Dengeyi düzeltmede kendine güven ölçeğinin Türkçe versiyonu: Toplumda yaşayan yaşlı yetişkinlerde kültürel uyum, geçerlilik ve güvenilirlik

Giriş ve Amaç: Yaşlılık, bireylerin fiziksel yeteneklerinin azalmasıyla birlikte kaza risklerinin arttığı bir dönemdir. Yaşlı bireylerde düşme, bağımsızlığı tehdit eden önemli bir faktördür ve düşmelerin önlenebilmesi için dengenin güvenilir araçlarla değerlendirilmesi gerekmektedir. Dengeyi düzeltme, dengenin kaybedildiği durumlarda bireyin dengesini yeniden sağlama becerisini ifade eden önemli bir kavramdır. Ancak bu alanı spesifik olarak değerlendiren bir ölçek henüz Türkçeye uyarlanmamıştır. Bu bağlamda, "Balance Recovery Confidence (BRC) Scale" ölçeğinin Türkçeye uyarlanarak "Dengeyi Düzeltmede Kendine Güven Ölçeği (DDKGÖ)" adıyla Türk yaşlı popülasyonunda geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesi hedeflenmiştir. Yöntem: Araştırmaya, 65 yaş ve üzeri toplum içinde bağımsız yaşayan 76 yaşlı birey katılmıştır. Katılımcılar Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği (UDEÖ), Aktiviteye Özgü Denge Güven Ölçeği (AÖDGÖ), Tinetti Denge ve Yürüme Değerlendirmesi (TDYD), Zamanlı Kalk Yürü Testi (ZKYT), El Kavrama Kuvveti Ölçüm Testi (EKKÖT) ve 30 Saniye Otur-Kalk Testi (30sn OKT) ile değerlendirilmiştir. Ayrıca, katılımcıların yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ) ve düşme öyküsü gibi demografik özelliklerinin DDKGÖ puanları üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri kapsamında iç tutarlılık, test-tekrar test güvenilirliği, faktör analizi ve diğer ölçeklerle korelasyon analizleri yapılmıştır. İç tutarlılık Cronbach's Alpha katsayısı ile belirlenmiş, test-tekrar test güvenirliği Intraclass Correlation Coefficient (ICC) ile hesaplanmıştır. Yapısal geçerlilik faktör analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: DDKGÖ'nün Cronbach alfa değeri 0,941; ICC değeri ise 0,947 olarak bulunmuştur, bu sonuçlar da ölçeğin yüksek iç tutarlılığa ve test-tekrar test güvenilirliğine sahip olduğunu göstermektedir. Faktör analizi sonucunda, DDKGÖ'nün tek bir faktör altında toplandığı ve toplam varyansın %96,2'sini açıkladığı görülmüştür. DDKGÖ puanları ile diğer ölçme araçları arasında anlamlı korelasyonlar bulunmuştur. UDEÖ ile negatif (r=-0,68; p<0,001), AÖDGÖ ile güçlü pozitif (r=0,74; p<0,001), TDYD ile orta düzeyde pozitif (r=0,57; p<0,001), 30sn OKT ile pozitif (r=0,46; p<0,001), ZKYT ile negatif (r=-0,44; p<0,001), EKKÖ ile pozitif (r=0,42; p<0,001) ilişkili idi. Kadın katılımcıların DDKGÖ puanlarının erkeklerden anlamlı derecede düşük olduğu bulunmuş (p<0,05), bu durum kadınlarda kas kütlesi kaybı, hormonal değişimler ve osteoporoz riski gibi faktörlerle açıklanmıştır. Ayrıca, yaşın artması, eğitim seviyesinin düşmesi ve VKİ'nin yükselmesi ile DDKGÖ puanlarının düştüğü, düşme öyküsü olan bireylerin ise denge güvenlerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: DDKGÖ toplum içerinde yaşayan yaşlı yetişkin popülasyonda dengeyi düzeltme özgüvenini değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçektir. DDKGÖ'nün Türkçe versiyonunun orijinal ölçek ile benzer psikometrik özelliklere sahip olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin kullanımı, düşme riski taşıyan yaşlı bireylerin erken dönemde tespit edilmesine ve bireyselleştirilmiş rehabilitasyon programlarının oluşturulmasına katkı sağlayabilir. Düşmelerin önlenmesi ve denge rehabilitasyonu alanında DDKGÖ'nün önemli bir değerlendirme aracı olabileceği düşünülmektedir.

Introduction and Aim: Aging is a period during which individuals experience a decline in physical abilities, leading to an increased risk of accidents. Falls among older adults are a significant factor threatening their independence, and to prevent falls, balance must be reliably assessed using valid tools. Balance recovery refers to an individual's ability to regain stability after losing balance, which is a crucial concept. However, there is currently no scale specifically evaluating this domain that has been adapted into Turkish language. In this context, the aim of this study was to adapt the "Balance Recovery Confidence (BRC) Scale" into Turkish as the "Balance Recovery Confidence Scale (BRCS)" and to examine its validity and reliability in the Turkish elderly population. Method: The study included 76 elderly individuals aged 65 and over who were living independently in the community. Participants were assessed using the International Fall Efficacy Scale (FES), Activity-Specific Balance Confidence Scale (ABC), Tinetti Balance and Gait Assessment (TBGA), Timed Up and Go Test (TUG), Handgrip Strength Test (HST), and the 30-Second Sit-to-Stand Test (30s-STS). Additionally, the effects of demographic characteristics such as age, gender, body mass index (BMI), and fall history on BRCS scores were evaluated. Validity and reliability analyses of the scale included internal consistency, test-retest reliability, factor analysis, and correlation analyses with other scales. Internal consistency was determined using Cronbach's Alpha coefficient, and test-retest reliability was calculated using the Intraclass Correlation Coefficient (ICC). Structural validity was assessed through factor analysis. Findings: The Cronbach's alpha value for the BRCS was found to be 0,941, and the ICC value was 0,947, indicating high internal consistency and test-retest reliability. Factor analysis revealed that the BRCS items loaded under a single factor, explaining 96.2% of the total variance. Significant correlations were found between BRCS scores and other assessment tools. BRCS scores were negatively correlated with FES (r=-0,68; p<0,001), strongly positively correlated with ABC (r=0,74; p<0,001), moderately positively correlated with TBGA (r=0,57; p<0,001), positively correlated with 30s-STS (r=0,46; p<0,001), negatively correlated with TUG (r=-0,44; p<0,001), and positively correlated with HST (r=0,42; p<0,001). Female participants had significantly lower BRCS scores compared to males (p<0,05), which was explained by factors such as loss of muscle mass, hormonal changes, and osteoporosis risk in women. Additionally, it was found that BRCS scores decreased with increasing age, lower education levels, and higher BMI, while individuals with a history of falls had lower balance confidence. Conclusion: The BRCS is a valid and reliable scale for assessing balance recovery confidence in community-dwelling older adults. The Turkish version of the BRCS was found to have similar psychometric properties to the original scale. The use of this scale may contribute to the early identification of older adults at risk of falls and the development of individualized rehabilitation programs. The BRCS is considered to be an important assessment tool in the prevention of falls and balance rehabilitation.