Beyşehir Gölü ve Beyşehir Gölü ile Tuz Gölü arasındaki sulama ve tahliye kanallarındaki su kalitesinin değişimi

Beyşehir Gölü ve Beyşehir Gölü'nden başlayıp Tuz Gölü'nde sona eren yaklaşık 343 km'lik hat boyunca yüzeysel su kalitesindeki değişimler incelenerek, değişimi etkileyen faktörler araştırılmıştır ve su kalitesinin korunması ve kontrolü için gerekli olan önlemler ortaya konulmuştur. Beyşehir Gölü'ne yıl boyunca kesintisiz su taşıyan derelerdeki kirlenmenin tespit edilebilmesi ve gölü besleyen akarsuların göl kalitesi üzerindeki etkilerini inceleyebilmek amacıyla 5 adet dere, Beyşehir gölünden başlayıp Tuz Gölü'nde sona eren yaklaşık 343 km'lik hat boyunca toplam yüzeysel su kalitesindeki değişimlerin incelenebilmesi için 5 adet numune alma noktası seçilmiştir. Konya Kapalı Havzası sınırları içerisinde bulunan 10 farklı kalite gözlem noktasından alınan su örneklerinde analiz edilen sıcaklık, pH, çözünmüş oksijen, klorür, sülfat, amonyum azotu, nitrit azotu, nitrat azotu, renk, sodyum, bulanıklık, organik madde, elektriksel iletkenlik (Eİ), KOİ, BOİ5 ve bor değerleri Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (SKKY)'nde ve Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği (YSKY)'inde su kaynaklarının sınıflarına göre kalite kriterleri esas alınarak değerlendirilmiştir. Numune alınan noktaların genellikle sıcaklık, pH, sülfat, sodyum, nitrat azotu açısından I. Sınıf, çözünmüş oksijen, klorür, Eİ, amonyum açısından I. ve II. sınıf, renk, nitrit azotu, bor, KOİ ve BOİ açısında III. ve IV. sınıf su kalitesinde olduğu tespit edilmiştir. SKKY'ne göre Sarısu Eylikler Beyşehir Gölü Girişi ve İli Irmak-Yeşildağ Köprü Beyşehir Gölü Girişi II, III ve IV. sınıf kalite su, Çeltik Kanalı Beyşehir Gölü Girişi, Soğuksu-Yeşildağ Köprüsü Beyşehir Gölü Girişi, Üstünler Köprüsü Beyşehir Gölü Girişi, BSA Kanalı Suğla Girişi ve BSA Kanalı Suğla Depolaması Çıkışı III. ve IV. sınıf kalite su, Apa Barajı Çıkışı 3. Sınıf kalite su, Apa Tahliye Kanalı-1 nolu Pompa Girişi ve Apa Tahliye Kanalı-Gölyazı Köprüsü IV. sınıf kalite su olarak tespit edilmiştir. II. sınıf kalitede su sulama suyu kriterlerini sağlamak şartıyla sulama maksadıyla kullanılabilmektedir. Bu durumda SKKY'göre sadece 2 noktadan alınan sular sulama açısından uygundur. YSKY'ne göre değerlendirildiğinde ise BSA Kanalı Suğla Girişi, Apa Tahliye Kanalı-1 nolu Pompa Girişi ve Apa Tahliye Kanalı-Gölyazı Köprüsü noktaları hariç diğer noktalar sulama amaçlı kullanılabilir. Sulama amaçlı kullanılabilecek sular AAT Teknik Usuller Tebliğine göre değerlendirildiğinde ise genellikle Eİ ve klorür açısından uygun olduğu ancak sodyum ve bor açısından kullanımının uygun olmadığı tespit edilmiştir. Kirlenmeye sebep olan kaynaklar evsel atıksu deşarjları, endüstriyel deşarjlar, tarımsal faaliyetler, düzensiz katı atık depolamaları, kuraklık, hayvancılık faaliyetleri ve hızlı nüfus artışı olarak belirlenmiştir. Çözüm önerileri olarak yeni kentsel AAT'leri inşa edilmeli, mevcut AAT'lerde arıtmanın iyileştirilmesi sağlanmalı, Su Kalitesi İzleme Ağı oluşturulmalı, yeni düzenli katı atık sahaları inşa edilmeli ve iyi tarım uygulamalarına geçilmelidir.

The changes in surface water quality were examined at Beyşehir Lake and along the 343 km line starting from Beyşehir Lake and ending at Tuz Gölü and the factors affecting the change were investigated. As a result, prevention measures have been demonstrated to protect and control water quality in these rivers. In order to determine pollution in the stream which is carrying water to Beysehir Lake throughout the year and to examine the effects of stream on lake quality, 5 streams selected and 5 sampling points were chosen to examine the changes in surface water quality along the 343 km line starting from Beyşehir lake and ending at Tuz Gölü. Analyzed of pH, dissolved oxygen, chloride, sulphate, ammonium, nitrite, nitrate, color, sodium, turbidity, organic matter, electrical conductivity, COD, BOD, bor in the water samples taken from 10 different quality observation points within the Konya Closed Basin boundary were evaluated according to the classes of water resources at the Water Pollution Control Regulation (WPCR) and Surface Water Quality Regulation (SWQR). Sampling points are generally Ist class in terms of temperature, pH, sulphate, sodium, nitrate nitrogen, Ist and IInd class in terms of dissolved oxygen, chloride, EC, ammonium, IIIrd and IVth class in terms of color, nitrite, boron, COD and BOD. According to WPCR, Sarısu Eylikler Beyşehir Lake Entrance, Ili Irmak-Yeşildağ Bridge Beyşehir Lake Entrance as IInd, IIIrd, IVth class, Celtik Canal Beyşehir Lake Entrance, Soğuksu-Yeşildağ Bridge Beyşehir Lake Entrance, Ustünler Bridge Beyşehir Lake Entrance, BSA Canal Sugla Entrance, BSA Canal Sugla Storage Outlet as IIIrd, IVth class, Apa Dam Outlet as IIIrd class, Apa Discharge Canal-1 Pump Inlet and Apa Discharge Canal-Gölyazı Bridge as IVth class were determined. IInd class water can be used as irrigation water provided that the water quality criteria are met. In this case, the water taken from only 2 points is suitable for irrigation according to WPCR. When evaluated according to SWQR, other points except BSA Canal Suğla Entrance, Apa Discharge Canal-1 Pump Entrance and Apa Discharge Canal-Gölyazı Bridge points can be used as irrigation water. Irrigation water are evaluated according to the WWTP Technical Procedures Notification, it is generally determined that they are suitable for EC and Cl but are not suitable for Na and B. The sources causing pollution are household wastewater discharges, industrial discharges, agricultural activities, irregular solid waste storage, drought, animal husbandry activities and rapid population growth. As a solution recommendation, new urban WWTPs should be built, improvement of treatment of existing WWTPs should be ensured, Water Quality Monitoring Network should be established, new regular solid waste sites should be constructed and good agricultural practices should be introduced.