Konvansiyonel ve katılım bankacılığında FinTech ve dijitalleşme: Karşılaştırmalı SWOT analizi

Bu çalışma, geleneksel ve katılım (İslami) bankalarının karşılaştırmalı analizine odaklanarak FinTech inovasyonlarının ve dijitalleşmenin Türk bankacılık sektöründeki yakınsamasını araştırmaktadır. Yarı yapılandırılmış uzman görüşmeleri ve sistematik bir SWOT çerçevesine dayanan nitel bir metodoloji benimseyen araştırma, her iki bankacılık modelindeki dijital dönüşüm çabalarını şekillendiren kritik güçlü yönleri, zayıf yönleri, fırsatları ve tehditleri tanımlamaktadır. Geleneksel bankalar genellikle güçlü finansal kaynaklardan, kapsamlı teknolojik altyapılardan ve daha geniş bir ürün yelpazesinden yararlanırken, genellikle eski sistemlere ve organizasyonel karmaşıklığa bağlı operasyonel ataletle karşı karşıya kalmaktadır. Buna karşılık, katılım bankaları Şeriata uygun teklif ve modeller yoluyla müşteri güveninden yararlanmakta, ancak inovasyonel süreci etik ve dini kurallarla uyumlu hale getirme konusunda zorluklarla karşılaşmaktadır. Çalışmanın bulguları, bankaların dijital ürün gruplarını genişletmelerine, müşteri erişimini iyileştirmelerine ve nihayetinde daha kapsayıcı bir finansal ortamı teşvik etmelerine olanak tanıyan FinTech girişimleriyle iş birlikleri yoluyla sinerji potansiyelini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, siber güvenlik endişeleri ve düzenleyici belirsizlikler her iki banka türü için de önemli tehditler olmaya devam etmekte ve birleşik protokollere ve daha net uyum mekanizmalarına duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır. Çalışma ayrıca, etik konumlandırmanın, en son FinTech çözümleriyle uyumlu hale getirildiği takdirde katılım bankaları için bir rekabet avantajı olarak hizmet edebileceğini ve böylece yerel pazarların ötesinde daha geniş bir müşteri kitlesini çekebileceğini ortaya koymaktadır. Akademik literatürü yönetimsel içgörülerle sentezleyen bu nitel araştırma, sürdürülebilir dijitalleşmenin sağlanmasında belirleyici faktörler olarak sermaye kapasitesi, etik zorunluluklar ve teknolojik çevikliğin karşılıklı etkileşimini vurgulamaktadır. Çalışma, sektörün dayanıklılığını ve küresel rekabet gücünü artırmak için Şeriata uygun FinTech yenilikleri için yapılandırılmış destekten kapsayıcı dijital okuryazarlık girişimlerine kadar iş birliğine dayalı yaklaşımları vurgulayan stratejik ve politika önerileriyle sonuçlanmaktadır.

This study explores the convergence of FinTech innovations and digitalization in the Turkish banking sector, focusing on the comparative analysis of conventional and participation (Islamic) banks. Adopting a qualitative methodology based on semi-structured expert interviews and a systematic SWOT framework, the research identifies critical strengths, weaknesses, opportunities, and threats shaping digital transformation efforts in both banking models. While traditional banks generally benefit from strong financial resources, extensive technological infrastructures and a wider range of products, they often face operational inertia due to legacy systems and organizational complexity. In contrast, participation banks benefit from customer trust through Shariah-compliant offerings and models, but face challenges in aligning the innovation process with ethical and religious guidelines. The study's findings reveal the potential for synergies through collaborations with FinTech startups that allow banks to expand their digital product lines, improve customer access and ultimately foster a more inclusive financial environment. However, cybersecurity concerns and regulatory uncertainties remain significant threats for both types of banks, highlighting the need for unified protocols and clearer compliance mechanisms. The study also reveals that ethical positioning can serve as a competitive advantage for participation banks if aligned with the latest FinTech solutions, thereby attracting a wider customer base beyond local markets. Synthesizing academic literature with managerial insights, this qualitative research highlights the interplay of capital capacity, ethical imperatives and technological agility as determining factors in achieving sustainable digitalization. The study concludes with strategic and policy recommendations that emphasize collaborative approaches-from structured support for Shariah-compliant FinTech innovations to inclusive digital literacy initiatives-to enhance the sector's resilience and global competitiveness.