Konya'daki anaokullarının tasarım kriterleri açısından değerlendirilmesi

Ülkelerin kalkınmasında en önemli etken eğitimdir. Eğitim sürecinde ise en önemli dönem kişilik oluşumunun %80'inin oluştuğu okul öncesi dönemdir. Okul öncesi eğitimin amacı; çocukların bedensel, zihinsel ve duygusal gelişimini en iyi şekilde sağlayarak çocukları ilkokula hazırlamaktır. Türkiye'de isteğe bağlı olarak gönderilen 5-6 yaş okul öncesi eğitim kurumları, ailelerin çocuk gelişimi konusunda bilinçlenmesi ve gelişen teknoloji ile kadınların çalışma hayatında yer alması itibariyle günümüzde daha çok tercih edilmektedir. Devlet tarafından sunulan okul öncesi eğitim kurumu sayısı yetersiz kalmakta ve şahıslar tarafından özel okul öncesi eğitim kurumları da hizmet vermektedir. Anaokullarında yaşanılan her türlü olumlu ve olumsuz olaylar çocuğun ileriki yaşamına yön vereceğinden anaokulları belirli bir standart çerçevesinde tasarlanmalıdır. Günümüzün şehirleşme anlayışının geleceği düşünmeden alınan kararları neticesinde anaokulları çoğu zaman yeni tasarım yoluyla değil yeniden işlevlendirme yoluyla üretilen yapı türleri olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Günümüzde müstakil konuttan anaokuluna dönüştürülen yapılarda gözle görülür bir artış olması bu konuya yönlenilmesinde etkin bir rol oynamıştır. Çalışmada müstakil konutların dönüştürülmesiyle oluşturulan özel anaokulları binalarının ve anaokulu olarak tasarlanan binaların fiziksel mekân araştırılması ile tasarıma girdi olabilecek verilerin elde edilmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda öncelikle detaylı literatür araştırması ile anaokulu binaları, tasarım kriterleri, anaokulu tasarımında gerekli yönetmelik, standart ve yönergelere, binaların yeniden kullanımına ve kullanım sürecinde değerlendirme kavramlarına dair gerekli kavramsal alt yapı oluşturulmuştur. Çalışmanın devamında Konya ilinde bulunan özel bağımsız 3 örnek anaokulu yapısı ve resmi bağımsız 2 örnek anaokulu yapısı için kullanım sürecinde değerlendirme süreç teknik yöntemi kullanılarak yerinde gözlem, görüşme ve fotoğraflamalar yapılmış, anaokulu binalarına ait kat planlarında yer alan mekânlar incelenmiştir. Yapılan mekân analizi anaokulu tasarım kriterleri doğrultusunda oluşturulan puanlama tabloları aracılığı ile puanlama sisteminden almış oldukları sayısal veriye göre değerlendirilmiştir. Yeniden işlevlendirilen ve anaokulu olarak yapılan iki farklı grup anaokulu binası elde edilen puanlama doğrultusunda kendi içinde karşılaştırılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda anaokulu binası olarak yapılan binalar kullanıma yönelik daha olumlu sonuçlar almıştır. Yeniden işlevlendirilerek kullanılan binalarda ise çevresel standartlar üzerinde büyük bir değişim yapılmasının mümkün olmadığı ancak yapısal standart üzerinde binanın mimarisinin el verdiği ölçüde değişim yapılabildiği ve mekânsal standartlar üzerinde ise anaokulu tasarım standartlarının dikkate alınarak düzenlemelerin yapılmasının gerekliliği sonucuna varılmıştır. Çalışma müstakil konuttan dönüştürülen özel anaokullarıyla birlikte anaokulu olarak tasarlanmış yapıların çocuk kullanımı açısından uygunluğunun denetlenebilmesi ve eksik kalan yönlerinin iyileştirilebilmesi açısından örnek teşkil etmektedir.

Education is the most important factor in the development of countries. The most crucial period in the education process is the preschool period, during which 80% of personality formation occurs. The purpose of preschool education is to prepare children for elementary school by ensuring their physical, mental, and emotional development in the best possible way. In Turkey, preschool institutions for 5-6-year-olds, which are optional, are now more popular due to families becoming more aware of child development and women entering the workforce with advancing technology. The number of preschool education institutions provided by the state is insufficient, and private preschool education institutions also provide services. Since all kinds of positive and negative events experienced in kindergartens will shape the child's future life, kindergartens should be designed within a certain standard. As a result of decisions made without considering the future of today's urbanization, kindergartens often appear as building types produced through repurposing rather than new design. The noticeable increase in buildings converted from detached houses to kindergartens today has played an active role in directing attention to this issue. The study aims to obtain data that can be used as input for the design by conducting a physical space analysis of private kindergarten buildings created by converting detached houses and buildings designed specifically as kindergartens. In line with the defined objective, a detailed literature review was first conducted to establish the necessary conceptual framework regarding kindergarten buildings, design criteria, regulations, standards, and guidelines required in kindergarten design, the reuse of buildings, and the concepts of evaluation during the usage process. Subsequently, on-site observations, interviews, and photographs were conducted using the evaluation process technical method for three private independent kindergarten buildings and two public independent kindergarten buildings in Konya province. The spaces included in the floor plans of the kindergarten buildings were examined. The spatial analysis was evaluated based on the numerical data obtained from the scoring system through scoring tables created in line with kindergarten design criteria. The two different groups of kindergarten buildings, which were repurposed and converted into kindergartens, were compared within themselves according to the scores obtained. Based on the data obtained, buildings constructed as kindergarten buildings have yielded more positive results in terms of usability. In buildings repurposed for use, it was concluded that while significant changes to environmental standards are not feasible, changes to structural standards can be made to the extent permitted by the building's architecture, and that adjustments to spatial standards must be made in accordance with kindergarten design standards. The study serves as an example for monitoring the suitability of buildings designed as kindergartens and those converted from detached houses for children's use and for improving any shortcomings.