Yabancı düşmanlığı (Zenofobi) algısının sosyal baskınlık yönelimi bağlamında incelenmesi: üniversite öğrencileri örneği

Araştırma, üniversitelerdeki Türk uyruklu öğrencilerin sosyal baskınlık yönelimi bağlamında uluslararası öğrencilere karşı zenofobik tutumlarının var olup olmadığını ve zihinlerindeki genel yabancı algısını ölçmeyi amaçlamıştır. Nicel araştırma yöntemi tercih edilmiş, anket tekniğiyle veriler geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış Yabancı Düşmanlığı (Zenofobi) Ölçeği (YDÖ) ile Yeni Sosyal Baskınlık Yönelimi Ölçeği (SBY7) kullanılarak toplanmıştır. Ayrıca katılımcılara demografik bilgilerin ve sosyokültürel özellikler üzerinden üstünlük düşüncesinin sorulduğu sosyodemografik bir form uygulanmıştır. 2025 yılının Şubat-Nisan ayları arasında Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ), İstanbul Üniversitesi (İÜ) ve Necmettin Erbakan Üniversitesi’nden (NEÜ) kolayda örnekleme yöntemi ile seçilmiş 475 Türk uyruklu öğrenci ile yüz yüze görüşülmüştür. Elde edilen tüm veriler IBM SPSS Statistics programı ile analiz edilmiştir. Bulgular, öğrencilerin sosyal baskınlık yönelimi arttıkça zenofobik tutumlarının da arttığını ortaya koymuştur. Ayrıca üniversitelerdeki yerli öğrencilerin kendi dilini, dinini, kültürünü ve yaşam şeklini uluslararası öğrencilerin sosyokültürel özelliklerinden üstün görmesi ile yabancı düşmanlığı algısı arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, zenofobinin yalnızca zorunlu göç bağlamında değil, farklı birçok sebeple Türkiye’ye gelen, Türkiye’de yaşayan yabancı kökenli bireyler ve Türk toplumu açısından ele alınması gereken çok boyutlu bir olgu olduğunu göstermektedir.

This study aimed to examine whether Turkish undergraduate students at universities exhibit xenophobic attitudes toward international students within the framework of social dominance orientation, and to assess their general perceptions of foreigners. A quantitative research design was employed, and data were collected through a survey method using the Xenophobia Scale (XS) and the revised Social Dominance Orientation Scale (SDO7), both of which have established validity and reliability. In addition, a sociodemographic questionnaire was administered to gather information on participants’ demographic characteristics and their perceptions of superiority based on sociocultural attributes. Between February and April 2025, face-to-face interviews were conducted with 475 Turkish students selected through convenience sampling from Ankara Social Sciences University, Istanbul University and Necmettin Erbakan University. All data were analyzed using IBM SPSS Statistics software. The findings revealed that higher levels of social dominance orientation among students were associated with increased xenophobic attitudes. Furthermore, a significant relationship was identified between students’ perceptions of the superiority of their own language, religion, culture, and way of life over the sociocultural characteristics of international students and their levels of xenophobia. Overall, the results indicate that xenophobia is a multidimensional phenomenon that should be addressed not only in the context of forced migration but also with regard to foreign-origin individuals who come to and reside in Türkiye for various reasons, as well as in relation to Turkish society as a whole.