Buket Uzuner'in hikâye ve romanlarında eğitim değerleri

Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi BUKET UZUNER'İN HİKÂYE ROMANLARINDA EĞİTİM DEĞERLERİ NESLİHAN BURKAŞ YILMAZ Bu araştırmanın amacı, Buket Uzuner'in hikâye ve romanlarında yer alan eğitim değerlerini belirlemek ve bu değerlerin hangi bağlamlarda ele alındığını ortaya koymaktır. Edebî eserlerin, bireyin ahlaki, duygusal ve toplumsal gelişiminde önemli bir rol üstlendiği düşüncesinden hareketle gerçekleştirilen bu çalışmada, Buket Uzuner'in farklı dönemlerde kaleme aldığı eserler değerler eğitimi açısından incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi modeliyle yürütülmüştür. Çalışmanın veri kaynağını, Buket Uzuner'in hikâye ve romanları oluşturmaktadır. Eserler, eğitim değerleri bakımından ayrıntılı biçimde okunmuş; değerleri yansıtan ifadeler, olaylar ve karakter davranışları belirlenmiştir. Elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve tematik başlıklar altında sunulmuştur. Araştırma bulguları, Buket Uzuner'in eserlerinde yardımseverlik, şefkat ve merhamet, hoşgörü, barışçıl yaşam, duygusal olgunluk, eğitim ve öğretmen etkisi gibi eğitim değerlerine yoğun biçimde yer verildiğini ortaya koymaktadır. Bu değerlerin, doğrudan öğüt verici bir anlatım yerine; karakterler, olay örgüsü ve yaşantılar aracılığıyla okura sezdirilerek örtük ileti şeklinde aktarıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca eğitim değerlerinin yalnızca bireyler arası ilişkilerle sınırlı kalmadığı; toplumsal sorumluluk, kültürel farkındalık ve doğa bilinciyle bütüncül bir yapı içinde ele alındığı belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, Buket Uzuner'in hikâye ve romanlarının değerler eğitimi açısından önemli bir kaynak niteliği taşıdığı ve edebî metinlerin eğitim sürecinde etkili bir araç olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle çalışma, edebiyat ve değerler eğitimi ilişkisine katkı sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Buket Uzuner, hikâye, roman, eğitim değerleri, değerler eğitimi

Necmettin Erbakan University, Graduate School of Educational Sciences Department of Secondary Social Sciences Education Turkish Language and Literature Education Program Master Thesis EDUCATIONAL VALUES IN BUKET UZUNER'S SHORT STORIES AND NOVELS NESLİHAN BURKAŞ YILMAZ The aim of this study is to identify the educational values present in the short stories and novels of Buket Uzuner and to examine the contexts in which these values are addressed. Based on the assumption that literary works play a significant role in individuals' moral, emotional, and social development, this study analyzes Uzuner's works written in different periods from the perspective of values education.The research was conducted using the document analysis model, one of the qualitative research methods. The data source of the study consists of Buket Uzuner's short stories and novels. The works were examined in detail in terms of educational values, and expressions, events, and character behaviors reflecting these values were identified. The data obtained were analyzed through descriptive analysis and presented under thematic categories.The findings indicate that educational values such as helpfulness, compassion and mercy, tolerance, peaceful coexistence, emotional maturity, and the influence of education and teachers are extensively represented in Buket Uzuner's works. These values are conveyed implicitly through characters, plot structures, and life experiences rather than through a directly didactic approach. Furthermore, it was determined that educational values are not limited to interpersonal relationships but are addressed within a holistic framework that also includes social responsibility, cultural awareness, and environmental consciousness.As a result, it is concluded that Buket Uzuner's short stories and novels constitute an important resource for values education and that literary texts can be effectively utilized as instructional tools in the educational process. In this respect, the study aims to contribute to the relationship between literature and values education. Keywords: Buket Uzuner, short story, novel, educational values, values education