Kemoterapi alan kolorektal kanserli hastalara Levine Koruma Modeline dayalı uygulanan hemşirelik girişimlerinin yorgunluk, periferal nöropati ve kaygı düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

Bu araştırma, kemoterapi alan kolorektal kanser hastalarına Levine Koruma Modeli'ne dayalı uygulanan hemşirelik girişimlerinin kanserle ilişkili yorgunluk, periferal nöropati ve kaygı düzeyine etkisini incelemek amacıyla ön test-son test randomize kontrollü çalışma olarak yürütülmüştür. Levine Koruma Modeli, enerji, yapısal ve kişisel bütünlüğü korumaya odaklanan bütüncül yaklaşımı nedeniyle, kemoterapiye bağlı çoklu semptom yükünün yönetiminde kuramsal bir çerçeve olarak tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklemini, bir üniversite hastanesinin Tıbbi Onkoloji Kliniği'nde tedavi gören ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 68 kolorektal kanser hastası oluşturmuştur. Katılımcılar 1:1 oranında müdahale (n=34) ve kontrol (n=34) grubuna atanmıştır. Müdahale grubuna, Levine Koruma Modeli çerçevesinde yapılandırılmış hemşirelik girişimleri (semptom yönetimi eğitimi, progresif gevşeme egzersizi ve duyu topu uygulaması) uygulanırken; kontrol grubuna rutin hemşirelik bakımı verilmiştir. Veriler, Haziran-Aralık 2025 tarihleri arasında ön test, ara test ve son test ölçümleriyle toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizi istatistik paket programı (SPSS 27) kullanılarak değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı veriler sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma ile sunulmuştur. Gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız gruplarda t testi ve ki-kare testi; grup içi zaman değişimlerinin değerlendirilmesinde tekrarlı ölçümlerde varyans analizi ve uygun post-hoc testler kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların sosyodemografik ve hastalığa ilişkin özellikleri açısından müdahale ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamış olup, grupların başlangıçta homojen olduğu belirlenmiştir. Ön test ölçümlerinde gruplar arasında kanserle ilişkili yorgunluk, kemoterapi ilişkili periferal nöropati ve kaygı düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Ara test ve son test ölçümlerinde ise müdahale grubunda kanserle ilişkili yorgunluk düzeyinin zaman içinde anlamlı biçimde azaldığı, kontrol grubunda ise arttığı belirlenmiştir (p<0,05). Benzer şekilde, kemoterapi ilişkili periferal nöropatinin özellikle duyusal semptomlar boyutunda, ara testten itibaren müdahale grubunda belirgin bir iyileşme gözlenirken, kontrol grubunda semptom şiddetinin ilerleyici biçimde arttığı saptanmıştır (p<0,05). Kaygı düzeyleri incelendiğinde, müdahale grubunda hem ara test hem de son test ölçümlerinde anlamlı bir azalma olduğu, kontrol grubunda ise kaygı düzeylerinin değişmediği ya da arttığı belirlenmiştir (p<0,05). Elde edilen bulgular, Levine Koruma Modeli'ne dayalı olarak uygulanan hemşirelik girişimlerinin, FOLFOX kemoterapisi alan kolorektal kanser hastalarında yorgunluk, periferal nöropati ve kaygıyı azaltmada etkili olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda, model temelli, farmakolojik olmayan hemşirelik girişimlerinin onkoloji bakımında uygulanabilir, sürdürülebilir ve hasta merkezli bir yaklaşım sunduğu düşünülmektedir.

This study was conducted as a pretest–posttest randomized controlled trial to examine the effects of nursing interventions based on the Levine Conservation Model on cancer-related fatigue, peripheral neuropathy, and anxiety levels in patients with colorectal cancer receiving chemotherapy. The Levine Conservation Model was selected as the theoretical framework of the study due to its holistic approach, which focuses on the preservation of energy, structural integrity, and personal integrity, making it particularly suitable for managing the multiple symptom burden associated with chemotherapy. The study sample consisted of a total of 68 patients with colorectal cancer who were receiving treatment at the Medical Oncology Clinic of a university hospital and met the inclusion criteria. Participants were randomly assigned in a 1:1 ratio to either the intervention group (n = 34) or the control group (n = 34). The intervention group received nursing interventions structured according to the Levine Conservation Model, including symptom management education, progressive muscle relaxation exercises, and sensory ball application, whereas the control group received routine nursing care. The data was collected between June and December 2025 through pre-test, mid-test and post-test measurements. Statistical analyses were conducted using a statistical software package (SPSS version 27). Descriptive statistics were presented as numbers, percentages, means, and standard deviations. Independent samples t-tests and chi-square tests were used for between-group comparisons, while repeated-measures analysis of variance (ANOVA) with appropriate post-hoc tests was employed to evaluate within-group changes over time. A p-value of less than 0.05 was considered statistically significant. According to the study findings, no statistically significant differences were observed between the intervention and control groups in terms of sociodemographic or disease-related characteristics, indicating that the groups were homogeneous at baseline. At the pretest assessment, there were no statistically significant differences between the groups regarding cancer-related fatigue, chemotherapy-induced peripheral neuropathy, or anxiety levels (p>0.05). At the midtest and posttest assessments, a statistically significant decrease in cancer-related fatigue levels over time was observed in the intervention group, whereas fatigue levels significantly increased in the control group (p<0.05). Similarly, with respect to chemotherapy-induced peripheral neuropathy—particularly in the sensory symptoms dimension—a marked improvement was observed in the intervention group starting from the midtest, while symptom severity showed a progressive increase in the control group (p<0.05). Regarding anxiety levels, the intervention group demonstrated a significant reduction at both midtest and posttest measurements, whereas anxiety levels in the control group either remained unchanged or increased over time (p<0.05). The findings indicate that nursing interventions based on the Levine Conservation Model are effective in reducing fatigue, peripheral neuropathy, and anxiety in colorectal cancer patients receiving FOLFOX chemotherapy. Accordingly, model-based, non-pharmacological nursing interventions appear to offer a feasible, sustainable, and patient-centered approach to oncology care.