Covid-19 pandemi sürecinde yaşlıya bakım veren bireylerde bakım yükü ile yaşam doyumu ilişkisi

Bu çalışma Covid-19 pandemi sürecinde yaşlıya bakım veren bireylerde bakım yükü ile yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile yapıldı. Tanımlayıcı tipteki çalışma Konya ili Karatay ilçesine bağlı 42 Nolu Kalenderhane Aile Sağlığı Merkezi (ASM)’nde 19 Temmuz - 07 Ekim 2021 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Aile Sağlığı Merkezi’nden sağlık hizmeti alan yaşlıya bakım veren bireyler çalışmanın evrenini oluşturdu. Örneklemini ise 65 yaş ve üzeri bireye primer bakım veren 299 birey oluşturdu. Araştırmanın verileri Tanıtıcı Özellikler Formu, Bakım Verme Yükü Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Lawton Enstrumantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde yüzde, ortalama, standart sapma, bağımsız örneklem t testi, varyans analizi, pearson korelasyon testi, regresyon analizi ve sidak ikili kıyaslama testi kullanıldı. Bakım Verme Yükü Ölçeği toplam puan ortalaması 28,14±13,77, Yaşam Doyumu Ölçeği toplam puan ortalaması 12,36±3,50 ve Lawton Enstrumantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği toplam puan ortalaması 4,86±1,56 olarak bulundu. Lawton Enstrumantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği toplam puan ortalaması ile Bakım Verme Yükü Ölçeği toplam puan ortalaması arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu (r=-0,40, p=0.01), Lawton Enstrumantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği toplam puan ortalaması ile Yaşam Doyumu Ölçeği toplam puan ortalaması arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu (r=0,28, p=0,01), Bakım Verme Yükü Ölçeği toplam puan ortalaması ile Yaşam Doyumu Ölçeği toplam puan ortalaması arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi (r=-0,34, p=0,01). Bakım veren bireylerin yaşı, cinsiyeti, medeni durumu, eğitim durumu, çalışma durumu, yaşlıya olan yakınlık derecesi, bakım süresi ve bakım konusunda destek alma durumu ile Bakım Verme Yükü Ölçeği toplam puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (p<0.05). Bakım veren bireylerin yaşı ve bakım konusunda destek alma durumu ile Yaşam Doyumu Ölçeği toplam puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu bulundu (p<0.05). Araştırmada yaşlıya bakım veren bireylerin hafif/orta derecede bakım yükü yaşadığı, yaşlı bireylerin orta düzeyde bağımlı oldukları, bakım verilen yaşlının günlük yaşam aktivitelerinde bağımlı olmasının bakım yükünü artırdığı, bakım verilen yaşlının günlük yaşam aktivitelerinde bağımlı olmasının yaşam doyumunu azalttığı, günlük yaşam aktiviteleri düzeyindeki azalmanın bakım verme yükünü artırdığı, günlük yaşam aktiviteleri düzeyindeki artışın yaşam doyumu düzeyini artırdığı ve bakım verme yükü yüksek olan bireylerde yaşam doyumunun azaldığı sonucuna varıldı. Kadın olan, 40 yaş ve üzerinde olan, evli olan, aynı zamanda başka bir işte çalışan ve eşine bakım veren bireylerin bakım verme yüklerinin daha yüksek olduğu, üniversite mezunu olan, bakım konusunda destek alan, bir yıl ve daha az süre yaşlıya bakım veren bireylerin bakım verme yükünün daha düşük olduğu, yaşı 29 yaş ve altında olan ve bakım konusunda destek alan bakım veren bireylerin yaşam doyumunun daha yüksek olduğu görüldü.

This study was conducted to examine the relationship between care burden and life satisfaction in individuals who care for the elderly during the COVID-19 pandemic. The descriptive study was carried out at the Kalenderhane Family Health Center (FHC) No. 42 in the Karatay district of Konya between 19 July and 07 October 2021. Individuals who care for the elderly who receive health services from the Family Health Center formed the universe of the study. The sample consisted of 299 individuals who gave primary care to individuals aged 65 and over. The data of the study were collected using the Descriptive Characteristics Form, the Caregiver Burden Scale, the Life Satisfaction Scale and the Lawton Instrumental Activity in Daily Living Scale. Percentage, mean, standard deviation, independent sample t-test, analysis of variance, pearson correlation test, regression analysis and sidak pairwise comparison test were used in the analysis of the data. The mean score of the Caregiver Burden Scale was 28.14±13.77, the mean score of the Satisfaction with Life Scale was found to be 12.36±3.50, and the Lawton Instrumental Activity of Daily Living Scale total score was 4.86±1.56. There was a negative significant correlation between the Lawton Instrumental Activity of Daily Living Scale total score and the Caregiving Burden Scale total score (r=-0.40, p=0.01), and the Lawton Instrumental Activity of Daily Living Scale total score average and the Life Satisfaction Scale. It was determined that there was a positive significant relationship between the total mean score (r=0.28, p=0.01), and a negative significant relationship between the Caring Burden Scale total score average and the Life Satisfaction Scale total score mean (r=-0 .34, p=0.01). It was determined that there is a statistically significant relationship between the caregiver's age, gender, marital status, education level, employment status, degree of closeness to the elderly, duration of care, and support for care, and the total mean score of the Caregiver Burden Scale (p<0.05). A statistically significant correlation was found between the age of caregivers and the status of receiving support for care and the total mean score of the Satisfaction with Life Scale (p<0.05). In the study, individuals who care for the elderly experience a mild/moderate care burden, the elderly individuals are moderately dependent, the dependence of the elderly in their daily living activities increases the care burden, the dependence of the elderly caregiver in daily life activities reduces life satisfaction, and the decrease in the level of daily living activities reduces the burden of caregiving. It was concluded that the increase in the level of activities of daily living increases the level of life satisfaction and the life satisfaction decreases in individuals with high caregiving burden. Individuals who are female, aged 40 and over, married, working in another job and caring for their spouses have a higher caregiving burden, are university graduates, receive care support, and care for the elderly for one year or less. It was observed that the burden of giving is lower, the life satisfaction of caregivers who are under the age of 29 and who receive care support is higher.