters, there are also studies that do not support this association. This study aimed to compare the fructose intake of preobese/obese individuals aged 25-60 years with healthy individuals with normal BMI and to investigate the relationship between fructose intake and anthropometric measurements and biochemical parameters. Healthy (n=30) and preobese/obese individuals (n=31) who applied to Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Hospital and gave their consent to participate in the study were included in the study. A questionnaire form was applied to the participants via face-to-face interview method. Information about individuals' sociodemographic characteristics, health-related habits and physical activity levels was obtained through the questionnaire form. Anthropometric measurements of individuals were made and biochemical parameters in the last 3 months were taken from patient files. A food consumption frequency form was used to question food consumption in the last month, and a fructose consumption form was used to determine fructose consumption of individuals. Energy, macro and micronutrient values of consumed foods were determined using Nutrition Information System (BeBiS) (Ebispro for Windows, Stuttgart, Germany) version 9. Data analysis was done using Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 28.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA). While the mean age of healthy individuals is 35.87 ± 8.34 years, the mean age of preobese/obese individuals is 40.61 ± 10.61 years. It was found that preobese/obese individuals had lower daily vitamin D intake (3.80 ± 1.80 mcg/day) than healthy individuals with normal BMI (5.12 ± 3.07 mcg/day) (p=0.044). While the daily fructose intake of healthy individuals is 24,54±15,06 g, it is 22,92±10,95 g in preobese/obese individuals. However, no difference was found between the groups in terms of fructose and sucrose intake (p=0,633; p=0,606, respectively). There was no difference between the groups in terms of sugar-sweetened beverages (p>0.05). Participants' fructose intake levels were evaluated based on the daily fructose intake median of all participants (19 g).Variables such as body weight, waist circumference, body fat ratio, hip circumference, waist/hip ratio, body fat weight, and visceral fat ratio were found to be significantly higher in preobese/obese individuals with a daily fructose intake of ≥19 g compared to healthy individuals with a daily fructose intake of ≥19 g (p<0.05). Furthermore, hemoglobin A1c (HbA1c), triglyceride (TG), low-density lipoprotein (LDL-C), uric acid, and systolic and diastolic blood pressure values were found to be higher in preobese/obese individuals with a daily fructose intake of ≥19 g. The effect of fructose on some blood markers and blood pressure may be increased by the presence of obesity. More comprehensive studies should be included in the literature to better understand the obesity-fructose relationship.