Kendi kendine testis muayenesi yapma prevalansının ve bu prevalansı etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Bir sistematik derleme ve meta-analiz çalışması

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorUyar, Mehmet
dc.contributor.authorÖztürk, Elif Nur Yıldırım
dc.date.accessioned2026-08-13T08:44:59Z
dc.date.available2026-08-13T08:44:59Z
dc.date.issued2025
dc.date.submitted2025
dc.departmentNEÜ, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Anabilim Dalı
dc.description.abstractTestis kanseri dünya genelinde erkeklerde görülen tüm kanserlerin yaklaşık %1'ini oluşturur. Bununla birlikte testis kanseri 15-40 yaş aralığındaki genç erkeklerde en sık görülen malign tümördür. Testis kanserinin erken teşhisi, hayatta kalma oranlarını ve yaşam kalitesini önemli ölçüde artırmaktadır. Bu noktada görüntüleme ve tümör markerları gibi yöntemlerin yanı sıra farkındalık ve kendi kendine testis muayenesi (KKTM) öne çıkmaktadır. Bu çalışmada KKTM yapma prevalansının belirleneceği bir meta-analiz ve KKTM prevalansını etkileyen faktörlerin belirleneceği bir sistematik derleme yapılması amaçlanmıştır. Bu çalışma Aralık 2022-Ağustos 2025 tarihleri arasında elektronik kaynaklar üzerinden yürütülmüştür. Çalışma kapsamında İngilizce yayımlanmış makalelere erişmek için PubMed, Web of Science, Scopus, ScienceDirect; Türkçe yayımlanmış makalelere erişmek için Google Scholar ve DergiPark elektronik veri tabanları taranmıştır. İngilizce tezler için ProQuest ve Türkçe tezler için Ulusal Tez Merkezi (Yöktez) araştırılmıştır. Tarama için belirlenen kelime grupları, sırasıyla İngilizce ve Türkçe, şu şekildedir: [(testis OR testicle OR testicular) AND (self-exam OR self exam OR TSE)] / [(testis) VE (kendi kendine muayene VEYA kendi kendine testis muayenesi VEYA KKTM)]. Uygunluk açısından 751 yayının değerlendirildiği çalışmada dahil etme/dışlama kriterlerine göre 116 makale/tez kapsama alınmıştır. Rastgele etkiler modelinin kullanıldığı meta-analiz CMA yazılımıyla gerçekleştirilmiştir. Heterojenite Cochran Q testi ve I2 ile değerlendirilmiştir. Yayın yanlılığının belirlenmesinde görsel ve istatistiksel metotlardan yararlanılmıştır. Ayrıca alt grup analizleri, sensitivite analizi ve meta-regresyon yapılmıştır. p<0,05 istatistiksel açıdan anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmanın meta-analiz kısmında sekiz veri tabanından yaşam boyu en az bir kez KKTM yapma prevalansı için 110 ve düzenli olarak her ay KKTM yapma prevalansı için 54 çalışma kapsama alınmıştır. Sırasıyla 85.635 ve 29.954 kişiye ait verinin değerlendirildiği araştırmada yaşam boyu en az bir kez KKTM yapma prevalansı %20,7 ve düzenli olarak her ay KKTM yapma prevalansı %8,5 hesaplanmıştır. Yaşam boyu en az bir kez KKTM yapma prevalansına ait alt grup analizlerinde tanımlayıcı/kesitsel tipteki çalışmalarda, sağlık çalışanlarında, Birleşik Krallık'ta ve 1993-2002 yılları arasında yapılan araştırmalarda prevalans daha yüksek belirlenmiştir. Düzenli olarak her ay KKTM yapma prevalansına ait alt grup analizlerinde yarı deneysel tipteki çalışmalarda, lise öğrencilerinde, Polonya'da ve 1993-2002 yılları arasında yapılan araştırmalarda prevalans daha yüksek bulunmuştur. Araştırmanın 48 çalışmanın dahil edildiği sistematik derleme kısmında KKTM yapma durumuyla ilişkili değişkenler yedi temada sınıflanmıştır. Bu temalar sıklık sıralarıyla bilgi ve farkındalık, demografik özellik, sağlık inançları/tutumları, sosyal destek/çevresel etki, sağlık geçmişi, kültürel/yapısal özellik ve genel sağlık davranışlarıdır. Araştırmanın bulguları, KKTM uygulama prevalansının hem yaşam boyu en az bir kez yapma hem de düzenli olarak her ay yapma düzeyinde nispeten düşük olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, başta genç erkekler olmak üzere hedef gruplara yönelik kapsamlı sağlık eğitimi programları ve kampanyalar geliştirilmelidir.
