Disiplin suçları bağlamında öğrencilerin özgür iradesine ilişkin öğretmen anlayışları: fenomenografik bir inceleme

Bu araştırmanın amacı disiplin suçları bağlamında öğretmenlerin öğrenci özgür iradesine yönelik anlayışlarını ortaya koymaktır. Bu kapsamda nitel araştırma metodolojisi takip edilerek fenomenografi deseni benimsenmiştir. Konya’da kamu okullarında görev yapmakta olan 18 farklı öğretmen katılımcı ile görüşmeler yapılarak veriler elde edilmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda öğretmenler; yaş, cinsiyet ve okul düzeyi fark alanlarında çeşitlendirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak katılımcılardan veriler elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analiz edilmesi sonucunda öğretmenlerin öğrenci özgür iradesine yönelik altı farklı anlayışa sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Bu anlayışlar, öğrencinin doğuştan sahip olduğu bir yeti (A1); kişisel ve çevresel faktörlerle sınırlanabilen bir yeti (A2); sorumlu tercihler yapmayı gerektiren bir yeti (A3); öğrenciyi destekleyerek geliştirilebilecek bir yeti (A4); öğrenciler tarafından yanlış yorumlanabilen bir hak algısı (A5); ve doğru kullanıldığında faydalı bir yeti (A6) olarak ortaya konulmuştur. Tüm katılımcıların A1, A2, A3 ve A4 anlayışlarına sahip olduğu yapılan analizler sonucunda belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları, disiplin süreçlerinde öğretmenlerin özgür irade anlayışlarının etkili olduğunu ve bu etkinin öğrencilerin davranışlarına yönelik öğretmen yaklaşımlarını doğrudan etkilediğini göstermektedir. Araştırmanın sonuçları eğitim yönetimi alanında disiplin politikalarının geliştirilmesinde ve öğretmen eğitiminde öğrenci özgür iradesine ilişkin anlayış çeşitliliğinin dikkate alınmasının önemine işaret etmektedir.

The purpose of this study is to reveal teachers' understanding of student free will in the context of disciplinary offenses. Within this scope, a qualitative research methodology was followed, and a phenomenography design was adopted. Data was obtained through interviews with eighteen different teachers working in public schools in Konya. The maximum variation sampling method was used to determine the participants. In this regard, teachers were diversified in terms of age, gender, and school level. Data were obtained from participants using a semi-structured interview technique. As a result of analysing the obtained data, it was revealed that teachers have six different understandings of student free will. These understandings were identified as: an innate ability (A1); an ability that can be limited by personal and environmental factors (A2); an ability that requires making responsible choices (A3); an ability that can be improved by supporting students (A4); a perception of rights that can be misinterpreted by students (A5); and a beneficial ability when used correctly (A6). The analysis revealed that all participants possessed understandings A1, A2, A3, and A4. The findings of the study indicate that teachers' understandings of free will are effective in disciplinary processes and that this effect directly influences teachers' approaches to students' behaviour. The results of the study point to the importance of considering the diversity of understandings of student free will in the development of disciplinary policies in the field of educational administration and in teacher education.