BÂBÜR İMPARATORLUĞU DEVLET TEŞKİLÂTI (1526-1858)

Bâbür İmparatorluğu, 1526 yılında Zâh􀵴ruddîn Muhammed Bâbür tarafından Pan􀵴pat Savaşı’nın ardından kurulmuş ve yaklaşık üç asır boyunca H􀵴nt coğrafyasının en güçlü s􀵴yas􀵴 teşekküller􀵴nden b􀵴r􀵴 olarak varlığını sürdürmüştür. Türk devlet geleneğ􀵴n􀵴 İslam s􀵴yaset anlayışıyla b􀵴rleşt􀵴ren Bâbürlüler, 􀵴dar􀵴 teşk􀵴lâtlanma, askerî yapı, adalet s􀵴stem􀵴 ve mal􀵴 teşk􀵴lât alanlarında gel􀵴şt􀵴rd􀵴kler􀵴 kurumsal düzen sayes􀵴nde gen􀵴ş ve çok unsurlu b􀵴r coğrafyayı merkezî otor􀵴te altında yönetmey􀵴 başarmıştır. Bu çalışmanın temel amacı, Bâbür Devlet􀵴’n􀵴n teşk􀵴lât yapısını bütüncül b􀵴r yaklaşımla 􀵴nceleyerek Türk devlet geleneğ􀵴 􀵴çer􀵴s􀵴ndek􀵴 yer􀵴n􀵴 ortaya koymak ve devlet􀵴n 􀵴dar􀵴, askerî, hukuk􀵴 ve mal􀵴 kurumlarını tar􀵴hsel kaynaklar ışığında değerlend􀵴rmekt􀵴r. Bu tezde n􀵴tel araştırma yöntem􀵴 ve doküman anal􀵴z􀵴 tekn􀵴ğ􀵴 kullanılmıştır. Araştırma kapsamında klas􀵴k ve modern tar􀵴h yazımına a􀵴t b􀵴r􀵴nc􀵴l ve 􀵴k􀵴nc􀵴l kaynaklar 􀵴ncelenm􀵴ş, elde ed􀵴len ver􀵴ler karşılaştırmalı b􀵴r yaklaşımla anal􀵴z ed􀵴lm􀵴şt􀵴r. Çalışma dört temel bölümden oluşmaktadır. G􀵴r􀵴ş kısmında H􀵴nd􀵴stan’dak􀵴 Türk varlığının tar􀵴hsel arka planı ve bu alana 􀵴l􀵴şk􀵴n tar􀵴h yazımı değerlend􀵴r􀵴lm􀵴şt􀵴r. B􀵴r􀵴nc􀵴 bölümde devlet􀵴n merkez, saray ve taşra teşk􀵴lâtı 􀵴ncelenerek 􀵴dar􀵴 􀵴şley􀵴ş􀵴n temel unsurları anal􀵴z ed􀵴lm􀵴şt􀵴r. İk􀵴nc􀵴 bölümde 􀵴mparatorluğun s􀵴yas􀵴 gücünün temel dayanağını oluşturan askerî teşk􀵴lât, ordunun yapısı, savaş stratej􀵴ler􀵴 ve mansabdârlık s􀵴stem􀵴 çerçeves􀵴nde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde Bâbürlü adalet mekan􀵴zması ve hukuk anlayışı değerlend􀵴r􀵴lm􀵴ş, son bölümde 􀵴se devlet􀵴n ekonom􀵴k yapısını meydana get􀵴ren mal􀵴ye teşk􀵴lâtı kapsamlı b􀵴ç􀵴mde 􀵴ncelenm􀵴şt􀵴r. Araştırma sonucunda Bâbürlü Devlet􀵴’n􀵴n teşk􀵴lât yapısının, Türk devlet teşk􀵴lât geleneğ􀵴n􀵴n temel esaslarıyla büyük ölçüde örtüştüğü tesp􀵴t ed􀵴lm􀵴şt􀵴r. Devlet yönet􀵴m􀵴, merkez ve taşra teşk􀵴lâtı, askerî organ􀵴zasyon, adalet s􀵴stem􀵴 ve mal􀵴 yapı bakımından Bâbürlü kurumlarının öncek􀵴 Türk-İslam devletler􀵴n􀵴n devamı n􀵴tel􀵴ğ􀵴nde olduğu görülmüştür. Ayrıca Batı l􀵴teratüründe yaygın b􀵴ç􀵴mde kullanılan “Mughal” kavramının, tar􀵴hsel süreç 􀵴çer􀵴s􀵴nde Türk k􀵴ml􀵴ğ􀵴 ve devlet geleneğ􀵴n􀵴 ger􀵴 planda bırakan b􀵴l􀵴nçl􀵴 b􀵴r algının ürünü olarak yaygınlaştırıldığı; bu kullanımın Bâbürlüler􀵴n Türk s􀵴yas􀵴 m􀵴rası 􀵴çer􀵴s􀵴ndek􀵴 yer􀵴n􀵴n gölgelenmes􀵴ne neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. N􀵴hayet􀵴nde bu çalışma, Bâbürlü Devlet􀵴’n􀵴n yalnızca H􀵴nt coğrafyasının s􀵴yas􀵴 tar􀵴h􀵴nde değ􀵴l, Türk devlet teşk􀵴lât geleneğ􀵴n􀵴n gel􀵴ş􀵴m ç􀵴zg􀵴s􀵴nde de öneml􀵴 b􀵴r yere sah􀵴p olduğunu ortaya koymaktadır. Elde ed􀵴len bulgular, 􀵴mparatorluğun Türk s􀵴yas􀵴 ve 􀵴darî m􀵴rasının ayrılmaz b􀵴r parçası olduğunu göstermekte; bu m􀵴rasın tar􀵴hsel gerçekl􀵴k temel􀵴nde yen􀵴den değerlend􀵴r􀵴lmes􀵴n􀵴n önem􀵴n􀵴 ortaya koymaktadır.

