Hipertansiyonlu hastalarda koruma motivasyon teorisine dayalı hemşirelik girişimlerinin ilaç uyumuna ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisi: Randomize kontrollü çalışma
| dc.authorid | 0000-0001-6586-4668 | |
| dc.contributor.advisor | Cingil, Dilek | |
| dc.contributor.author | Altunkan, Handan | |
| dc.date.accessioned | 2025-08-07T13:43:56Z | |
| dc.date.available | 2025-08-07T13:43:56Z | |
| dc.date.issued | 2024 | |
| dc.date.submitted | 2024 | |
| dc.department | NEÜ, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı | |
| dc.description | Doktora Tezi | |
| dc.description.abstract | Hipertansiyon önemli bir küresel halk sağlığı sorunudur. Hipertansiyonun önlenmesi ve yönetiminde başarı için, hastaların zamanında ve doğru tanı almasını sağlamak, sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıkları edinmek, antihipertansif ilaç tedavisine zamanında başlamak ve mutlaka tedaviye uyumunu sağlamak gereklidir Araştırma hipertansif bireylere yönelik Rogers'ın Koruma Motivasyon Terosinden yararlanılarak oluşturulan hipertansiyon eğitimi ve kısa mesaj gönderilmesinden oluşan hemşirelik girişimlerinin ilaç uyumlarına ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisini belirlemek amacıyla ön test- son test paralel grup randomize kontollü tasarımda yapılmıştır. Araştırma Karaman ili merkezde bulunan 7 no'lu Aile Sağlığı Merkezi'nde Kasım 2023-Mayıs 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubuna 40- 59 yaş arası, tedaviye uyumu düşük, duyma, görme ve anlama yönünden iletişim problemi olmayan, araştırmacı tarafından gönderilecek kısa mesajı almak için cep telefonu kullanıcısı olan ve primer hipertansiyon tanısı alan bireyler dahil edilmiştir. Araştırmada %95 güç ile hesaplanan 39 müdahale ve 39 kontrol grubunda olmak üzere 78 hipertansif birey ile çalışma yürütülmüştür. Araştırma öncesi etik kurul, kurum, ölçek kullanım izni ve katılımcıların yazılı onamı alınmıştır. Veriler başlangıçta, girişimlerden sonra 3.ayın sonunda ve 6. ayın sonunda Kişisel Bilgi Formu, Antihipertansif İlaç Tedavisine Uyum Ölçeği, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği, Kan Basıncı İzlem Formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmacı tarafından Rogers' ın Koruma Motivasyon Teorisinden yararlanılarak oluşturulan hipertansiyon eğitimi, broşür ve kısa mesajdan oluşan ve 14 hafta süren çoklu hemşirelik girişimleri uygulanmıştır. Kontrol grubundan altı ay boyunca rutin tedavisine devam etmeleri beklenmiştir ve girişim uygulanmamıştır. Ön test, ara ve son test ölçümleri araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. İstatistik uzmanı ve raporlama yönünden körleme uygulanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplarda t testi, ki-kare testi (Pearson kikare/Fisher exact test), gruplarda değişkenlerin izlem zamanlarına göre karşılaştırılmasında karışık düzen varyans analizi (ANOVA) ve analizlerde ana etkilerin karşılaştırılmasında Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Uygulanan hemşirelik girişimleri sonrasında müdahale ve kontrol grubunun Antihipertansif İlaç Tedavisi Uyum Ölçeği toplam puan ortalamaları, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçek puan ortalamaları ve sistolik kan basıncı ile diyastolik kan basıncı değerleri arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Hemşirelik girişimleri sonrası kontrol grubuna göre müdahale grubundaki hipertansif bireylerin Antihipertansif İlaç Tedavisine Uyum Ölçeği toplam puan ortalamaları ile sistolik kan basıncı ve diyastolik kan basıncı değerleri anlamlı derecede düşük, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği toplan puanları ise anlamlı derecede yüksektir (p<0,05). Bu çalışma sonuçları doğrultusunda sağlık eğitimi ve teknolojiyi birleştiren uygulanabilir, ekonomik müdahaleler toplumda hipertansiyon yükünü azaltmak için sağlık hizmetlerinde önemli bir araç olarak önerilebilir. | |
