Gotik edebiyatın korku sinemasına uyarlanması: Edgar Allan Poe örneği

Bu çalışmada, gotik sanatın ve gotik edebiyatın öncülerinden Edgar Allan Poe'nun eserlerinin korku sinemasına uyarlanma süreçleri, mizansen eleştiri çerçevesinde incelenmiştir. Poe'nun öykülerindeki karanlık atmosfer, tekinsizlik, psikolojik gerilim gibi belirgin gotik ögelerin, sinemaya uyarlanan eserlerinde de görsel ve anlatısal olarak nasıl yansıtıldığı araştırma konusu olmuştur. Çalışmada, gotik estetiğin sinematik dönüşümünü, görsel anlatı bileşenleri (sinematografi, aydınlatma, set tasarımı, kostüm, makyaj) aracılığıyla analiz edilmiş ve gotik anlatının sinemadaki işlevi irdelenmiştir. Çalışma, Türkçe akademik literatürde gotik sinema ve özellikle Poe'nun eserlerinin sinematik uyarlamaları üzerine sınırlı sayıda çalışma bulunması nedeniyle önem taşımaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden mizansen eleştiri ve betimleyici analiz kullanılarak, seçilen filmlerdeki gotik unsurların temsil biçimleri ve anlamlarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Örneklem olarak, Poe'nun eserlerinden uyarlanmış, gotik öğeleri yoğunlukla barındıran Black Cat (1941), The Fall of The House of Usher (1960), The Tomb of Ligeia (1964), Tales of Terror (1962), Spirits of The Dead (1968), Stonehearst Asylum (2014), Extraordinary Tales (2013) filmleri seçilmiştir. Çalışmada, Poe'nun edebi mirasının sinemadaki izleri ve gotik estetiğin korku sinemasındaki yeri ortaya konulmaktadır. Edgar Allan Poe'nun gotik anlatılarının sinemaya uyarlanmasında, mizansenin, anlatı derinliğini ve atmosfer kurulumunu sağlayan temel bir öğe olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca sinematografi, ışık, mekân, kostüm ve makyaj gibi sahneleme unsurları aracılığıyla, Poe'nun metinlerindeki delilik, çürüme ve ölüm temalarının sinemasal düzlemde etkileyici biçimde temsil edildiği gözlemlenmiştir.

In this study, the adaptation processes of the works of Edgar Allan Poe, one of the pioneers of gothic art and gothic literature, to horror cinema are examined within the framework of mise-en-scene criticism. How the prominent gothic elements such as dark atmosphere, uncanny, psychological tension in Poe's stories are reflected visually and narratively in his works adapted to cinema has been the subject of research. The study analyses the cinematic transformation of gothic aesthetics through visual narrative components (cinematography, lighting, set design, costume, make-up) and examines the function of gothic narrative in cinema. The study is of importance due to the limited number of studies on gothic cinema and especially cinematic adaptations of Poe's works in Turkish academic literature. Using mise-en-scene criticism and descriptive analysis as qualitative research methods, it is aimed to reveal the representation forms and meanings of gothic elements in the selected films. Black Cat (1941), The Fall of The House of Usher (1960), The Tomb of Ligeia (1964), Tales of Terror (1962), Spirits of The Dead (1968), Stonehearst Asylum (2014), Extraordinary Tales (2013), which are adapted from Poe's works and contain gothic elements, were selected as the sample. The study reveals the traces of Poe's literary legacy in cinema and the place of gothic aesthetics in horror cinema. In the adaptation of Edgar Allan Poe's gothic narratives to cinema, it has been determined that mise-en-scene is a fundamental element that provides narrative depth and atmosphere. In addition, it has been observed that the themes of madness, decay and death in Poe's texts are effectively represented on the cinematic plane through staging elements such as cinematography, lighting, space, costume and make-up.