Hindistan'ın Afganistan'a yönelik dış politikası: Güney-Güney İşbirliği'nin çerçevesi ve araçları

Bu çalışma, Hindistan’ın Afganistan’a yönelik dış politikasını, Güney-Güney İşbirliği (GGİ) çerçevesi perspektifinden analiz etmektedir. GGİ, gelişmekte olan ülkeler arasında karşılıklı dayanışma, bilgi paylaşımı ve ortak kalkınma hedeflerine dayanan bir işbirliği modeli olarak tanımlanmakta; çalışmada kavramın tarihsel gelişimi, temel ilkeleri, türleri ve araçları ele alınmaktadır. Çalışmada, Küresel Güney’in önemli ülkelerinden ve GGİ ortaklarından olan Hindistan’ın dış politikası tarihsel bir perspektifle ele alınmış, Soğuk Savaş ve sonrası dönemdeki evrimi, Bağlantısızlar Hareketi’ndeki rolü, yumuşak güç unsurları ve GGİ kapsamındaki stratejik yaklaşımları açıklanmıştır. Bu çerçevede Hindistan’ın diğer gelişmekte olan ülkelerle olan işbirlikleri ve bölgesel etkileri detaylandırılmıştır. Hindistan-Afganistan ilişkileri, GGİ çerçevesi ve politika araçları üzerinden incelenmiştir. İlişkiler, 2001 öncesi ve 2001 sonrası dönemler olarak ele alınmış; Hindistan’ın Afganistan’ın yeniden yapılanmasındaki rolü, altyapı projeleri, insani yardımlar ve teknik işbirlikleri vurgulanmıştır. Bunun yanında, Afganistan’a GGİ kapsamında destek veren diğer ülkelerin Afganistan ile ilişkileri de değerlendirilmiştir. Afganistan’ın yeniden yapılanmasında çok aktörlü bir GGİ modelinin varlığını ortaya konmuştur. Çalışma, Hindistan’ın Afganistan politikasının GGİ ilkeleri doğrultusunda çok boyutlu bir yaklaşım sergilediğini göstermektedir. Hindistan, diplomatik, ekonomik, insani ve kültürel araçları bütüncül biçimde kullanarak hem stratejik çıkarlarını gözetmekte hem de Afganistan’ın kalkınmasını ve istikrarına katkı sunmaktadır. Bununla beraber, GGİ kapsamında Afganistan’a destek veren diğer ülkelerin katkıları da bölgesel dayanışma ve işbirliği ağlarının güçlenmesine önemli bir boyut kazandırmaktadır. Öte yandan, Afganistan’daki iç istikrarsızlıklar ve bölgesel jeopolitik rekabet, hem Hindistan-Afganistan ilişkilerinin geleceği açısından hem de Afganistan’ın diğer GGİ ortaklarıyla ilişkileri açısından kritik bir bağlam sunmaktadır.

This study analyzes India's foreign policy toward Afghanistan from the perspective of South-South Cooperation (SSC). SSC is defined as a model of cooperation among developing countries based on mutual support, information sharing, and shared development goals. The study examines the historical development of the concept, its fundamental principles, types, and instruments. This study examines the foreign policy of India, a key country in the Global South and a partner in the SSC, from a historical perspective. Its evolution during and after the Cold War, its role in the Non-Aligned Movement, its soft power elements, and its strategic approaches within the SSC are explained. Within this framework, India's cooperation with other developing countries and their regional impact are detailed. India-Afghanistan relations are examined through the SSC framework and policy instruments. Relations are analyzed from the pre-2001 and post-2001 periods, emphasizing India's role in Afghanistan's reconstruction, infrastructure projects, humanitarian aid, and technical cooperation. In addition, the relations between Afghanistan and other countries providing support within the framework of the SSC were also evaluated. The existence of a multi-actor South-South cooperation model in Afghanistan's reconstruction was demonstrated. The study demonstrates that India's Afghanistan policy adopts a multidimensional approach in line with the principles of the SSC. By utilizing diplomatic, economic, humanitarian, and cultural tools in a holistic manner, India pursues its strategic interests and contributes to Afghanistan's development and stability. Furthermore, the contributions of other countries supporting Afghanistan within the SSC also contribute significantly to the strengthening of regional solidarity and cooperation networks. Furthermore, internal instability and regional geopolitical rivalry in Afghanistan provide a critical context for both the future of India-Afghanistan relations and Afghanistan's relations with other SSC partners.