The Babur Empire was founded in 1526 by Zahir al-Din Muhammad Babur following the Battle of Panipat and remained one of the most powerful political entities in the Indian subcontinent for nearly three centuries. Combining the Turkic state tradition with Islamic political thought, the Baburids established a centralized administration that enabled them to govern a vast and diverse territory.The primary objective of this study is to examine the organizational structure of the Babur State from a holistic perspective, to determine its place within the Turkic state tradition, and to evaluate its administrative, military, judicial, and financial institutions in light of historical sources. This thesis employs a qualitative research method and document analysis as the primary research technique. Within the scope of the study, primary and secondary sources from both classical and modern historiography were examined, and the collected data were analyzed through a comparative approach. The study consists of four main chapters. The introduction discusses the historical background of the Turkic presence in India and reviews the historiography concerning this subject. The first chapter analyzes the central, palace, and provincial administration of the Babur State and examines the fundamental components of its administrative organization. The second chapter focuses on the military organization, the principal foundation of the empire's political power, with particular emphasis on the structure of the army, military strategies, and the mansabdari system. The third chapter evaluates the Baburid judicial system and legal practices, while the final chapter comprehensively examines the financial organization that constituted the economic basis of the state. The findings demonstrate that the organizational structure of the Babur State largely corresponded to the fundamental principles of the traditional Turkic state system. Its central and provincial administration, military organization, judicial structure, and financial institutions exhibit substantial continuity with the institutional legacy of earlier Turkic-Islamic states. Furthermore, the study concludes that the term Mughal, which is widely employed in Western historiography, became prevalent through a historical perception that tended to obscure the Turkic identity and political tradition of the dynasty. Consequently, this terminology has contributed to the marginalization of the Baburids' place within the broader Turkic political heritage. In conclusion, this study demonstrates that the Babur State occupies a significant position not only in the political history of the Indian subcontinent but also in the historical development of the Turkic state tradition. The findings indicate that the Baburids constitute an integral part of the Turkic political and administrative heritage, emphasizing the need to reassess this legacy through objective historical scholarship.