Mahmud Esad Coşan'ın Alevilik-Bektaşilik çalışmalarına akademik katkısı
| dc.authorid | 0000-0002-0983-4779 | |
| dc.contributor.advisor | Kaplan, Doğan | |
| dc.contributor.author | Taşkın, Nagihan | |
| dc.date.accessioned | 2026-05-13T06:32:12Z | |
| dc.date.available | 2026-05-13T06:32:12Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.date.submitted | 2025 | |
| dc.department | NEÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı | |
| dc.description | Yüksek Lisans Tezi | |
| dc.description.abstract | Bu tez, Türk tasavvuf geleneğinin önemli temsilcilerinden Prof. Dr. Mahmud Esad Coşan'ın Alevîlik-Bektaşîlik konusundaki akademik çalışmalarını çok yönlü bir şekilde ele almayı amaçlamaktadır. Türkiye'de uzun süredir tartışılan ve hâlen güncelliğini koruyan Alevîlik-Bektaşîlik meselesi, tarihî ve teolojik yönleriyle pek çok karmaşık mesele içermektedir. Bu alanda yapılan çalışmaların büyük kısmı temel kaynaklardan uzak ve yorum ağırlıklı olduğundan, bilgi kirliliğine sebep olmuş; hem akademik dünyada hem de kamuoyunda sağlıklı bir tartışma zemini oluşmasını engellemiştir. Prof. Dr. Mahmud Esad Coşan'ın bu alandaki en önemli katkısı, Hacı Bektaş-ı Velî'ye ait olduğu kabul edilen Makâlât adlı eseri yıllar süren bir araştırmayla ilmi olarak tespit ve tahlil etmesidir. Coşan, Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan kütüphanelerdeki yazma eserleri incelemiş, Makâlât'ın aslını tespit ederek eserin müellifinin gerçekten Hacı Bektaş-ı Velî olduğunu akademik delillerle ortaya koymuştur. Bu çalışma sadece bir metin tahkiki değil, aynı zamanda Alevî-Bektaşî geleneğinin temel kaynaklarını gün yüzüne çıkaran, bilimsel niteliği yüksek bir girişimdir. Tez kapsamında Coşan'ın akademik kimliği, tasavvufî yaklaşımı, Alevîlik-Bektaşîlikle ilgili makale ve konferansları, toplumsal barışa katkı sunan yaklaşımları da detaylı şekilde incelenmiştir. Coşan'ın Sünnî-Alevî ayrışmasının derinleşmesini engelleme yönündeki çabaları, mezhepler üstü bir dil ve üslupla sürdürülmüş; kardeşlik, sevgi ve birlik vurgusu her zaman ön planda tutulmuştur. Yazılarında ve konuşmalarında sıklıkla "Hz. Ali dedemdir, Fatımatüzzehra ninemdir" ifadelerini kullanan Coşan, hem ilmi hem de gönül köprüsü kurmaya çalışmış; İslam ümmeti içinde mezhebi ayrılıkları değil, ortak değerleri öne çıkarmayı hedeflemiştir. Bu tez çalışması, Coşan'ın bireysel gayretiyle yürüttüğü saha çalışmaları, arşiv taramaları, makaleleri ve irşat faaliyetleri üzerinden onun Alevîlik-Bektaşîlik alanındaki sistemli katkılarını gün yüzüne çıkarmakta; aynı zamanda onun akademik mirasını gelecek nesiller için kalıcı hale getirmeyi amaçlamaktadır. Böylece hem akademik literature katkı sağlanmakta hem de toplumsal barışa hizmet eden bir anlayışın temelleri yeniden hatırlatılmaktadır. | |
| dc.description.abstract | This thesis aims to comprehensively examine the academic contributions of Prof. Dr. Mahmud Esad Coşan, a prominent figure in the Turkish Sufi tradition, particularly in the field of Alevism and Bektashism. Alevism and Bektashism, which have remained contentious and relevant topics in Turkey for decades, contain complex theological and historical elements. Despite the abundance of studies in this field, many of them lack grounding in authentic primary sources and have contributed to significant misinformation. Consequently, there is a pressing need for scholarly works rooted in rigorous academic methodology and spiritual insight. Coşan's most significant academic contribution in this field is his critical edition and in-depth study of Makalât, the only known work attributed to Hacı Bektaş-ı Velî. Through extensive field research and manuscript analysis across various cities in Turkey, Coşan was able to identify the original Arabic version of the text and confirm its authorship. His research has not only clarified long-standing scholarly uncertainties but has also provided an essential foundation for understanding the doctrinal and spiritual dimensions of the Alevi-Bektashi tradition. Beyond textual scholarship, the thesis also explores Coşan's broader academic life, his numerous publications, public lectures, and his efforts to foster inter-sectarian harmony. His inclusive approach, emphasizing unity over division, consistently advocated for love, brotherhood, and mutual respect between Sunni and Alevi communities. Coşan's spiritual lineage, his admiration for the Twelve Imams, and his personal expressions such as "Hz. Ali is my grandfather, and Fatimah az-Zahra is my grandmother" illustrate his sincere efforts to build both academic and emotional bridges between different sects of Islam. This thesis not only documents Coşan's academic legacy but also highlights the importance of an inclusive theological discourse for religious reconciliation and social cohesion. It aims to contribute to both scholarly literature and interfaith understanding by showcasing how one scholar's commitment to truth, tradition, and unity can have a lasting impact on society and academia alike. | |
| dc.identifier.citation | Taşkın, N. (2025). Mahmud Esad Coşan'ın Alevilik-Bektaşilik çalışmalarına akademik katkısı. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Konya. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/20.500.12452/20063 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Akademik Katkı | |
| dc.subject | Alevîlik | |
| dc.subject | Bektâşîlik | |
| dc.subject | Hacı Bektâş-ı Velî | |
| dc.subject | Mahmud Esad Coşan | |
| dc.subject | Makâlât | |
| dc.subject | Mezhepler Arası Diyalog | |
| dc.subject | Tasavvuf | |
| dc.subject | Academic Contribution | |
| dc.subject | Alevism | |
| dc.subject | Bektashism | |
| dc.subject | Makalât | |
| dc.subject | Sectarian Reconciliation | |
| dc.subject | Sufism | |
| dc.title | Mahmud Esad Coşan'ın Alevilik-Bektaşilik çalışmalarına akademik katkısı | |
| dc.title.alternative | Mahmud Esad Coşan's academic contributions to the study of Alevism and Bektashism | |
| dc.type | Master Thesis |
