Konya'daki tarihi ve kültürel yapıların korunması ve yeniden işlevlendirilmesinin değerlendirilmesi

Geçmiş zamandan bugüne kadar gelmiş tarihi ve kültürel değere sahip yapılar, zamanla değişime uğrayan sosyal, kültürel ve ekonomik yapının etkisiyle özgün işlevlerini koruyamamaktadırlar. İşlevini kaybeden tarihi ve kültürel miras niteliğindeki yapıları kente kazandırmak için çeşitli koruma yöntemleri kullanılmaktadır. Yeniden işlevlendirme ise bu yapılar için en çok tercih edilen koruma yöntemlerinden biridir. Koruma anlayışında öncelikli hususlardan biri özgünlüğe sadık kalınması iken yeniden işlevlendirme uygulamalarında buna ne derece dikkat edildiği tartışma konusudur. Yeni işlevin gerektirdiği değişimler, tarihi yapıların strüktürel, mekânsal ve kültürel özgünlüğüne müdahaleyi doğurmaktadır. Bu tezde de Konya kentinde bulunan tarihi ve kültürel yapılardan on adet yapı seçilerek bu yapıların yeniden işlevlendirilmesinde süreklilik kavramının korunması ile birlikte yeni işlevin getirdiği değişimler ve sorunlar değerlendirilmiştir. Değerlendirme yapılırken toplam otuz kişiden oluşan mimar, iç mimar, şehir ve bölge planlamacı, sanatçı ve arkeolog olan uzmanların da görüşlerine başvurulmuştur. Bu görüşler SPSS analiz yöntemiyle tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Tezin 1. bölümünde; kültür varlığı tanımı, sınıflandırılması, tarihi yapı miraslarının değer ölçütleri, koruma kavramının gelişimi, Türkiye ve dünyadaki koruma kuruluşları ve koruma ilkeleri hakkında bilgiler verilmektedir. 2. bölümde; kent kimliği, kolektif bellek ve yeniden işlevlendirme kavramları açıklanmış, yeniden işlevlendirmenin sebeplerinden ve yeniden işlevlendirilmiş yapıların koruma sorunlarından bahsedilmiştir. 3. bölümde; Konya kentinin konumu ve tarihi hakkında bilgiler verilmiştir ve tez kapsamında seçilmiş olan yapılar incelenmiştir. 4. bölümde ise yeniden işlevlendirme uygulamalarının değerlendirilmesi seçilmiş yapılar üzerinden uzman görüşlerinin sonuçları ile yapılmıştır.

Buildings with historical and cultural value, which have come from the past to the present, cannot preserve their original functions due to the social, cultural and economic structure that has changed over time. Various conservation methods are used to bring the historical and cultural heritage buildings that have lost their function to the city. Generally, the re-functioning method is chosen from the preservation methods and applied to these buildings. While one of the primary issues in the conservation approach is to be faithful to originality, it is a matter of debate how much attention is paid to this in re-functioning practices. The changes required by the new function cause an intervention in the structural, spatial and cultural originality of historical buildings. In this thesis, ten buildings were selected from the historical and cultural buildings in the city of Konya, and the changes and problems caused by the new function and also the conservation of the concept of sustainability in the re-functioning of these buildings were evaluated. While making the evaluation, the opinions of experts who are architects, interior architects, urban and regional planners, artists and archaeologists, consisting of a total of thirty people, were also consulted. These views were interpreted by being tabulated by SPSS analysis method. In the first chapter of the thesis; information is given about the definition of cultural property, its classification, the value criteria of historical building heritage, the development of the concept of conservation, conservation organizations in Turkey and in the world, and conservation principles. In the 2nd chapter; the concepts of urban identity, collective memory and re-functioning are explained, the reasons for re-functioning and the conservation problems of re-functionalized buildings are mentioned. In the 3rd chapter; information about the location and history of the city of Konya was given and the selected buildings within the scope of the thesis were examined. In the 4th chapter, the evaluation of re-functioning applications was made with the results of expert opinions on selected buildings.