Necmettin Erbakan Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@Erbakan, Necmettin Erbakan Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve yayınların etkisini artırmak için telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
Osmanlı dönemi Arap şairlerinin Muhammed Emîn el-Muhibbî için söyledikleri mersiyeler
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2026) Attar, Rama; Küçüksarı, Mücahit
Osmanlı dönemi âlimlerinden biri olan Muhammed Emîn el-Muḥibbî'nin edebiyat ile tarih alanında büyük bir katkısı olmuştur. el-Muḥibbî'nin çağdaşlarını, hocalarını ve ona mersiye yazan şairleri incelediğimizde yaygın olanın aksine Osmanlı döneminde çok sayıda Arap edebiyatçı yetiştiğini ve faydalı eserler bıraktıklarını görmekteyiz. Bu çalışmada Arap şairlerin Muhammed Emîn el-Muḥibbî için söyledikleri mersiyeler içerik ve şekil bakımından incelenmiştir. Çalışma, bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde el-Muḥibbî'nin yaşadığı döneme ve onun ilmî ve edebî kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Arap edebiyatında mersiye ve el-Muḥibbî'ye mersiye yazan şairler hakkında bilgi verdikten sonra mersiyelerin muhtevâ bakımından incelenmiştir. İkinci bölümde ise, mersiyelerin şekil ve üslup bakımından tahlili yapılmıştır. Bu bağlamda şiirler, kaside yapısı, vezin ve kafiye, beyân ve Bedîʿ sanatları gibi başlıkları altında değerlendirilmiştir.
Sâdık b. el-Harrât ve divanının tahkiki
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2026) Mohamed, Mosalam Mohamed Abdelhamıd; Pekparlatır, Selçuk
Bu çalışmada Osmanlı dönemi Arap şairlerinden Ṣâdıḳ b. el-Ḫarrâṭ'ın hayatı, ilmî ve edebî şahsiyeti ile dîvânı incelenmiştir. Giriş bölümünde şairin yaşadığı Osmanlı döneminin siyasî, sosyal ve kültürel yapısına genel bir bakış sunulmuş; ayrıca araştırmanın konusu, amacı, önemi ve takip edilen yöntem açıklanmıştır. Bunun yanında Osmanlı dönemi Arap edebiyatına dair ortaya atılan "çöküş dönemi" anlayışı değerlendirilmiş ve bu dönemin daha objektif biçimde ele alınmasının gerekliliği üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde Ṣâdıḳ b. el-Ḫarrâṭ'ın hayatı, ailesi, ilmî çevresi, idarî görevleri ve edebî kişiliği ele alınmış; dîvânındaki şiirler muhteva bakımından incelenmiştir. Ayrıca dîvânın belâğî özellikleri, kasidelerinin yapısı, medîḥ, ġazel, mersiye ve ihvâniyyât gibi şiir türleri ile aruz ve kafiye özellikleri değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise dîvânın tahkiki yapılmış, yazma nüshalar karşılaştırılmış ve esas nüsha belirlenerek metin ilmî esaslara göre düzenlenmiştir. Şiirlerin baḥirleri tespit edilmiş, beyit sayıları çıkarılmış, metindeki eksiklikler ve istinsah hataları düzeltilmiş, böylece dîvân araştırmacıların istifadesine hazır, güvenilir ve tahkikli bir metin hâline getirilmiştir.
Ali eş-Şarkî ve siyasi şiirleri
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2026) Sağlam, Nizamettin; Şensoy, Sedat
Bu çalışmanın amacı ⅩⅩ. yüzyılda yaşamış Necefli şairlerden Ali eş-Şarḳî'nin hayatını ve siyâsî şiirlerini ele almaktır. Kadı ve siyaset adamı olmakla birlikte şairliğiyle ön plana çıkan eş-Şarḳî yazdığı şiirlerle halka yön vermeye ve vatan sevgisi, kardeşlik, yurtseverlik gibi duyguları aşılamaya çalışmıştır. Vatanını ve Arap milletini seven eş-Şarḳî şiirlerinde genç-yaşlı, şehirli-köylü halkın her kesimine hitap etmiş Irak insanının acılarına ve emellerine çokça yer vermiştir. Sosyal hayat, siyaset, edebîyat ve tarih konuları başta olmak üzere çeşitli konuları ihtiva eden pek çok eser kaleme almıştır. Bu çalışma yapılırken eş-Şarḳî'nin hayatı ve yaşadığı dönem hakkında bilgi veren başta kendi eserleri olmak üzere ilgili kaynaklardan veri toplanmıştır. Elde edilen veriler ışığında eş-Şarḳî'nin hayatı ve siyâsî şiirleri ele alınmıştır. İki bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde eş-Şarḳî'nin hayatı, şairliği ve eserleri incelenmiştir. İkinci bölümünde ise 'Avâtıf ve 'Avâsıf adlı dîvânında geçen siyâsî şiirleri muhtevasına göre ele alınmıştır. Bu kapsamda siyâsî şiirler tahlîl edilerek yergi, tasvir, övgü, mersiye ve sosyal içerikli şiirler örneklendirilerek ortaya konmuştur. Şiirler tercüme edilip yorumlanmıştır. Şairin bu şiirlerde kullandığı beyân ve bedî ʽ sanatlarına değinilerek çalışma tamamlanmıştır.
