İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin genetiği değiştirilmiş gıdalar ve genetik tarama testleri ile ilgili etik değerlerinin araştırılması

Bu tez çalışmasında İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin genetiği değiştirilmiş gıdalar ve genetik tarama testleri gibi konularda karar vermelerinde etkili olan etik değerlerin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi Konya ili merkez ilçelerindeki Anadolu İmam Hatip Liselerinde öğrenim gören 391 on birinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Tez çalışmasında veri toplama aracı olarak “Biyoetik Değer Envanteri” kullanılmıştır. Kullanılan araçtaki sorulara verilen, çoktan seçmeli yanıtlardan elde edilen nicel veriler frekans (f), yüzde (%) değerlerinin analizi ile çözümlenmiştir. Ayrıca senaryolara ait yaklaşımlar ve cinsiyet arasındaki ilişki Ki-kare testi sonuçlarına göre analiz edilmiştir. Elde edilen verilere göre etik tartışmalar içeren senaryolara ilişkin Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencileri karar verme sürecinde bilimsel yöntemler ve ilkesel yaklaşımları yüksek oranda tercih etmişlerdir. Katılımcılar, bilimsel bilgiye ve ilkeli kararlara önem verirken, pragmatik ve adalet odaklı yaklaşımları da dikkate almışlardır. Ayrıca araştırmanın bulguları, senaryolar arasındaki cinsiyet farklılıklarını ve bu farklılıkların hangi yaklaşımlarda ortaya çıktığını göstermektedir. Genel olarak, kız öğrenciler “Bilim temelli” ve “Adalet” yaklaşımlarını daha fazla tercih ederken, erkek öğrenciler “Doğalı tercih etme” ve “yararcı yaklaşımı” daha fazla tercih etmektedir. Bu bulgular, cinsiyetin bireylerin karar verme süreçlerindeki etkisini ve eğilimlerini anlamada önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Kız öğrencilerin karar verme süreçlerinde bilimsel ve ilkesel yaklaşımları benimseme eğilimlerinin ön plana çıktığı, erkek öğrencilerin ise daha pragmatik ve geleneksel yöntemlere eğilimli oldukları söylenebilir.

In this thesis, it is aimed to investigate the ethical values that are effective in the decision-making of Imam Hatip High School students on issues such as genetically modified foods and genetic screening tests. In this study, survey model, which is one of the quantitative research methods, was used. The sample of the study consists of 391 eleventh grade students studying in Anatolian Imam Hatip High Schools in the central districts of Konya province. “Bioethical Value Inventory” was used as a data collection tool in the thesis study. Quantitative data obtained from multiple-choice answers to the questions in the tool were analyzed by analyzing frequency (f) and percentage (%) values. In addition, the relationship between the approaches of the scenarios and gender was analyzed according to the results of the Chi-square test. According to the data obtained, Anatolian Imam Hatip High School students highly preferred scientific methods and principled approaches in the decision-making process regarding scenarios involving ethical discussions. While the participants gave importance to scientific knowledge and principled decisions, they also considered pragmatic and justice-oriented approaches. The findings of the study also show gender differences between the scenarios and in which approaches these differences emerged. In general, female students preferred “science-based” and “justice” approaches more, while male students preferred “preference for nature” and “utilitarian approach” more. These findings suggest that gender plays an important role in understanding the influence and tendencies of individuals in decision-making processes. It can be said that female students tend to adopt scientific and principled approaches in their decision-making processes, while male students tend to adopt more pragmatic and traditional methods.