Bireyselleştirilmiş gelişimsel bakım kapsamında toplu bakım uygulama rehberi geliştirme ve etkinliğini değerlendirme

Toplu bakım, bebeğin ihtiyaç duyduğu bakım uygulamalarının ve rutin tıbbi takiplerin farklı zamanlara yayılarak yapılması yerine aynı bakım saatine toplanarak uygulanmasıdır. Bu araştırmanın amacı, bireyselleştirilmiş gelişimsel bakım yaklaşımı doğrultusunda prematüre bebeklere yönelik Toplu Bakım Uygulama Rehberi geliştirmek ve bu rehberin etkinliğini değerlendirmektir. Karma desenle yürütülen bu araştırma toplu bakım uygulama rehberinin geliştirildiği metodolojik ve rehberin etkinliğinin test edildiği randomize kontrollü deneysel çalışma olmak üzere iki aşamadan oluşmuştur. Ayrıca, ikinci aşamadan sonra hemşirelerin rehberin kullanımına yönelik görüşleri karma yöntem ile elde edilmiştir. Çalışma Nisan 2022-Aralık 2025 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi ve Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanelerinin Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerinde (YYBÜ) yürütülmüştür. Metodolojik tasarımda yürütülen birinci aşamada, Toplu Bakım Uygulama Rehberi De Novo Rehber Geliştirme Yöntemi ve AGREE II kriterleri temel alınarak yedi adımlı sistematik bir süreçte (1. Literatür taraması, 2. Tanımlayıcı çalışma, 3. Sistematik derleme, 4. Klinik gözlem, 5. Odak grup görüşmeleri, 6. Uzman görüşleriyle taslak rehberin değerlendirilmesi ve 7. Pilot uygulama) geliştirilmiştir. Bu aşamada veriler geliştirilen Toplu Bakım Uygulama Rehberi ile elde edilmiş, uzman görüşlerine (n=33) sunulmuş ve Kapsam Geçerlik İndeksi ile analiz edilmiştir. İlk aşama olan metodolojik çalışmada, toplam 55 madde ve 5 bölümden oluşan (Bakım Gereksinimlerini Belirleme: 6, Bakıma Hazırlık: 18, Bakım Uygulama: 24, Bakıma Ara Verme/Bakımı Sonlandırma: 4, Kayıt: 3) Toplu Bakım Uygulama Rehberi geliştirilmiştir. Uzman görüşleri sonucu tüm maddelerin kapsam geçerlilik indeksi (KGİ) 0.78'in üzerinde ve rehber toplamı için KGİ ise 0.96 olarak hesaplanmıştır. Rehberin AGREE II kriterlerinin tamamını karşıladığı görülmüştür. Rehber değerlendirme formuna göre hemşirelerin büyük çoğunluğu, rehberin açıklık, anlaşılırlık ve pratiğe aktarılabilirlik gibi ölçütlere "5 – tamamen katılıyorum" düzeyinde olumlu görüş bildirmiştir. Hemşirelerin rehbere yönelik görüşleri (n=24) yarı yapılandırılmış görüşmeler ile alınmıştır. Nitel analiz sonucunda da "Bilgiyle Güçlenen Klinik Uygulama", "Kaliteye Katkı, Deneyime Yansıma", "Alışılmışın Ötesinde Bir Rehber" ve "Eksikleri Tamamlamak: Daha İleriye" şeklinde 4 tema ve 9 alt tema ortaya çıkmıştır. Deneysel tasarımda yürütülen ikinci aşamada Toplu Bakım Uygulama Rehberinin etkinliği ön test–son test düzeninde, tek kör, randomize kontrollü çalışma (RKÇ) ile değerlendirilmiştir. İkinci aşama 50 hemşire ile yürütülmüş (n=50) ve katılımcılar blok randomizasyonla iki gruba (Girişim=25, Kontrol=25) atanmıştır. Çalışma için etik kurul onayı (Sayı: 2022/014), kurum izni ve katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır. RKÇ 2025 CONSORT kriterlerine uygun olarak yürütülmüş ve ClinicalTrials.gov kaydı (NCT07052786) yapılmıştır. RKÇ aşamasında ise veriler Tanımlayıcı Bilgi Formu ve Toplu Bakım Uygulama Rehberi ile eğitim öncesi ön test ve eğitim sonrası 6. haftada son test olacak şekilde gözlem yöntemi ile toplanmıştır. Nicel veriler IBM SPSS v23, R Programlama Dilinin 4.4.1 versiyonu, Jamovi 2.7.6 ve Minitab v14 ile, nitel veriler ise MAXQDA 10 programında analiz edilmiştir. Rehberin etkinliğinin değerlendirildiği deneysel aşamada, hemşirelerin demografik özelliklerinde gruplar arası anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Rehberin "bakıma ara verme/bakımı sonlandırma" bölümüne ilişkin puanlarda grup, zaman ve etkileşim etkileri girişim grubu lehine anlamlı bulunmuştur (p<0.05, η2: 0,068). Ayrıca ve "toplu bakım uygulama" bölümüne ilişkin puanda gruplar arası, rehber toplam puanında grup ve zaman etkileri girişim grubu lehine anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Bu çalışma sonucunda, geliştirilen Toplu Bakım Uygulama Rehberinin geçerliğinin yüksek olduğu, hemşireler tarafından anlaşılır ve kullanışlı olarak değerlendirildiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca sonuçlar rehberin toplu bakım uygulamasında, bakımı sonlandırma/ara verme ve uygulama bölümlerinin etkinliğini kanıtlamıştır. Toplu Bakım Uygulama Rehberinin YYBÜ'de yol gösterici bir rehber olarak, araştırmalarda ise tanımlayıcı ya da öntest-son test veri toplama aracı olarak kullanılabileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Karma yöntem, Klinik rehber, Prematüre bebek, Toplu bakım, Yeni doğan yoğun bakım ünitesi

