Konya ili KOMEK/ASEM'de 20-70 yaş arası kursiyerlerin kanser taramalarına yönelik tutumlarının ve tarama sonuçlarının değerlendirilmesi

Kanser hastalığı, hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmalarıyla karakterize ve hiçbir ayırım gözetmeksizin herkesi etkileyebilen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Çalışmamızda; Konya ili KOMEK/ASEM' de 20-70 yaş arası kursiyerlerin kanser taramalarına yönelik tutumlarının ve tarama sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlandı. Araştırmamız kesitsel tipte planlandı. 841 kişi ile görüşme sağlandı. Sayısal verilerin özetlenmesinde; Aritmetik ortalama, standart sapma ve ortanca (min-max) değerleri, kategorik verilerin değerlendirilmesinde; Sayı ve yüzdelikler kullanıldı. Normal dağılımı belirlemek için Kolmogorov Smirnov ve Shapiro Wilk testi kullanıldı. Sayısal değişkenlerin iki grup karşılaştırması Mann Whitney U testi, kullanılarak analiz edildi. Kategorik verilerin analizinde Ki-Kare testi kullanıldı. KTYTÖ puanına etkili faktörleri belirlemek için Lineer regresyon testi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. Kanser taraması yaptırmaya katılımcıların cinsiyetin, medeni durumun, Eğitim düzeyinin, sağlıklı beslenmenin, birinci derece yakınlarında kanser hastalığı teşhisi olmasının, daha önce kanser taraması yaptırmış olma, kanser taramasına katılma isteği, mesleklerin, aktif çalışma hayatında olma durumu etkili olarak tespit edildi. Ölçekten alınan toplam puan ortancası 98,0 (88,0-108,0) olarak saptandı. Kanser Taramalarına Yönelik Tutum ölçeği (KTYTÖ) puanını lise ve üzeri eğitim 4,95 birim, daha önce kanser taraması yaptırmış olma 3,13 birim, kanser taramasına katılmak istiyor olmanın 8,15 birim artırmaktadır. Bireylerin eğitim durumlarının sağlıklı yaşama olan farkındalığı, özellikle taramalara olan bilinçli farkındalığı artıracağından; cinsiyet, yaş gibi kriterler göz önüne alınarak hedef nüfusa özgü sağlık eğitimlerinin planlanması ve verilen eğitimlerde davranış değişikliğinin hedeflenmesi kanser tarama hizmetlerine katılım ve katkıyı artıracaktır. Anahtar Kelimeler: Kanser taraması, Kolorektal kanser, Meme kanseri, Serviks kanseri, Tutum

Cancer is a major public health problem characterized by the uncontrolled proliferation of cells and can affect anyone without discrimination. It was aimed to evaluate the attitudes toward cancer screenings and the screening results of trainees aged 20–70 at KOMEK/ASEM in Konya province. Our research was planned as a cross-sectional study. Interviews were conducted with 841 people To determine the normal distribution, the Kolmogorov-Smirnov test and the Shapiro-Wilk test were used. Two group comparisons of numerical variables were analyzed using the Mann Whitney U test. The Chi-square test was used in the analysis of categorical data. Linear regression analysis was used to determine the factors affecting the attitude scale score regarding cancer screening. The level of statistical significance was set at p<0.05. The participants'gender, marital status, education level, healthy diet, being diagnosed with cancer disease near the first degree, having had cancer screening before, willingness to participate in cancer screening, professions, being in an active working life were found to be effective for cancer screening. The median total score from the scale was determined to be 98.0 (88.0-108.0). The Cancer Screening Attitude Scale (CTAS) score increases by 4.95 points for having a high school education or above, by 3.13 points for having previously undergone cancer screening, and by 8.15 points for wanting to participate in cancer screening. Awareness of healthy living based on individuals'educational levels will particularly increase conscious awareness of screenings; therefore, planning health education specific to the target population by considering criteria such as gender and age, and aiming for behavior change in the education provided, will increase participation and contribution to cancer screening services. Keywords: Attitude, Breast cancer, Cancer screening, Cervical cancer, Colorectal cancer.