Rast, Mâhur, Segâh ve Hicaz makâmındaki şuğullerin güfte, makam ve usûl yönünden incelenmesi

Basit Öğe Kaydı
dc.authorid0009-0001-6657-3114
dc.contributor.advisorYıldırım, Mustafa
dc.contributor.authorEkin, Şeyma Naz
dc.date.accessioned2025-08-26T08:03:55Z
dc.date.available2025-08-26T08:03:55Z
dc.date.issued2025
dc.date.submitted2025
dc.departmentNEÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Müziği Anabilim Dalı
dc.descriptionYüksek Lisans Tezi
dc.description.abstractTarîkatlerde zikir esnasında icrâ edilen formlar arasında “Şuğul” formu yer almaktadır. Türk mûsikîsinde Şuğul formu Türk makam özelliklerine göre bestelenip güfteleri Arapça olan bir formdur. Şuğul 17.yy’da Araplardan Osmanlıya geçmiştir. Şuğul formu çoğunlukla güftelerini Hz. Peygamber başta olmak üzere İslâm âlimleri, mutasavvıf ve şâirlerden alır. Formlar güfte açısından incelendiğinde arûz vezninden daha çok serbest vezinli Arapça duâlardan müteşekkildir. Çalışmamızda Şuğul formunun makam, güfte ve usûl açısından incelenmesi yapılmıştır. Literatür taramasındaki ön incelemelerimizde el yazması mûsikî notalarında makam, güfte ve usûllerinin eksik ya da hatalı olduğu gözlemlenmiştir. Mecmualarda veya bazı mûsikî kaynaklarımızda tekbir, salat gibi farklı formlar da Şuğul adı altında kayıtlara geçmiş olsa da bu çalışmada sadece “Şuğul” formundaki eserler ele alınmıştır. Bu çalışmada Türk mûsikîsi tasnifinde daha çok tekke mûsikîsi formlarından biri olan Şuğul formunun, Rast, Mâhur, Segâh ve Hicaz makamlarındaki eserler üzerinden makam, güfte ve usûl yönünden incelenmesi yapılmıştır. Öncelikle makam analizi yapılarak makamlar tespit edilmiş, güftelerin transkripsiyonu yapılmış, okunabilir bir Arapça metne çevrilmiş ve usûlleri Arapça güftelere göre yeniden ele alınmıştır. Çalışma kapsamında TRT arşivinden elde edilen toplam Rast, Mâhur, Segâh ve Hicaz makâmında 24 eser incelenmiştir. Çalışmamız nitel bir çalışma olup tarama model tabanlıdır. Çalışma neticesinde bazı Şuğullerin makamlarının farklı olduğu tespit edilmiş, eksik olan güfteler farklı kaynakların incelenmesiyle tamamlanıp anlaşılmaz olanları ise okunabilir hale getirilmiştir. Ayrıca mecmualardaki şuğullerin çoğunluğunun usûllerinin 2/4’lük olduğu görülmüş, çalışma sonunda mûsikî cümle yapıları ve güfte açısından analizinde farklı usûller olduğu anlaşılmıştır.
dc.description.abstractAmong the forms performed during dhikr in religious orders is the “Shugul” form. In Turkish music, the Shugul form is a form composed according to Turkish makam characteristics and has Arabic lyrics. Shugul passed from the Arabs to the Ottomans in the 17th century. The Shugul form mostly takes its lyrics from Islamic scholars, mystics and poets, especially the Prophet Muhammad. When the forms are examined in terms of lyrics, they consist of Arabic prayers in free verse rather than aruz meter. In our study, the Shugul form was examined in terms of makam, lyrics and usul. In our preliminary examinations in the literature review, it was observed that the makam, lyrics and usul in the manuscript musical notes were missing or incorrect. Although different forms such as tekbir and salat have been recorded under the name of Shugul in journals or some of our musical resources, only the works in the “Shugul” form have been examined in this study. In this study, the Shugul form, which is one of the forms of tekke music in the classification of Turkish music, has been examined in terms of makam, lyrics and usul through works in the Rast, Mahur, Segah and Hicaz makams. First of all, makam analysis was performed and the makams were determined, the lyrics were transcribed, translated into a readable Arabic text and their usuls were reconsidered according to the Arabic lyrics. Within the scope of the study, a total of 24 works in the Rast, Mahur, Segah and Hicaz makams obtained from the TRT archives were examined. Our study is a qualitative study and is based on the scanning model. As a result of the study, it was determined that the makams of some Shuguls were different, the missing lyrics were completed by examining different sources and the incomprehensible ones were made readable. In addition, it was seen that the majority of the şuğuls in the collections were in 2/4 meter, and at the end of the study, it was understood that there were different meters in terms of musical sentence structures and lyrics.
dc.identifier.citationEkin, Ş. N. (2025). Rast, Mâhur, Segâh ve Hicaz makâmındaki şuğullerin güfte, makam ve usûl yönünden incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Müziği Anabilim Dalı, Konya.
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12452/19647
dc.language.isotr
dc.publisherNecmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectArapça Duâ
dc.subjectİlâhi
dc.subjectŞuğul
dc.subjectTekke Mûsikîsi
dc.subjectTürk Mûsikîsi
dc.subjectArabic Prayer
dc.subjectHymn
dc.subjectTekke Music
dc.subjectTurkish Music
dc.titleRast, Mâhur, Segâh ve Hicaz makâmındaki şuğullerin güfte, makam ve usûl yönünden incelenmesi
dc.title.alternativeAnalyzing the suguls in the maqams of rast, Mâhur, Segâh and Hicaz in terms of lyrics, maqam and ryhtm
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
ŞeymaNazEkin_YL_2025.pdf
Boyut:
3.43 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
Açıklama:
Yüksek Lisans Tezi
İndir
Lisans paketi
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim Yok
İsim:
license.txt
Boyut:
1.17 KB
Biçim:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama:
İndir

Koleksiyon

Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Koleksiyonu