Hadis edebiyatında mu'cem ve meşyeha türü eserler -Hicri VI. ve X. asırlar arası-

Bu çalışma, hadis edebiyatında önemli bir tasnif türü olan muʿcem ve meşyeha eserlerini hicrî VI.-X. asırlar arasındaki gelişimiyle birlikte incelemektedir. Muʿcem ve meşyehalar, hadis rivayet zincirlerini muhafaza etmeleri, râviler hakkındaki bilgileri içermeleri ve tasnif yöntemleriyle ilmi mirası aktarmaları bakımından kıymetli kaynaklardır. Tezde bu eser türlerinin tanımı, tarihî gelişimi, yazılış amaçları ve tasnif usulleri ele alınmış, çeşitli örnekler üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Ayrıca muʿcem ve meşyeha türlerinin birbirleriyle olan ilişkisi, ricâl, tabakât ve diğer hadis edebiyatı türlerine katkıları incelenmiş ve bu tür eserlerin sadece hadis nakliyle sınırlı kalmayarak, biyografi, tarih, coğrafya ve edebiyat gibi alanlarla ilgili bilgileri de içerdiği ortaya konmuştur. Araştırma, mevcut literatürdeki boşlukları gidermeyi ve bu alandaki çalışmalara katkı sunmayı hedeflemektedir.

This study, examines muʿjam and mashyakha works—significant classification types within hadith literature—along with their development between the 6th and 10th centuries AH. These works are valuable sources due to their preservation of hadith transmission chains, inclusion of information about narrators, and classification methods that help transmit scholarly heritage. The thesis discusses the definitions, historical development, purposes of writing, and classification principles of these genres, offering evaluations through various examples. It also explores the relationship between muʿjam and mashyakha works, their contributions to rijāl, ṭabaqāt, and other branches of hadith literature. Furthermore, it demonstrates that these works are not limited to hadith transmission but also encompass fields such as biography, history, geography, and literature. This research aims to address gaps in the existing literature and contribute to further studies in this field.