dc.description.abstractTesticular cancer accounts for about 1% of all cancers in men worldwide. However, it is the most common malignant tumor in young men aged 15-40. Early diagnosis significantly improves survival rates and quality of life. At this point, in addition to methods such as imaging and tumor markers, awareness and testicular self-examination (TSE) are prominent. In this study, it was aimed to conduct a meta-analysis to determine the prevalence of TSE and a systematic review to evaluate the factors affecting that prevalence. This study was conducted between December 2022 and June 2025 through electronic resources. This study, conducted from December 2022 to August 2025, used electronic resources. To access articles published in English, the PubMed, Web of Science, Scopus, ScienceDirect, and Google Scholar electronic databases were searched. To access articles published in Turkish, the Google Scholar and DergiPark electronic databases were searched. ProQuest was searched for English theses, and the National Thesis Center was searched for Turkish theses. The search terms identified in English and Turkish, respectively, are as follows: [(testis OR testicle OR testicular) AND (self-exam OR self exam OR TSE)] / [(testis) VE (kendi kendine muayene VEYA kendi kendine testis muayenesi VEYA KKTM)]. Of the 751 publications evaluated for eligibility in the study, 116 articles and theses were included according to the inclusion/exclusion criteria. A meta-analysis was performed using the random effects model with CMA software. Heterogeneity was evaluated using the Cochran Q test and the I² statistic. Visual and statistical methods were employed to assess publication bias. Subgroup analyses, sensitivity analyses, and meta-regression modeling were also performed, and p<0.05 was considered statistically significant. The meta-analysis part of the study included 110 studies from eight databases on the prevalence of performing TSE at least once in a lifetime, as well as 54 studies on the prevalence of performing TSE regularly every month. In a study evaluating data from 85,635 and 29,954 individuals, respectively, the prevalence of performing TSE at least once in a lifetime was calculated to be 20.7%, while the prevalence of performing TSE regularly every month was calculated to be 8.5%. Subgroup analyses revealed that the prevalence of performing TSE at least once in a lifetime was higher in descriptive/cross-sectional studies, among healthcare workers, in the United Kingdom, and in studies conducted between 1993 and 2002. Subgroup analyses revealed a higher prevalence of performing TSE regularly every month in quasi-experimental studies, among high school students, in Poland, and in studies conducted between 1993 and 2002. In the systematic review part of the study, in which 48 studies were included, the variables related to the status of performing TSE were categorized in seven themes. These themes are, in order of frequency, knowledge and awareness, demographic characteristics, health beliefs/attitudes, social support/environmental influence, health history, cultural/structural characteristics and general health behaviors. The findings of the study revealed that the prevalence of TSE practice is relatively low both at the level of practicing at least once in a lifetime and regularly every month. Therefore, comprehensive health education programs and campaigns should be developed for target groups, especially young men.
dc.identifier.citationÖztürk, E. N. Y. (2025). Kendi kendine testis muayenesi yapma prevalansının ve bu prevalansı etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Bir sistematik derleme ve meta-analiz çalışması. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Konya.
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12452/20292
dc.identifier.yoktezid982680
dc.language.isotr
dc.publisherNecmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/embargoedAccess
dc.subjectErken tanı
dc.subjectKendi kendine testis muayenesi
dc.subjectKKTM
dc.subjectPrevalans
dc.subjectTestis kanseri
dc.subjectEarly diagnosis
dc.subjectPrevalence
dc.subjectTesticular self-examination
dc.subjectTSE
dc.subjectTesticular cancer
dc.titleKendi kendine testis muayenesi yapma prevalansının ve bu prevalansı etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Bir sistematik derleme ve meta-analiz çalışması
dc.title.alternativeDetermination of the prevalence of performing testicular self-examination and factors affecting this prevalence: A systematic review and meta-analysis study
dc.typeDoctoral Thesis

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
982680 ELİF NUR YILDIRIM ÖZTÜRK.pdf
Boyut:
2.96 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
Açıklama:
Doktora Tezi
İndir
Lisans paketi
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim Yok
İsim:
license.txt
Boyut:
1.17 KB
Biçim:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama:
İndir

Koleksiyon

Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tez Koleksiyonu