Türk romanında din ve inanç (1971-1980)

Kökeni insanlık tarihi ile neredeyse yaşıt olan din, sanat ürünlerinden biri olan romanda insanların ve toplumların hayatına etki etmesi nedeniyle kendisine yer bulmuştur. İnsan yaşamında inançla ilgili sözcükler az veya çok kullanılageldiğinden sosyal hayatı kendisine malzeme olarak seçen romanda din ve inanç unsurlarının yer edinmesi gayet tabiidir. Türk edebiyatında ilk örneklerinin verildiği Tanzimat’tan bu yana din ve inançla ilgili unsurların yazarlar tarafından romanlarda kullanıldığı görülür. Osmanlı Devleti’nin son yıllarında ortaya konulan eserlerde dinî hassasiyetin ön planda olduğu söylenebilir. Bu dönemdeki birçok eser halkı eğitmek ve bilgi vermek için yazılmıştır. Cumhuriyet sonrasında ise eserlerde dinle birlikte seküler veya ideolojik, siyasi söylemin gittikçe arttığı görülmektedir. Bu çalışmada Türkiye’de iki askerî müdahale dönemi olan 1971-1980 yılları arasında yayımlanan romanlardaki din ve inanç unsurları tespit edilmiş, kullanılan bu unsurların siyasi bir anlam ifade edip etmedikleri ayrıca incelenmiştir. Dönem içerisinde siyasi ve ideolojik hareketlerin fazla olmasından dolayı yazılan romanlarda siyasal etki hayli belirgindir. Bu etkinin fazla olmasına rağmen yazılan eserlerde din ve inancın çok az eser dışında siyasi bir manada kullanılmadığı görülmüştür. İslam dini ile ilgili kavramlar diğer inançlara göre eserlerde hayli fazladır. Bu unsurlar genellikle halkın günlük hayatında kullandığı biçimiyle romanlarda yer almıştır.

Religion, whose origin is almost as old as human history, has found a place in the novel, one of the most important works of art, because of its impact on the lives of people and societies. Since words related to faith are used more or less in human life, it is natural for elements of religion and belief to take place in the novel, which chooses social life as its material. It is seen that elements related to religion and belief have been used in novels by writers since the Tanzimat period, when the first examples were given in Turkish literature. It can be said that religious sensitivity was at the forefront in the works produced in the last years of the Ottoman Empire, which was a religionbased state. Many works during this period were written to educate and inform the public. After the Republic, it is seen that secular or ideological and political discourse along with religion has increased in the works. In this study, elements of religion and belief in the novels published between 1971 and 1980, which were two periods of military intervention in Turkey, were identified and it was also examined whether these elements had a political meaning. Due to the many political and ideological movements during the period, the political influence is quite evident in the novels written. Although this influence was great, it was observed that religion and belief were not used in a political sense in the written works, except for a very few works. Concepts related to the Islamic religion are much more numerous in the works than other beliefs. These elements are generally included in novels as people use them in their daily lives.