Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireyin özbakım ihtiyaçlarının karşılanmasında duruma uygun davranışların şekil verme ile kazandırılması

Çalışmada Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan bireyin özbakım ihtiyaçlarının karşılanmasında duruma uygun davranışlar sergileme becerisinin şekil verme öğretim yöntemi aracılığıyla kazandırılmasının etkililiği incelenmiştir. Çalışmada tek denekli deneysel araştırma modellerinden değişen ölçütler modeli kullanılmıştır. Özbakım becerileri kapsamında belirlenen üç hedef becerinin öğretiminde şekil verme uygulamalarına yer verilmiştir. Bu beceriler saç tıraşı olmada, el tırnağı ve ayak tırnağı kestirmede duruma uygun davranışlar sergileme becerileridir. Çalışmaya katılan OSB tanılı 6 yaşındaki katılımcının söz konusu durumlarda bekleme, kafasını uygun pozisyonda tutma, elini uzatma, ayağını uzatma, istenen yönergeleri yerine getirme gibi davranışları sergilememesi nedeniyle bu beceriler hedef olarak seçilmiştir. Her beceri için ayrı bir öğretim programı hazırlanmış; katılımcının bağımlı değişkene ilişkin tepkileri araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama formuna kaydedilmiştir. Öğretim oturumlarının tamamlanmasının ardından genelleme ve kalıcılık oturumlarına ilişkin izleme verileri elde edilmiştir. Elde edilen tüm veriler grafiksel analiz yoluyla değerlendirilmiş ve betimsel olarak yorumlanmıştır. Araştırma sonuçları, şekil verme öğretim yönteminin OSB olan bireyin özbakım sürecinde duruma uygun davranışlar sergilemesini sağlamada etkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca katılımcının kazanılan davranışları yeni durumlara genelleyebildiği ve zaman içinde sürdürebildiği belirlenmiştir.

The study examined the effectiveness of teaching shaping techniques to individuals with Autism Spectrum Disorder (ASD) to help them develop the ability to exhibit appropriate behaviors when meeting their self-care needs. The study used a variable criteria model, one of the single-subject experimental research models. Shaping techniques were used to teach three target skills identified within the scope of self-care skills. These skills are the ability to exhibit situation-appropriate behaviors when getting a haircut and having fingernails and toenails trimmed. These skills were selected as targets because the 6-year-old participant with ASD who took part in the study did not exhibit behaviors such as waiting, holding his head in the appropriate position, extending his hand, extending his foot, and following the desired instructions in the aforementioned situations. A separate teaching program was prepared for each skill; the participant's responses related to the dependent variable were recorded on a data collection form developed by the researcher. After the completion of the teaching sessions, follow-up data related to generalization and permanence sessions were obtained. All data obtained were evaluated through graphical analysis and interpreted descriptively. The research results showed that the shaping teaching method was effective in ensuring that the individual with ASD exhibited situation-appropriate behaviors in the self-care process. In addition, it was determined that the participant could generalize the acquired behaviors to new situations and maintain them over time.