Özel eğitim öğretmeni adaylarının eğitsel değerlendirme konusundaki yeterlilikleriyle ilgili görüşlerinin belirlenmesi

Bu araştırmanın amacı, özel eğitim öğretmeni adaylarının eğitsel değerlendirme konusundaki yeterliliklerine ilişkin görüşlerini belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubu, 2024-2025 eğitim öğretim yılında farklı üniversitelerin özel eğitim öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören 20 öğretmen adayından oluşmaktadır. Katılımcıların görüşlerini belirlemek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği kullanılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla çevrim içi olarak toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen veriler kodlanarak temalar ve alt temalar hâlinde analiz edilmiştir. Bu analizler sonucunda; 1) Özel eğitim öğretmeni adayları eğitsel değerlendirme kavramını tanımlayabilmekte, ancak sürecin aşamaları ve uygulamaya yönelik deneyimleri konusunda yetersiz kaldıkları belirlenmiştir. 2) Öğretmen adayları, eğitsel değerlendirme dersinin, üniversitelerin öğretim programlarında ağırlıklı olarak teorik düzeyde ele alındığını ifade etmiş olup; değerlendirme araçlarının kullanımı, verilerin analiz edilme süreci, BEP hazırlama ve eğitsel karar verme gibi uygulamaya dayalı alanlarda yeteri kadar deneyim kazanamadıklarını belirlenmiştir. 3) Katılımcıların gerçek sınıf ortamlarında değerlendirmeyi uygulamalı yapmamış olmaları ve eğitsel değerlendirme dersinin bilgi düzeyinde kalması öğretmen adaylarının bu konudaki yeterlilik algılarını olumsuz etkilemiştir. 4) Katılımcıların değerlendirme araçları hakkında bilgi sahibi oldukları; ancak bunları etkili şekilde kullanma konusunda yetersiz oldukları belirlenmiştir. Özellikle formal araçlarda uygulamalı deneyim eksikliğinin, araçların işlevselliğini sınırladığı belirlenmiştir. 5) Eğitsel değerlendirme sürecinde toplanan verileri analiz etme ve buna göre karar verme konusunda adayların kendilerini yetersiz hissettikleri belirlenmiştir. Özellikle veriye dayalı karar verme, sonuçları yorumlama ve bireyselleştirilmiş eğitim planı ile müdahale programları hazırlama becerilerinde eksiklikler olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, öğretmen adaylarının üniversite eğitimleri sırasında veri analizi konusunda yeterli ders almadıkları ve bu konunun yeterince üzerinde durulmadığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmen adaylarının eğitsel değerlendirme süreçlerinde olumlu yeterlilik algıları geliştirebilmeleri için bu konunun öğretim programlarında sadece kavramsal düzeyde değil, aynı zamanda pratiğe dayalı etkinliklerle ele alınması önerilmektedir. BEP hazırlama, veri toplama ve verilerin analiz edilme sürecinde atölye çalışmaları ve teknoloji destekli uygulamaların artırılması önerilmektedir. Değerlendirme araçlarını yalnızca tanıtmak yerine, öğretmen adaylarına bu araçları doğrudan kullanabilecekleri uygulamalı ortamlar oluşturulması önerilmektedir. Okullarda görev yapan özel eğitim öğretmenlerine, güncel değerlendirme araçları hakkında bilgilendirmeler yapılmalı, bu konuya ait seminerler ve konferanslar düzenlenmeli ve bu araçların kullanımlarının desteklenmesi önerilmektedir. Bununla beraber, öğretmen yetiştirme programlarında eğitsel değerlendirmeye yönelik ders içeriklerinin zenginleştirilmesi, kuramsal bilgilerin yanı sıra yapılandırılmış uygulama deneyimlerinin sunulması önerilmektedir. Ayrıca, bu alanda yapılacak gelecekteki araştırmalarda daha geniş örneklem gruplarıyla, nicel yöntemler kullanılarak farklı değişkenlerin etkisinin de incelenmesi önem arz etmektedir.

The aim of this study is to determine the opinions of prospective special education teachers regarding their competencies in educational assessment. The study group consists of 20 preservice teachers enrolled in special education teacher training programs at various universities during the 2024–2025 academic year. The interview technique, one of the qualitative research methods, was used to gather participants’ views. Data were collected online through a semi-structured interview form and analyzed using descriptive analysis. The obtained data were coded and examined under themes and subthemes. The analyses revealed the following results: (1) Prospective special education teachers were able to define the concept of educational assessment; however, they were found to be insufficient regarding the stages of the assessment process and their practical experience. (2) The participants stated that the educational assessment course in university programs is addressed predominantly at a theoretical level and that they had not gained sufficient practical experience in areas such as the use of assessment tools, data analysis, IEP development, and instructional decision-making. (3) The lack of opportunity to conduct assessments in real classroom settings and the theoretical nature of the course negatively affected their perceived competencies. (4) Although participants possessed knowledge of assessment tools, they were found to be inadequate in using them effectively. In particular, the lack of hands-on experience with formal tools limited their functionality. (5) The participants reported feeling insufficient in analyzing data collected during the educational assessment process and making decisions based on these data. Deficiencies were identified especially in databased decision-making, interpreting results, and preparing individualized education plans and intervention programs. Additionally, it was noted that they did not receive adequate coursework on data analysis during their university education. According to the findings, it is recommended that educational assessment be addressed not only conceptually but also through practice-based activities in teacher education programs, in order to help prospective teachers develop positive competency perceptions. Increasing workshop activities and technologysupported applications related to IEP development, data collection, and data analysis is also suggested. Instead of merely introducing assessment tools, providing environments in which prospective teachers can directly practice using these tools is recommended. Furthermore, in-service special education teachers should be informed about current assessment tools, and seminars and conferences should be organized to support their use. It is also recommended that course content on educational assessment within teacher preparation programs be enriched by offering structured practical experiences alongside theoretical knowledge. Future studies should include larger samples and employ quantitative methods to examine the effects of different variables.