2000-2025 yılları arası 8. sınıf matematik ders kitaplarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi açısından incelemesi ve içerik yönünden evrimi
| dc.authorid | 0000-0002-7861-6636 | |
| dc.contributor.advisor | Kaleci, Fatih | |
| dc.contributor.author | Başer, Selçuk | |
| dc.date.accessioned | 2026-04-27T07:50:20Z | |
| dc.date.available | 2026-04-27T07:50:20Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.date.submitted | 2025 | |
| dc.department | NEÜ, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı | |
| dc.description | Yüksek Lisans Tezi | |
| dc.description.abstract | Eğitim öğretim müfredatında ve ders materyallerinde yapılan değişikliklerin etkilerinin gözlemlenmesi genelde uzun bir zaman dilimini gerektirmektedir. Bu nedenle, söz konusu değişimlerin daha bütüncül biçimde anlaşılabilmesi için süreç odaklı analizlerin yer aldığı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda hazırlanan bu çalışma, yeni yazılacak olan ortaokul 8. sınıf matematik ders kitapları için yönlendirici bir kaynak işlevi görebileceği gibi; 1999–2025 yılları arasında okutulan kitaplara yönelik bir değerlendirme niteliği de taşımaktadır. Araştırmada, 1999–2025 yılları arasında devlet okullarında ders kitabı olarak okutulan toplam 14 adet 8. sınıf matematik ders kitabı doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu kitaplar; fiziksel özellikleri, içerik yapıları, soru sayıları ve türleri ile Yenilenen Bloom Taksonomisi çerçevesinde bilişsel düzeyleri bakımından değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda, özellikle 1999 – 2004 arası kitaplarda görece daha kapsamlı ve ileri düzey konulara yer verildiği; 2008 sonrası kitaplarda ise bu içeriklerin önemli ölçüde sadeleştirildiği gözlemlenmiştir. Önceki dönem kitaplarda ise üst düzey bilişsel becerilere yönelik soruların daha yoğun olduğu, son yıllardaki kitaplarda ise daha çok alt düzey bilişsel süreçlere hitap eden soruların ağırlık kazandığı dikkat çekmektedir. Ayrıca bazı matematiksel konuların ders kitaplarında belirli aralıklarla yer alıp sonra müfredat dışına çıktığı gözlenmiştir. Güncel ders kitaplarının konu kapsamı açısından sadeleştirildiği; buna karşılık tasarım ve yapılandırma yönünden bazı geliştirmelere açık alanların bulunduğu değerlendirilmektedir. İncelenen kitaplardan yalnızca birinde matematiksel ispatlara yer verildiği tespit edilmiştir. Öte yandan, ünite sonlarında özet bilgilere yer verilmesinin, öğrencilerin bilgileri bütünleştirmesi ve konular arasında ilişki kurabilmesi açısından yararlı olabileceği düşünülmektedir. Mevcut kitaplar arasında bu uygulamaya yalnızca bir kitapta rastlanmıştır. Ders kitaplarında, ünitelerin başında öğrenme kazanımlarına açık ve anlaşılır bir biçimde yer verilmesi, öğrencilerin sürece yönelik beklentilerini şekillendirmeleri açısından önemlidir. İçerikte kullanılan bazı temel kavramların köken bilgilerine (etimolojilerine) yer verilmesi ise kelime dağarcığını geliştirmeye ve kavramların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca, ders kitaplarının öğrencileri öğrenme sürecine aktif biçimde katılmaya teşvik edecek şekilde yapılandırılması önerilmektedir. Tasarım öğelerinin dikkat çekici ve estetik bir anlayışla kullanılması, öğrencinin motivasyonunu artırabilir. Bununla birlikte, içeriklerin hazırlanmasında, öğrencilerin psikososyal gelişimlerini olumsuz yönde etkileyebilecek unsurlardan kaçınılması gerektiği de göz önünde bulundurulmalıdır. | |
| dc.description.abstract | Observing the effects of changes made in educational curricula and instructional materials generally requires a long period of time. Therefore, in order to gain a more comprehensive understanding of such changes, there is a need for studies that include process-oriented analyses. In this context, the present study not only serves as a guiding reference for the development of future 8th grade middle school mathematics textbooks, but also offers an evaluative perspective on the textbooks used between 1999 and 2025. In this research, a total of 14 8th grade mathematics textbooks, used as official course materials in public schools in Türkiye between 1999 and 2025, were analyzed using the document analysis method. These textbooks were evaluated in terms of their physical characteristics, content structures, number and types of questions, as well as their cognitive levels based on the Revised Bloom’s Taxonomy. The analysis revealed that the textbooks published between 1999 and 2004 generally included more comprehensive and advanced-level topics, whereas the content was significantly simplified in the textbooks published after 2008. It was also observed that the earlier textbooks contained a greater number of questions targeting higher-order cognitive skills, while the more recent ones focused more on lower-level cognitive processes. Additionally, it was noted that some mathematical topics appeared periodically in the textbooks before eventually being excluded from the curriculum. The scope of topics in current textbooks seems to have been simplified; however, there are still areas open to improvement in terms of design and structural organization. Among the analyzed textbooks, only one was found to include mathematical proofs. Furthermore, including summary sections at the end of units may support students in integrating knowledge and establishing connections between topics; however, this feature was observed in only one textbook. Clearly stating the learning outcomes at the beginning of each unit is considered important for helping students form expectations regarding the learning process. Providing the etymology of key terms used in the content may contribute to expanding students’ vocabulary and enhancing their conceptual understanding. Moreover, it is recommended that textbooks be structured in a way that encourages students to actively participate in the learning process. The use of visual and design elements in an engaging and aesthetically appealing manner can enhance students’ motivation. Nevertheless, attention should be paid to avoid including elements that may negatively affect students’ psychosocial development. | |
| dc.identifier.citation | Başer, S. (2025). 2000-2025 yılları arası 8. sınıf matematik ders kitaplarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi açısından incelemesi ve içerik yönünden evrimi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Matematik ve Fen Bilimleri Anabilim Dalı, Konya. | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/20.500.12452/20022 | |
| dc.language.iso | tr | |
| dc.publisher | Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü | |
| dc.relation.publicationcategory | Tez | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.subject | Ders Kitabı İnceleme | |
| dc.subject | Ortaokul Matematik | |
| dc.subject | Süreç Anlamında Analiz | |
| dc.subject | Textbook Review | |
| dc.subject | Middle School Mathematics | |
| dc.subject | Process Analysis | |
| dc.title | 2000-2025 yılları arası 8. sınıf matematik ders kitaplarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi açısından incelemesi ve içerik yönünden evrimi | |
| dc.title.alternative | Analysis of 8th grade mathematics textbooks between the years 2000-2025 in terms of the Revised Bloom Taxonomy and their evolution in terms of content | |
| dc.type | Master Thesis |
