Konya ili sera gazı emisyon envanterinin (2022-2024) çıkarılması

İklim değişikliği; sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, şiddetli yağışlar, şiddetli rüzgârlar ve orman yangınları gibi tehlikeler ile kentleri ve insan sağlığını olumsuz etkilemektedir. “Karbondioksit (CO2)”, “metan (CH4)”, diazotmonoksit (N2O) gibi başlıcalarını oluşturan sera gazlarının; fosil yakıt kullanımı, orman alanlarının ve yutak alanların tahrip edilmesi, sanayileşme, tarım ve hayvancılık gibi faaliyetler sonucunda atmosferde gözlenen artışı sebebiyle günümüzde iklim değişikliğinin küresel boyutta etkileri görülmektedir. Bu tez çalışmasında, Konya ili için 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait sera gazı emisyon envanteri hazırlandı. Çalışma, Küresel Protokol (GPC) Basic Plus metodolojisine göre gerçekleştirildi. Emisyon kaynakları beş ana kategori altında incelendi. Sabit enerji kaynakları (konut, ticari ve kurumsal binalar, imalat, sanayi ve inşaat), ulaşım, atık ve atıksu, endüstriyel prosesler ile tarım, orman ve hayvancılık. Sabit enerji kaynakları kapsamında konutların, ticari ve kurumsal binaların, kamusal binaların, imalat, sanayi ve inşaat sektörlerinin enerji tüketimleri analiz edildi. Ulaşım kategorisinde akaryakıt tüketimi kaynaklı sera gazı emisyonları değerlendirildi. Atık ve atıksu kategorisinde evsel atıklar, düzenli depolama sahaları ve atıksu arıtımından kaynaklanan emisyonlar hesaplandı. Endüstriyel proses kategorisinde Konya ilinde faaliyet gösteren çimento fabrikasının proses kaynaklı sera gazı emisyon miktarı hesaplandı. Tarım, orman ve hayvancılık kategorisi ise büyükbaş ve küçükbaş hayvan varlığına dayalı olarak metan salımı açısından ele alındı. Her bir kategori için ilgili yıllara ait faaliyet verileri toplandı. IPCC, DEFRA, Ulusal Envanter ve GPC rehberleri doğrultusunda uygun yaklaşımlar, parametreler, faktörler kullanılarak sera gazı emisyon hesaplamaları yapıldı. Yapılan hesaplamalar neticesinde 2022 yılında 13.879.014 tCO2e, 2023 yılında 14.442.060 tCO2e ve 2024 yılında ise 15.566.785 tCO2e sera gazı emisyonu ortaya çıktı. 2022-2024 yılları arasında toplam envanterde %12.16’lık bir artış olduğu görüldü. Envanterde en yüksek pay %24.8 ile ulaşım sektörüne ait olurken ikinci sırada ise %21.42 ile tarım, orman ve hayvancılık sektörü ön planı çıktı. Çıkan emisyon sonuçları 2022-2023-2024 yılları arasında karşılaştırıldı ve sektörler ile ilgili azaltım eylem planları önerildi.

Climate change negatively impacts cities and human health through dangers such as heatwaves, droughts, heavy rainfall, strong winds, and forest fires. The increase observed in the atmosphere due to the use of fossil fuels, the destruction of forest and sink areas, industrialisation, agriculture, and livestock farming, which are the main causes of greenhouse gases such as carbon dioxide (CO2), methane (CH4), and nitrous oxide (N2O), The increase observed in the atmosphere as a result of activities such as fossil fuel use, destruction of forest areas and sinks, industrialisation, agriculture and livestock farming has led to the global effects of climate change being seen today. In this thesis study, a greenhouse gas emissions inventory was prepared for the province of Konya for the years 2022, 2023 and 2024. The study was conducted according to the Global Protocol for Community-Scale Greenhouse Gas Emission Inventories (GPC) Basic Plus methodology. Emission sources were examined under five main categories: stationary energy sources (residential, commercial and institutional buildings, manufacturing, industry and construction), transport, waste and wastewater, industrial processes, and agriculture, forestry and livestock. Within the scope of stationary sources, the energy consumption of residential, commercial and institutional, public buildings, manufacturing, industry and construction sectors was analysed, and greenhouse gas emissions from fuel consumption were assessed in the transport category. In the waste and wastewater category, emissions from municipal waste (rubbish), landfill sites and wastewater treatment were calculated. In the industrial processes category, the amount of greenhouse gas emissions from processes at a cement factory operating in Konya province was calculated. The agriculture, forestry and livestock category was addressed in terms of methane emissions based on the number of large and small livestock. Activity data for the relevant years was collected for each category. Greenhouse gas emission calculations were performed using appropriate approaches, parameters, and factors in line with the IPCC, DEFRA, National Inventory, and GPC guidelines. As a result of the calculations, greenhouse gas emissions amounted to 13,879,014 tCO2e in 2022, 14,442,060 tCO2e in 2023, and 15,566,785 tCO2e in 2024. A 12.16% increase was observed in the total inventory between 2022 and 2024. The transport sector accounted for the highest share of the inventory at 24.8%, followed by the agriculture, forestry and livestock sector at 21.42%. The resulting emissions were compared between 2022-2023-2024, and reduction action plans were proposed for the sectors.