Üniversite öğrencilerinde duygusal zekanın ruh sağlığına etkisinde bilişsel esneklik ve otantikliğin aracı rolü
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2025) Dumyati, Hibetullah; Seki, Tolga
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde duygusal zekânın ruh sağlığı üzerindeki etkisinde bilişsel esneklik ve otantikliğin seri aracı rolünü incelemektir. Nicel araştırma yöntemine dayalı ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini, yaş ortalaması 21.86±2.89 olan 368 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Katılımcıların %84.8’i kadın, %15.2’si erkektir. Veriler, çevrimiçi veri toplama aracı ile toplanmış; araştırma sürecinde etik ilkelere ve gizlilik kurallarına uygun hareket edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgiler Formu, Duygusal Zekâ Ölçeği Kısa Formu, Otantiklik Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği ve Pozitif Ruh Sağlığı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra Pearson korelasyon analizi ve SPSS PROCESS Makro 4.2 (Model 6) ile aracılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Bootstrap yöntemiyle 5.000 örneklem ve %95 güven aralığı kullanılmıştır. Araştırma verilerinin normal dağılım gösterdiği ve yeterli güvenirlikte olduğu bulunmuştur. Araştırmada duygusal zekâ, otantiklik, bilişsel esneklik ve ruh sağlığı arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki elde edilmiştir. Araştırma bulguları, duygusal zekânın otantiklik üzerinde, otantikliğin bilişsel esneklik üzerinde ve bilişsel esnekliğin ruh sağlığı üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilerinin olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, duygusal zekânın ruh sağlığı üzerindeki doğrudan etkisi anlamlı bulunmuş, bununla birlikte otantiklik ve bilişsel esnekliğin bu ilişkide anlamlı birer seri aracı rol oynadığı saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, üniversite öğrencilerinin ruh sağlığının geliştirilmesinde duygusal zekâ, otantiklik ve bilişsel esneklik gibi bireysel özelliklerin önemine dikkat çekmektedir.
Fen eğitimine yönelik Türkiye'de gerçekleştirilen analoji konulu akademik çalışmalar: betimsel içerik analizi çalışması
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2025) Bozkurt, Ümmügülsüm; Kara, Serpil
Bu araştırmada 2002-2024 yılları arasında fen alanında analoji ile ilgili ulusal düzeyde yapılan makale ve tezlerin çeşitli değişkenler açısından sistematik bir şekilde incelenmesi ve bu konuda genel bir görünüm sunulması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kapsamında doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma dâhilindeki çalışmalara Ulusal Tez Merkezinden (YÖK Tez ), TR Dizin, Ekual, Google Akademik, Dergi Park ve Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) gibi veri tabanlarında anahtar kelimeler ile taratılarak ulaşılmıştır. Taramalar fen bilimleri, fizik, kimya ve biyoloji eğitimi alanlarında yapılarak çalışmanın araştırma kapsamı genişletilmiştir. Bu amaç doğrultusunda 2002-2024 yılları arasında yayınlanan ve tam metnine ulaşım izni verilen 7 tanesi doktora, 53 tanesi yüksek lisans ve 47 tanesi de makale çalışması olmak üzere toplam 107 akademik çalışma araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırma verilerinin toplanması ve incelenmesinde uzman görüşlerinin de alınmasıyla beraber araştırmacının kendisi tarafından oluşturulan Akademik Çalışma İnceleme Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler alt araştırma soruları dâhilinde belirlenen tema ve kategoriler altında sınıflandırılarak derinlemesine incelenmiş ve betimsel içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen bulgular frekans ve yüzde değerleriyle beraber tablolar ve şekiller aracılığıyla sunulmuştur. Yapılan araştırma sonucunda; ülkemizde analoji konulu çalışmaların en çok 2021 yılında yayınlandığı, çalışmaların daha çok yüksek lisans tezi olduğu, örneklem grubuna göre dağılımında öğrencilerin ön plana çıktığı, nitel yaklaşımların daha çok kullanıldığı, veri toplama araçları arasında başarı testi, doküman inceleme ve görüşme formlarının yaygın bir şekilde kullanıldığı, verilerin daha çok parametrik testler ve içerik analizi ile analiz edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmalarda en çok çalışılan konu, ders kitaplarının incelendiği “Tüm Ünite Konuları” ve sonrasında “Madde ve Değişim” olmuştur. Bununla beraber genel olarak çalışmalar fen bilimlerinde yoğunlaşırken fizik ve biyoloji alanlarında sınırlı sayıda çalışmaların bulunduğu tespit edilmiştir. Çalışmalarda daha çok bilişsel gelişime etkiyi incelemek amacıyla akademik başarıya sonrasında ise ders kitapları ve öğretim programlarındaki analoji yeterliliklerini belirlemeye yönelik yapılan ders kitaplarının incelenmesi amacına odaklanılmıştır. İncelenen çalışmaların çoğunluğunda analojinin akademik başarıyı artırdığı, konu ve kavramları anlamayı kolaylaştırdığı, bilgi kalıcılığını artırdığı, kavram yanılgılarının belirlenmesinde ve giderilmesinde olumlu etki oluşturduğu, duyuşsal açıdan derse yönelik olumlu tutum geliştirdiği, ders kitaplarındaki analojilerin nitelik ve sayı açısından yetersiz olduğu sonuçları ile öğretmen, öğretmen adayı ve öğrenciler tarafından belirtilen analojilerin derse ilgi ve katılımı artırdığı, somutlaştırma sağlayarak anlamayı kolaylaştırdığı, dersleri zevkli hale getirdiği görüşleri ön plana çıkmıştır. Çalışmalarda sonuçlara yönelik analojilerin “Farklı konu, alan, sınıf ve değişkenler üzerindeki etkisi araştırılmalı önerisi” ile “Öğretmenlere hizmet içi hizmet öncesi eğitimler verilerek derslerde analoji kullanımı artırılabilir” önerisi çalışmalarda ön plana çıkmıştır.
