Güzel sanatlar liselerinde çalgı dersi veren öğretmenlerin öğrenciye yönelik çalgı seçiminde aradığı kriterler

Mesleki müzik eğitimi kurumlarından biri olan güzel sanatlar liselerinin müzik eğitimi programında yer alan bireysel çalgı dersleri birçok açıdan oldukça önemlidir. Güzel sanatlar liselerinin özel yetenek sınavında başarılı olan öğrenciler lise eğitimine başlamadan hemen önce çalgı öğretmenlerinin de yönlendirmeleri ile dört yıl boyunca eğitimini alacağı çalgıyı seçmektedir. Çalgı seçimi sürecinde çalgı öğretmenlerinin yönlendirmeleri ile yapılan öğrenciye yönelik doğru çalgı seçiminin önemi yadsınamaz. Çalgı seçiminde ilgili çalgının genel özellikleri bireyin fiziksel, işitsel ve kişisel özellikleri ile örtüşür ise eğitim sürecinin kalitesi artabilir, dolayısıyla çalgı çalmaya ilişkin beceri ve davranışlar istenilen düzeyde kazanılabilir. Bu araştırmada da Türkiye’nin farklı coğrafi bölgelerinde bulunan güzel sanatlar liselerinde görev yapmakta olan çalgı öğretmenlerinin öğrenciye yönelik çalgı seçiminde aradığı kriterlerin neler olduğu ve bu kriterlerin nedenlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye’nin farklı coğrafi bölgelerinde bulunan 54 farklı güzel sanatlar lisesi ve bu liselerde çalgı derslerini yürüten 85 öğretmen oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemine dayanan bu araştırma durum çalışması modeli ile desenlenmiştir. Araştırmanın verilerinin toplanmasında nitel araştırmalarda sıklıkla kullanılan görüşme yöntemi işe koşulmuştur. Görüşme formunu oluşturan 14 soru 3 tema altında (fiziksel özellikler, müziksel beceriler, kişisel tercih ve özellikler) toplanmıştır. Güzel sanatlar lisesi çalgı öğretmenlerinden alınan görüşler ışığında elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Veriler; tema, kategori, kod ve frekans olarak gruplanmış ve tablolar halinde okuyucuya sunulmuştur. Araştırmanın fiziksel özellikler temasında; öğrencinin, boy-kol ve parmak uzunluğunun, tırnak yapısının, parmak kuvvetinin, üflemeli çalgılarda ağız-diş ve dudak yapısının, fiziksel bir engel bulunma durumunun öğrenciye yönelik çalgı seçiminde belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın müziksel beceriler temasından ulaşılan sonuç; özel yetenek sınavında yer alan şarkı söyleme, ritim tekrarı, aralık-akor duyma, ezgi tekrarı ve çalgı çalma kategorilerinden alınan puanların öğrenciye yönelik çalgı seçiminde belirleyici olduğudur. Kişisel tercih ve özellikler teması altında ise öğrencinin fiziksel ve işitsel yeterliliklerinin kendi istek ve tercihlerinden daha önemli olduğu; öğrencide disleksi, Down sendromu, otizm gibi özel bir durumun bulunması ile birlikte dikkat ve odaklanma düzeyinin de öğrenciye yönelik çalgı seçiminde belirleyici olduğu ulaşılan sonuçlardandır.

Individual instrument lessons included in the music education programs of fine arts high schools, which are vocational music education institutions, are quite important in many respects. Students who succeed in the special talent exam of fine arts high schools choose the instrument they will study for four years with the guidance of their instrument teachers just before starting their high school education. The importance of making the right instrument selection for the student with the guidance of instrument teachers in the instrument selection process cannot be denied. If the general characteristics of the instrument match the physical, auditory, and personal characteristics of the individual, the quality of the education process can be increased, and therefore, the skills and behaviors related to playing the instrument can be acquired at the desired level. This research aims to determine the criteria that instrument teachers working in fine arts high schools in different geographical regions of Turkey look for in instrument selection for students and the reasons for these criteria. The study group of the research consists of 54 different fine arts high schools in different geographical regions of Turkey and 85 teachers who conduct instrument lessons in these schools. This research, based on qualitative research method, is designed with a case study model. The interview method, frequently used in qualitative research, was employed in collecting data for this study. The 14 questions forming the interview form were grouped under 3 themes (physical characteristics, musical skills, personal preference and characteristics). The data obtained from the opinions of instrument teachers at the fine arts high school were analyzed using descriptive analysis. The data were grouped by theme, category, code, and frequency and presented to the reader in tables. Regarding the physical characteristics theme, the study concluded that the student's height, arm and finger length, nail structure, finger strength, mouth-teeth and lip structure in wind instrument playing, and the presence of a physical disability are determining factors in the student's instrument selection. The conclusion reached regarding the musical skills theme is that the scores obtained from the singing, rhythm repetition, interval-chord perception, melody repetition, and instrument playing categories in the special talent exam are determining factors in the student's instrument selection. Under the personal preference and characteristics theme, it was found that the student's physical and auditory abilities are more important than their own wishes and preferences; the findings indicate that the presence of specific conditions in students, such as dyslexia, Down syndrome, or autism, along with their attention and concentration levels, are determining factors in the selection of a musical instrument for that student.