| dc.description.abstract | Hypertension is a major global public health problem. In order to be successful in the prevention and management of hypertension, it is necessary to ensure that patients receive timely and accurate diagnosis, to acquire healthy lifestyle habits, to start antihypertensive drug treatment on time and to ensure compliance with treatment. The study was conducted in a pre-test-post-test parallel group randomized controlled design in order to determine the effects of hypertension education created by utilizing Rogers's Protection Motivation Theorem and nursing interventions consisting of sending short messages on medication compliance and healthy lifestyle behaviors for hypertensive individuals. The study was conducted at Family Health Center No. 7 in the center of Karaman province between November 2023 and May 2024. The study group included individuals between the ages of 40 and 59, who had low compliance with treatment, had no communication problems in terms of hearing, vision and understanding, used a mobile phone to receive short messages sent by the researcher and were diagnosed with primary hypertension. The study was conducted with 78 hypertensive individuals, 39 in the intervention group and 39 in the control group, calculated with 95% power. Ethics committee, institution, scale use permission and written consent of the participants were obtained before the study. Data were collected at the beginning, 4th month and 6th month after the interventions using Personal Information Form, Antihypertensive Drug Treatment Adherence Scale, Healthy Lifestyle Behaviors Scale, Blood Pressure Monitoring Form. Multiple nursing interventions consisting of hypertension education, brochure and short message created by the researcher using Rogers' Protection Motivation Theory and lasting 14 weeks were applied. The control group was expected to continue their routine treatment for six months and no intervention was applied. Pre-test, interim and post-test measurements were collected by the researcher using face-to-face interview method. Blindness was applied in terms of statistics expert and reporting. In the analysis of data, t test, chi-square test (Pearson chi-square/Fisher exact test) were used in independent groups, mixed order analysis of variance (ANOVA) was used in comparing variables according to follow-up times in groups, and Bonferroni correction was used in comparing main effects in the analyses. After the applied nursing interventions, a significant difference was found between the total mean scores of Antihypertensive Drug Treatment Adherence Scale, mean scores of Healthy Lifestyle Behaviors Scale, and systolic blood pressure and diastolic blood pressure values of the intervention and control groups (p<0.05). After the nursing interventions, the total mean scores of Antihypertensive Drug Treatment Adherence Scale, systolic blood pressure and diastolic blood pressure values of hypertensive individuals in the intervention group were significantly lower compared to the control group, and the total scores of Healthy Lifestyle Behaviors Scale were significantly higher (p<0.05). In line with the results of this study, applicable, economical interventions combining health education and technology can be recommended as an important tool in health services to reduce the burden of hypertension in society. | |
| dc.identifier.citation | Altunkan, H. (2024). Hipertansiyonlu hastalarda koruma motivasyon teorisine dayalı hemşirelik girişimlerinin ilaç uyumuna ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisi: Randomize kontrollü çalışma. (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı, Konya. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/20.500.12452/19546 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/embargoedAccess | |
| dc.subject | Hemşirelik | |
| dc.subject | Hipertansiyon | |
| dc.subject | İlaç Uyumu | |
| dc.subject | Koruma Motivasyon Teorisi | |
| dc.subject | Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları | |
| dc.subject | Nursing | |
| dc.subject | Hypertension | |
| dc.subject | Medication Adherence | |
| dc.subject | Protective Motivation Theory | |
| dc.subject | Healthy Lifestyle Behaviors | |
| dc.title | Hipertansiyonlu hastalarda koruma motivasyon teorisine dayalı hemşirelik girişimlerinin ilaç uyumuna ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisi: Randomize kontrollü çalışma | |
| dc.title.alternative | Effects of nursing interventions based on protection motivation theory on medication adherence and healthy lifestyle behaviors in hypertensive patients: A randomized controlled trial | |
| dc.type | Doctoral Thesis |
