Ombudsmanlık: Türkiye ve ABD uygulamaları

Denetim kavramı tarihsel açıdan incelendiğinde toplumsal yaşamın başladığı ilk dönemlerde dahi karşılaşılan bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Kamu yönetiminde denetim ise ülkelerin büyümesi ve gelişmesi ile birlikte kamunun yönetilmesi işleminin karmaşık hale gelmesi ile gündeme gelmiştir. Bu kapsamda idarenin yaptığı işlerde vatandaş ile düşmüş olduğu anlaşmazlıklar, denetim kavramını farklı bir boyuta taşımıştır. Zira idare – vatandaş anlaşmazlıklarının yargıya taşınması, süreci uzatmakta ve çeşitli mağduriyetlerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu problemin çözümü ve sürecin kısaltılması amacı ile geçmişi çok eskilere dayanan ombudsmanlık kurumu bir çok ülke tarafından kullanılmaya başlamıştır. Bir çok gelişmiş ülkede 1960'lı yıllardan itibaren faaliyete geçen ombudsmanlık ofisleri, 2012 yılından itibaren 9328 sayılı "Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu" ile Türkiye'de de faaliyete geçmiştir. Bu çalışmada denetim kavramı ile birlikte Türkiye'de ombudsmanlık kurumu ve kurumun çalışma şekli tanıtılmıştır. Daha sonra ombudsman kurumunun yoğun bir şekilde faaliyet gösterdiği Amerika Birleşik Devletleri'nde kurumsal yapı ve çalışma şekilleri incelenmiştir. Ardından her iki ülkedeki ombudsmanlık ofisleri iki yolla kıyaslanmıştır. İlk olarak Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri ombudsmanları kurumsal olarak farklılıklar ortaya konmuştur. Sonrasında ise güvenirlik, bağımsızlık, tarafsızlık ve etkinlikleri her iki ülke için de, anket yoluyla, vatandaş gözünden ölçülmüş ve her iki ülke için elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır.

From a historical point of view, the advent of the concept of control can be dated back at the outset of social life. As states emerged, this concept evaluated into be a major part of public administration and the complexities that arose between citizens and governing bodies have significantly altered the character of the concept. Because the transfer of administrative - citizen disputes to the judiciary prolongs the duration through which disputes are unresolved which further elevates the complexities inherent in the public administration. In order to solve this problem, the ombudsman institution, has been developed and used by many countries. In many developed countries, activities of the ombudsman's office started in 1960s and the Turkish Ombudsmanship Institution has been active since 2012, after the legislation of act 6328 entitled "Ombudsman Act". In this study, the control concept in Turkey's Ombudsmanship institution and its application so far have been introduced. Ombudsman offices in the United States, where the ombudsman institution operates extensively, were investigated in the context of institutional structure and their operational framework. This study compares two ombudsman institutions in two ways. First, Turkey and the United States ombudsman institutions are compared through their organizational structure. Secondly, this study undertakes an empirical analysis evaluating impartiality, credibility, independency and efficiency of ombudsman institutions in both.