Keşşaf'ta kötülük problemi

"Keşşaf'ta Kötülük Problemi" isimli çalışmamız, Mutezili bir tefsir olduğu halde sünni alimler nezdinde de rağbet gören Keşşaf'ta, kelami bazı konular bağlamında kötülük problemini ele almaktadır. Varoluşunu ve yaşadığı acıları hep sorgulayan insanoğlunun zihnini meşgul eden bu mesele hem felsefede hem de kelamda tartışılmıştır. Kelamda müstakil bir başlık altında incelenmemiş, ancak önemli pek çok kelami problem kötülüğün kapsam alanında yer almıştır. Bu sebeple klasik Kelam kaynaklarında çok boyutlu bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Biz çalışmamızda kötülüğün iki türünden hareketle konuyu işledik. Bunlardan birincisi olan doğal kötülükler, daha çok meselenin İlahi takdir yönünü oluşturmaktadır. Akılcı söylemin öncüsü olan Mutezile ve özelde Zemahşeri bu tür kötülükleri adalet ilkesi ile ilişkili olarak izah etmeye çalışmıştır. İkincisi olan ahlaki kötülükler ise tamamen özgür irade sahibi insanın fiillerinin neticesidir. Ayet yorumlarından hareketle bu meseleye bakışını anlamaya çalıştığımız Zemahşeri'nin fikirlerinin çoğunlukla mezhebi ile uyumlu ve tutarlı olduğu da müşahede edilmiştir.

In our study about "Problem of Evil in Tafseer al-Kashshaaf" which is based on Mutazilism tafseer but also got the interests of sunni scholars, refers the problem of evil in some kalām (islamic theology) topics. This issue that make the human beings mind busy who question their existence and the pains they had has been discussed both philosophy and kalām. It has not been studied in one single title at once but actually lots of problems in kalām was included in the problem of evil thats why it appears as a multidimensional problem in classical kalām resources. We examined on the subject by considering two types of evil in our study. Natural evils which is the first of those evils create mostly the side of divine providence. The pioneers of rational discourse that are Mutazila and particularly Zamakhshari tried to explain such evils by relating them with the principle of justice. Moral evils which is the second of them are totally results of people's actions whom did them by their freewill. We have found out that the opinions of Zamakshari whose perspective we tried to figure out on this study with the help of verse commentaries of his are generally compatible and consistent according to his sect.