Terminal dönemdeki palyatif hastalarına bakım veren aile üyelerinin ölüme hazır olma durumları ve beklentisel yas süreçleri

Bu çalışmanın amacı, palyatif bakım servisinde kalmakta olan terminal dönem hastasına bakım veren aile üyelerinin sevdiği bir kişinin ölümüne hazırlıklı olma durumlarını ve beklentisel yas sürecindeki deneyimlerini belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları verilerin toplandığı süre olan Şubat 2024-Eylül 2024 tarihleri arasında Konya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Palyatif Bakım Servisi’nde hizmet almış terminal dönemde olan bir hastasına bakım veren 12 birinci derece aile üyesinden oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve görüşmeler yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar ile yapılan görüşmeler ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmış ve deşifre edilmiştir. Araştırma sonucunda oluşturulan verilerin tematik analizi MAXQDA 20 programı kullanılarak yapılmıştır. Analiz sonucunda araştırmanın amaçları doğrultusunda 2 ana tema ortaya çıkmıştır. Bunlar: “Ölüm Beklentisi” ve “Beklentisel Yasın Yansımaları”dır. Araştırma sonucunda, aile üyelerinin hastalarının ölümünü kabullenmesinde birçok etkenin rol oynadığı belirlenmiştir. Sevdikleri kişinin ölümüne bilişsel ve davranışsal olarak hazırlanmalarına rağmen duygusal anlamda tamamen hazır olamadıkları görülmüştür. Sağlık çalışanlarının etkili ve samimi bilgilendirmesinin aile üyelerini ölüme hazırlamada birincil etken olduğu anlaşılmıştır. Aile üyeleri, sevdiklerinin yaklaşan kaybına çeşitli duygusal tepkiler vermekte ve hastalarının son günlerinde yanında bulunmayı ve sorumluluklarını yerine getirmeyi önemli görmektedir. Bu sürecin zorluklarıyla başa çıkmada en sık kullanılan yöntemlerin maneviyat ve sosyal destek olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda aile üyelerinin hastalarını kaybetmenin getirdiği psikososyal zorluklarla başa çıkmaları ve ölüme hazırlanmasında doktor, hemşire, psikolog ve sosyal hizmet uzmanlarının uyumlu bir şekilde ailelere rehberlik etmesi ve ihtiyaçlarına yönelik iletişim kurması hayati bir rol oynamaktadır. Ayrıca aile üyelerinin kabullenme ve başa çıkma süreçlerinde maneviyatı yoğun şekilde kullanmaları dikkate alındığında manevi destek uzmanının da ekibe dahil edilmesi önerilmektedir.

The purpose of this study is to determine the preparedness of family members providing care to terminally ill patients staying in the palliative care unit for the death of their loved ones and to identify their experiences during the anticipatory grief process. A qualitative research design was used in the study. The participants of the study consisted of 12 first-degree family members who provided care to a terminally ill patient receiving services at the Palliative Care Unit of Konya Health Sciences University Beyhekim Training and Research Hospital during the data collection period, which took place between February 2024 and September 2024. The qualitative research method and a phenomenological approach were employed in the study. Data were collected using a semi-structured interview form, and the interviews were conducted face-to-face. The interviews with the participants were recorded using an audio recording device and transcribed. The thematic analysis of the data generated in the study was performed using the MAXQDA 20 software. As a result of the analysis, two main themes emerged in line with the objectives of the study: "Expectation of Death" and "Reflections of Anticipatory Grief." The findings revealed that multiple factors played a role in family members' acceptance of their patients' death. Although they prepared themselves cognitively and behaviorally for the death of their loved ones, they were not entirely ready emotionally. It was understood that effective and sincere communication by healthcare professionals was a primary factor in preparing family members for death. Family members exhibited various emotional reactions to the impending loss of their loved ones and considered it important to be with their patients during their final days and fulfill their responsibilities. The most commonly used methods for coping with the challenges of this process were found to be spirituality and social support. Based on the findings of the study, it is concluded that doctors, nurses, psychologists, and social workers play a vital role in guiding families and establishing effective communication to help family members cope with the psychosocial challenges of losing their loved ones and preparing for death. Additionally, considering that family members frequently use spirituality in their acceptance and coping processes, it is recommended to include a spiritual care specialist in the team.