Fahreddin Razî'de insan hürriyeti

Fahreddin Razî müteahhirun dönemi kelamcılarından olup Gazzâlî'nin bıraktığı mirası devralarak felsefî-kelamı zirve noktasına taşımıştır. Kendisi Eş'arî mezhebine mensup olduğundan, insan hürriyeti konusunda da görüşleri bu yönde olmuştur. Kelam ilminin ana konularından olan irade ve insan fiilleri, önemli bir yer teşkil etmektedir. Bunun için İslam tarihi boyunca, Cebriyye, Kaderiyye-Mu'tezile, Eş'ariyye ve Maturidiyye mezhepleri başta olmak üzere değişik görüşler ortaya koymuşlardır. Bu mezheplerin konuyla ilgili çıkış noktaları olan "irade", "kudret", "istitaat" ve "kesb" gibi kavramları nasıl ele aldıkları ve getirdikleri deliller incelenmiş ve konuya dâhil edilmiştir. Daha sonra Fahreddin Razî'nin irade ve insan fiilleri konusundaki düşüncelerini ortaya koyarak ve aynı zamanda muhaliflerine karşı getirmiş olduğu delilleri tespit edilmiştir.

As a post-classical (mutaakhkhirīn) kalam scholar Fakhr al-Dīn al-Rāzī, inherited Gazzali's heritage and put the philosophical kalam to its peak. Since he is an adherent of Asharism, his views on human freedom are compatible with his school. Will and human acts constitute the main subjects of kalam. Therefore, kalam schools like Jabriyya, Qadariyya-Mu'tazila, Asharism and Maturidism has produced divergent ideas around these subjects throughout the Islamic history. In this study, it is examined that how these schools deal with the concepts like will (irādah), power (qudrāh), capability (istitā'ah) and acquisiton (kasb) and what kind of arguments they employ around them. After revealing al-Rāzī's views on will and human acts, his arguments against his opponents are also identified in the study.