Sâdık b. el-Harrât ve divanının tahkiki

Bu çalışmada Osmanlı dönemi Arap şairlerinden Ṣâdıḳ b. el-Ḫarrâṭ'ın hayatı, ilmî ve edebî şahsiyeti ile dîvânı incelenmiştir. Giriş bölümünde şairin yaşadığı Osmanlı döneminin siyasî, sosyal ve kültürel yapısına genel bir bakış sunulmuş; ayrıca araştırmanın konusu, amacı, önemi ve takip edilen yöntem açıklanmıştır. Bunun yanında Osmanlı dönemi Arap edebiyatına dair ortaya atılan "çöküş dönemi" anlayışı değerlendirilmiş ve bu dönemin daha objektif biçimde ele alınmasının gerekliliği üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde Ṣâdıḳ b. el-Ḫarrâṭ'ın hayatı, ailesi, ilmî çevresi, idarî görevleri ve edebî kişiliği ele alınmış; dîvânındaki şiirler muhteva bakımından incelenmiştir. Ayrıca dîvânın belâğî özellikleri, kasidelerinin yapısı, medîḥ, ġazel, mersiye ve ihvâniyyât gibi şiir türleri ile aruz ve kafiye özellikleri değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise dîvânın tahkiki yapılmış, yazma nüshalar karşılaştırılmış ve esas nüsha belirlenerek metin ilmî esaslara göre düzenlenmiştir. Şiirlerin baḥirleri tespit edilmiş, beyit sayıları çıkarılmış, metindeki eksiklikler ve istinsah hataları düzeltilmiş, böylece dîvân araştırmacıların istifadesine hazır, güvenilir ve tahkikli bir metin hâline getirilmiştir.

This study examines the life, scholarly and literary personality, and Dīwân of Ṣâdıḳ b. al-Kharrâṭ, one of the Arab poets of the Ottoman period. In the introduction, a general overview of the political, social, and cultural structure of the Ottoman period in which the poet lived is presented, and the subject, aim, importance, and method of the research are explained. In addition, the idea of the Ottoman period as a "period of decline" in Arabic literature is discussed, and the necessity of evaluating this period more objectively is emphasized. In the first chapter, the life of Ṣâdıḳ b. al-Kharrâṭ, his family, scholarly circle, administrative duties, and literary personality are examined, while the poems in his Dīwân are analyzed in terms of content. Furthermore, the rhetorical features of the Dīwân, the structure of his qaṣīdas, poetic genres such as medîḥ, ghazal, elegy, and ikhwanī poetry, as well as prosody and rhyme, are evaluated. In the second chapter, the critical edition of the Dīwân is prepared by comparing the manuscript copies and determining the principal manuscript, and the text is arranged according to scholarly principles. The poetic meters were identified, the number of verses was determined, scribal errors and textual deficiencies were corrected, and thus the Dīwân was made into a reliable, critically edited text ready for the use of researchers.