Elazığ ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlü tutukluların iyi yönde gelişimleri açısından yapılan etkinlikler kapsamında verilen resim kurslarının hükümlü tutukluların sanat eğitimine bakışlarına ilişkin görüşleri

Bu araştırmanın temel amacı, cezaevlerinde bulunan tutuklu ve hükümlü bireylerin cezaevi şartlarına uyum sürecinde resim sanatının etkisini ortaya koymak, sanat eğitiminin bireyler üzerindeki psikolojik, çevresel ve davranışsal yansımalarını değerlendirmek ve bu alandaki eksiklere dair öneriler geliştirmektir. Araştırmanın evrenini Elazığ Ceza İnfaz Kurumu’nda bulunan ve resim kurslarına katılan 171 hükümlü ve tutuklu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak anket kullanılmış, veriler SPSS 25 programı ile frekans, yüzde, ortalama ve faktör analizi teknikleriyle analiz edilmiştir. Faktör analizi sonucunda, katılımcıların tutum ve algıları üç temel boyutta sınıflandırılmıştır: Psikolojik Etki, Çevresel Etki ve Davranışsal Etki. Psikolojik Etki boyutunda, resim yapmanın bireylerde rahatlama, kendini iyi hissetme ve stresin azalması gibi olumlu sonuçlar doğurduğu belirlenmiştir. Çevresel Etki açısından, resim sanatının bireylerin sosyal çevreleriyle olan etkileşimlerinde olumlu katkı sunduğu görülmüştür. Davranışsal Etki boyutunda ise, resim yapmanın dikkat, el becerisi ve yaratıcılık gibi alanlarda gelişim sağladığı ortaya konmuştur. Demografik değişkenler bakımından, kadın katılımcılar erkeklere kıyasla tüm etki boyutlarında daha yüksek algı düzeylerine sahiptir. Ayrıca, 18–25 yaş aralığı ile 61 yaş üstü bireyler, psikolojik ve çevresel etkileri daha yoğun hissetmektedir. Evli ve çocuk sahibi bireyler de bu etkileri daha yüksek algılamaktadır. Eğitim düzeyine göre davranışsal etki en çok ilkokul düzeyindeki bireylerde görülürken, ceza süresi değişkeni anlamlı bir fark yaratmamıştır. Sanatla ilgisi veya becerisi olan bireylerin tüm etkileri daha olumlu algıladığı saptanmıştır. Ayrıca yapılan içerik analizinde, katılımcıların verdiği açık uçlu yanıtlar doğrultusunda resim kurslarının bireylerde en çok "psikolojik olarak iyi hissettirme", "özgürlük duygusu kazandırma", "stresi azaltma", "kişisel farkındalık ve gelişimi destekleme" gibi etkiler oluşturduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, sanata yönelik ilgi ve becerilerin geliştiği, resim yapmanın bireylerde terapi etkisi yarattığı, kendilik algısı ve sosyal ilişkilerin güçlenmesine katkı sağladığı da tespit edilmiştir. Sonuç olarak, cezaevlerinde verilen resim kurslarının sadece sanatsal beceri kazandırmakla sınırlı kalmadığı; aynı zamanda tutuklu ve hükümlü bireylerin psikolojik iyilik hallerini artıran, sosyal etkileşimlerini destekleyen ve kişisel gelişimlerine katkı sunan çok yönlü bir müdahale yöntemi olduğu ortaya konmuştur. Sanat eğitimi, mahkumların kendilerini yalnızca bir mahkum olarak değil, üretken bireyler olarak görmelerine olanak tanıyarak özgüven, özsaygı ve kimlik inşasında önemli rol oynamaktadır.

The primary aim of this study is to reveal the impact of visual arts on the adaptation process of convicted and detained individuals in prison conditions, to evaluate the psychological, environmental, and behavioral reflections of art education on individuals, and to develop suggestions to address deficiencies in this area. The research population consists of 171 convicted and detained individuals in Elazığ Penal Institution who participated in painting courses. A questionnaire was used as the data collection tool, and the data were analyzed using frequency, percentage, mean, and factor analysis techniques via the SPSS 25 software. As a result of the factor analysis, participants’ attitudes and perceptions were categorized under three main dimensions: Psychological Impact, Environmental Impact, and Behavioral Impact. In the Psychological Impact dimension, it was found that painting produced positive effects such as relaxation, feeling better, and stress reduction. From the Environmental Impact perspective, the visual arts contributed positively to individuals’ interactions with their social environment. Regarding Behavioral Impact, it was observed that painting fostered development in areas such as attention, manual skills, and creativity. In terms of demographic variables, female participants exhibited higher levels of perception across all impact dimensions compared to males. Additionally, individuals aged between 18–25 and over 61 reported experiencing stronger psychological and environmental effects. Married participants and those with children also perceived these effects more strongly. Based on educational level, behavioral impact was most notable among individuals with primary education, whereas sentence length did not produce a significant difference. Individuals with prior interest or skill in art perceived all dimensions more positively. Furthermore, content analysis of open-ended responses revealed that painting courses primarily contributed to participants' psychological well-being, sense of freedom, stress reduction, and support for personal awareness and development. It was also found that participants developed a greater interest and skill in art, experienced the therapeutic effects of painting, and improved their self-perception and social relationships. In conclusion, painting courses in penal institutions not only enhance artistic skills but also serve as a multidimensional intervention that improves the psychological well-being of inmates, supports their social interactions, and contributes to their personal development. Art education enables incarcerated individuals to perceive themselves not merely as prisoners but as productive individuals, thereby playing a crucial role in the development of self-confidence, self-respect, and identity.