Tosya’daki Türk Devri Mimari Eserleri

Bu çalışma; Batı Karadeniz bölgesinde Kastamonu ilinin bir ilçesi olan Tosya’nın ilçe merkezi ve köylerindeki Türk dönemi yapılarını konu edinmektedir. Tosya merkez ve köylerinde bulunan yapıların tespiti için ilk olarak arşiv çalışması ve literatür taraması yapılmıştır. Akabinde saha çalışması yapılarak toplam yirmi dokuz yapı tespit edilmiştir. Çalışma dört ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölüm ‘Giriş’ başlığı altında ‘Konunun Tanımı, Önemi ve Sınırlılıkları’, ‘Konu Hakkında Yayın ve Araştırmalar, ‘Metot ve Düzen’ ve ‘Tosya İlçesinin Tarihçesi’ belli bir düzenle anlatılmıştır. İkinci bölümde, ‘Katalog’ başlığı altında yapılar türlerine göre gruplandırılmıştır. İncelenen yapılar arasında on dört cami, dört hamam, yedi çeşme, bir su kemeri, bir köprü ve iki ev belli bir düzen içerisinde tanıtılmıştır. Metin resimler ve çizimlerle desteklenmiştir. Günümüze ulaşamayan yapılar arşiv ve kaynak taramalarıyla tespit edilip yapılar ile ilgili bilgiler ayrı bir başlık altında verilmiştir. Üçüncü bölümde ‘Değerlendirme’ başlığı altında yapılar ‘Plan Tipi ve Plan Elemanları’, ‘Malzeme ve Teknik’, ‘Mimari Elemanlar’, ‘Yapı Elemanları’, ‘Süsleme’ ve ‘Kitabeler’ başlıkları altında değerlendirilmiştir. Tosya yapılarının birçoğu bölgedeki taşra yapılarıyla benzerlik taşımaktadırlar. Ancak Tosya’da taşra üslubu dışında Klasik Osmanlı mimarisi özellikleri taşıyan merkez yapıların da bulunduğu tespit edilmiştir. ‘Sonuç’ bölümünde ise Tosya yapılarının Türk sanatı ve mimarisi açısından önemi ortaya koyulmuştur.

This study examines the historical buildings of Turkish period in the town center and villages of Tosya which is a district of Kastamonu province in the Western Black Sea region. To being with, archive research and literature review methods are used to determine historical buildings in the center and villages of Tosya. Later, field study is conducted. As a result, twenty-nine buildings were identified. This study consists of four main chapters. In the first chapter, under the title of "Introduction", "Definition, Importance and Limitations of the Subject", "Publications and Researches on the Subject", "Method and Order" and "History of Tosya District" are explained in a certain order. In the second chapter, the buildings are grouped according to their types under the title of 'Catalogue'. In this title, fourteen mosques, four baths, seven fountains, an aqueduct, a bridge and two houses were introduced, among the buildings examined, in a certain order. The text is enriched with pictures and drawings. The buildings that did not last until today were identified by means of archive research and literature review and explained under separate title. In the third chapter, under the title of "Evaluation", the buildings were evaluated under the headings of "Plan Type and Plan Elements", "Materials and Techniques", "Architectural Elements", "Building Elements", "Ornament" and "Inscriptions". Many of the Tosya buildings have similarities with the provincial structures in the region. However, it has been determined that there are also central structures with Classical Ottoman architectural features apart from the provincial style in Tosya. In the 'Conclusion' section, the importance of Tosya structures in terms of Turkish art and architecture has been revealed.