Otizmli çocuğu olan ebeveynlere uygulanan farkındalık temelli stres azaltma programının depresyon, anksiyete, stres ve umutsuzluk düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorGeçkil, Emine
dc.contributor.authorYurttutan, Selverhan
dc.date.accessioned2026-08-13T08:44:58Z
dc.date.available2026-08-13T08:44:58Z
dc.date.issued2025
dc.date.submitted2025
dc.departmentNEÜ, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı
dc.descriptionDoktora Tezi
dc.description.abstractBu çalışmanın amacı otizmli çocuğu olan ebeveynlere uygulanan farkındalık temelli stres azaltma programının depresyon, anksiyete, stres ve umutsuzluk düzeyine etkisini incelemektir. Ön test-son test, paralel grup randomize kontrollü deneysel tasarımda olan çalışma Konya il merkezinde bulunan otizmli çocukların eğitim aldığı iki farklı kurumda yürütülmüştür. Çalışmanın katılımcıları bu iki kurumda eğitim alan çocukların ebeveynlerinden dahil edilme kriterlerini karşılayan 96 ebeveynden oluşmuş (müdahale grubu: 48, kontrol grubu: 48) ve katılımcılar blok randomizasyon yöntemi ile gruplara atanmıştır. Çalışma için etik kurul onayı, kurum izni ve katılımcılardan aydınlatılmış onam alınmıştır. Müdahale grubunda yer alan ebeveynlere, haftada bir defa olmak üzere toplam sekiz oturum Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programı uygulanmıştır. Programın ilk haftasında araştırmacılar tarafından hazırlanan Otizmli Çocuğu Olan Ebeveynlere Uygulanan Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programı Katılımcı El Kitapçığı verilmiştir. Kontrol grubunda yer alan ebeveynler rutin olarak izlenmiş ve araştırma sonunda el kitapçığı verilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASS-21) ve Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) kullanılarak Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programı başlamadan önce ön test, program tamamlanınca son test ve program tamamlandıktan dört hafta sonra izlem yapılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel metotları, Ki kare analizi, bağımsız örneklem t testi, Mann Whitney U testi, ANOVA testi, Friedman testi ve Bonferroni Dunn testi uygulanmıştır. Araştırmada p değerleri 0,05'in altında olan değerler anlamlı kabul edilmiştir. Çalışmada, müdahale ve kontrol grubunun çalışma durumu ve ekonomik düzeyi bakımından farklı (p<0,05) olduğu, diğer tanımlayıcı özellikler bakımından ise benzer olduğu bulunmuştur (p>0,05). Müdahale ve kontrol grubunun DASS-21 ölçeği toplamı, depresyon, anksiyete ve stres ön test puanlarında anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Son test ve izlem ölçümlerinde müdahale grubunun DASS-21ölçeği toplamı, depresyon, anksiyete ve stres puanları kontrol grubuna göre anlamlı şekilde düşük bulunmuştur (p<0,05). Değişimin etki büyüklüğünün DASS-21 toplamı (d=-1,388), depresyon (d=-1,170) anksiyete (d=-1,023) ve stres (d=-1,320) üzerindeki etkisinin büyük olduğu ortaya belirlenmiştir. Müdahale ve kontrol grubundaki ebeveynlerin BUÖ toplam puanının ölçümlere ve gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir (p>0,05). Bu çalışma Clinical Trials veri tabanına kayıtlıdır (NCT05877287). Sonuç olarak; otizmli çocuğu olan ebeveynlere uygulanan farkındalık temelli stres azaltma programının depresyon, anksiyete ve stres üzerinde etkili olduğu umutsuzluk üzerinde etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır.
dc.description.abstractThe aim of this study was to examine the effect of mindfulness-based stress reduction program on depression, anxiety, stress and hopelessness levels of parents with children with autism. The pre-test-post-test, parallel group randomized controlled experimental design study was conducted in two different institutions in Konya province center where children with autism receive education. The participants of the study consisted of 96 parents who met the inclusion criteria from the parents of children receiving education in these two institutions (intervention group: 48, control group: 48) and the participants were assigned to the groups by block randomization method. Ethics committee approval, institutional permission for the study and informed consent were obtained from the participants. A total of eight sessions of Mindfulness-Based Stress Reduction Program were applied to the parents in the intervention group, once a week. In the first week of the program, the Participant Handbook of the Mindfulness-Based Stress Reduction Program Applied to Parents with Children with Autism prepared by the researchers was given. Parents in the control group were routinely monitored and given the handbook at the end of the study. Data were collected by using the Personal Information Form, Depression, Anxiety and Stress Scale (DASS-21) and Beck Hopelessness Scale (BHS) using a pre-test before the Mindfulness-Based Stress Reduction Program started, a post-test after the program was completed and a follow-up four weeks after the program was completed. Descriptive statistical methods, chi-square analysis, independent sample t test, Mann Whitney U test, ANOVA test, Friedman test and Bonferroni Dunn test were applied in the analysis of the data. In the study, p values below 0.05 were considered significant.In the study, it was found that the intervention and control groups were different in terms of employment status and economic level (p<0.05), but similar in terms of other descriptive characteristics (p>0.05). There was no significant difference in the total DASS-21 scale, depression, anxiety and stress pretest scores of the intervention and control groups (p>0.05). In the post-test and follow-up measurements, the total DASS-21 scale, depression, anxiety and stress scores of the intervention group were significantly lower than the control group (p<0.05). The effect size of the change on DASS-21 total (d=-1,388), depression (d=-1,170), anxiety (d=-1,023) and stress (d=-1,320) was found to be large (d=1,392). It was determined that the BHS total score of the participants in the intervention and control groups did not show a statistically significant difference according to the measurements and groups (p>0.05). This study is registered in the Clinical Trials database (NCT05877287). In conclusion; it was found that the mindfulness-based stress reduction program applied to parents with autistic children was effective on depression, anxiety and stress, but had no effect on hopelessness.
dc.identifier.citationYurttutan, S. (2025). Otizmli çocuğu olan ebeveynlere uygulanan farkındalık temelli stres azaltma programının depresyon, anksiyete, stres ve umutsuzluk düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı, Konya.
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12452/20291
dc.identifier.yoktezid963778
dc.language.isotr
dc.publisherNecmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/embargoedAccess
dc.subjectAnks൴yete
dc.subjectB൴l൴nçl൴ farkındalık
dc.subjectEbeveyn
dc.subjectHemş൴re
dc.subjectOt൴zm
dc.subjectAnx൴ety
dc.subjectAut൴sm
dc.subjectM൴ndfulness
dc.subjectNurse
dc.subjectParent
dc.titleOtizmli çocuğu olan ebeveynlere uygulanan farkındalık temelli stres azaltma programının depresyon, anksiyete, stres ve umutsuzluk düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
dc.title.alternativeThe effect of mindfulness-based stress reduction program on depression, anxiety, stress and hopelessness levels of parents with children with autism: A randomized controlled study
dc.typeDoctoral Thesis

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
963778 SELVERHAN YURTTUTAN.pdf
Boyut:
4.32 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
Açıklama:
Doktora Tezi
İndir
Lisans paketi
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim Yok
İsim:
license.txt
Boyut:
1.17 KB
Biçim:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama:
İndir

Koleksiyon

Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tez Koleksiyonu