Kadı Abdülcebbâr’ın Şerhu’l-Usûli’l-Hamse’de İslam mezheplerine bakışı

Mu’tezile mezhebinin varlığı geçmişte kalsa da, günümüzde kendisine mensup insan kalmamış olsa da etkileri günümüzde de kendini göstermekte ve ilgi çekmeye devam etmektedir. Kadı Abdülcebbâr’ın eserlerinin ortaya çıkmasıyla birlikte Kelâm ilminde önemli yere sahip olan Mu’tezile mezhebinin görüşlerini bizzat birinci el kaynaktan inceleme imkanı doğmuştur. Bu konuda Kadı Abdülcebbâr’ın önemi büyüktür ve Mu’tezile için en önemli sembollerden biri olan beş temel ilkeyi ele aldığı Şerhu’l- Usûli’l-Hamse isimli eseri Mu’tezile mezhebini tanımak ya da akademik çalışma yapmak isteyenlerin ilk başvuracakları kaynaklar arasındadır. Görüşlerini ortaya koymaya çalıştığımız Mu’tezilî âlim Kadı Abdülcebbâr’ın hayatı, Mu’tezile mezhebindeki yeri ve önemi, yaşadığı dönemin ilmî, sosyal, kültürel durumu, “Şerhu’l Usûli’l-Hamse” isimli eserinde yer alan ve Mu’tezile mezhebi denince akla gelen “beş ilke” ve bu eserde Kadı Abdülcebbâr’ın diğer mezheplere olan bakış açısı bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır.

The existence of the Mu'tezile sect is a thing of the past. Today, there are no people belonging to this sect. Despite this, its effects are still present and continue to attract attention. With the emergence of the works of Kadı Abdülcebbâr, it was possible to examine the views of Mu'tezile sect, which has an important place in the science of Kalam, from first hand. Kadi Abdülcebbâr is of great importance in this regard. His work named Şerhu'l-Usûli'l-Hamse is among the first resources that those who want to know the Mu'tezile sect or do academic work will apply. The life of Mu'tazilî scholar Kadı Abdülcebbâr, whose views we are trying to put forward, his place and importance in the Mu'tazile sect, the scientific, social, and cultural situation of the period he lived, and the Mu'tazile sect “Five principles” that come to mind when it is mentioned and the point of view of Kadı Abdülcebbâr towards other sects in this work constitute the subject of this study.