Clustered care refers to the practice of providing the care interventions and routine medical follow-ups required by an infant during a single care period, rather than distributing them across different time points. The aim of this study was to develop a Clustered Care Implementation Guide for premature infants in accordance with the Individualized Developmental Care approach and to evaluate the effectiveness of this guide. This mixed-methods study was conducted in two phases: a methodological phase in which the Clustered Care Implementation Guide was developed, and a single-blind randomized controlled experimental phase in which the effectiveness of the guide was tested. In addition, after the second phase, nurses' views on the use of the guide were obtained using a mixed-methods approach. The study was carried out between April 2022 and December 2025 in the Neonatal Intensive Care Units (NICUs) of Necmettin Erbakan University and Selçuk University Faculty of Medicine hospitals. In the first phase of the methodological design, a seven-step systematic process was developed based on the De Novo Guide Development Method and AGREE II criteria (1. Literature review, 2. Descriptive study, 3. Systematic review, 4. Clinical observation, 5. Focus group discussions, 6. evaluation of the draft guide with expert opinions, and 7. Pilot application). At this stage, the data were obtained using the developed Clustered Care Implementation Guide, presented to expert opinions (n=33), and analysed using the Content Validity Index. In the first stage, the methodological study, a Clustered Care Implementation Guide consisting of a total of 55 items and 5 sections (Determining Care Needs: 6, Preparing for Care: 18, Care Implementation: 24, Interrupting/Ending Care: 4, Recording: 3) was developed. As a result of expert opinions, the content validity index (CVI) of all items was calculated to be above 0.78, and the CVI for the guide as a whole was calculated to be 0.96. The guide was found to meet all AGREE II criteria. According to the guide evaluation form, the vast majority of nurses reported positive opinions at the "5 – completely agree" level regarding criteria such as clarity, comprehensibility, and practical applicability. The nurses' views on the guide (n=24) were obtained through semi-structured interviews. Qualitative analysis revealed four themes and nine sub-themes: "Knowledge-Empowered Clinical Practice," "Contributing to Quality, Reflecting on Experience," "A Guide Beyond the Usual," and "Filling the Gaps: Moving Forward." In the second phase, conducted using an experimental design, the effectiveness of the Clustered Care Implementation Guide was evaluated using a pre-test–post-test design, single-blind, randomised controlled trial (RCT). The second phase was conducted with 50 nurses (n=50), and participants were assigned to two groups (Intervention=25, Control=25) using block randomisation. Ethical committee approval (Number: 2022/014), institutional permission, and informed consent from participants were obtained for the study. The RCT was conducted in accordance with the 2025 CONSORT criteria and registered on ClinicalTrials.gov (NCT07052786). During the RCT phase, data were collected using the Descriptive Information Form and the Clustered Care Implementation Guide, with pre-test data collected before training and post-test data collected at the end of the 6th week after training, using an observational method. Quantitative data were analysed using IBM SPSS v23, R Programming Language version 4.4.1, Jamovi 2.7.6, and Minitab v14, while qualitative data were analysed using the MAXQDA 10 programme. In the experimental phase where the effectiveness of the guide was evaluated, no significant differences were found between groups in the demographic characteristics of nurses (p>0.05). Group, time, and interaction effects were found to be significant in favour of the intervention group in the scores related to the "interrupting/ending care" section of the guide (p<0.05, η2: 0.068). Furthermore, group effects were found to be significant in favour of the intervention group in the scores related to the "Clustered Care Implementation" section, and group and time effects were found to be significant in favour of the intervention group in the total guide score (p<0.05). As a result of this study, it was concluded that the developed Clustered Care Implementation Guide has high validity and is considered understandable and useful by nurses. Furthermore, the results demonstrated the effectiveness of the guide in Clustered Care Implementation, particularly in the sections on discontinuing/interrupting care and implementation. It is considered that the Clustered Care Implementation Guide could be used as a guiding manual in NICUs and as a descriptive or pre-test-post-test data collection tool in research. Keywords: Clinical practice guideline, Clustered care, Mixed methods, Neonatal intensive care unit, Nursing, Preterm infant