Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli maneviyatla bütünleştirilmiş psikolojik destek programının internet bağımlılığı belirtileri gösteren bireyler üzerindeki etkileri: Bir karma yöntemler araştırması

Bu çalışmada Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli maneviyatla bütünleştirilmiş psikolojik destek programının internet bağımlılığı belirtileri gösteren bireyler üzerindeki etkileri incelenmektedir. Araştırmanın temel amacı, ACT temelli-maneviyatla bütünleştirilmiş psikolojik destek programı (MACT) ve sadece ACT temelli bir psikolojik destek programı (ACT) geliştirerek bu programların internet bağımlılığı, psikolojik esneklik, yaşam amaçları, manevi iyi oluş ve yaşam doyumu üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Bu amaçla araştırma, karma yöntem benimsenerek çok aşamalı desen ile yürütülmüştür. Örneklem grubu, ihtiyaç analizi için 211 kişi (156 Kadın, 55 Erkek), pilot çalışma için 8 kişi (6 Kadın, 2 Erkek); MACT (8 Kadın, 4 Erkek), ACT (8 Kadın, 4 Erkek) ve kontrol grubu (10 Kadın, 2 Erkek) ise 12'şer kişiden oluşmaktadır. Yaş ortalaması 21'dir. Uygulamaya geçmeden önce ihtiyaç analizi için 211 kişiden veri toplanarak örneklemin maneviyatı nasıl anlamlandırdığı ve manevi ihtiyaçları tespit edilerek program içeriği buna göre şekillendirilmiştir. Uygulama aşamasında ise öncelikle pilot çalışma yapılmış, daha sonra MACT ve ACT grubu oluşturularak uygulama yapılmıştır. Bütün gruplara ön test, son test ve izlem testi uygulanmıştır. Ölçme aracı olarak İnternet Bağımlılığı Ölçeği, Psikolojik Esneklik Ölçeği, Yaşam Amaçları Ölçeği, Spiritüel İyi Oluş Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği'nin yanı sıra araştırmacı tarafından oluşturulan program değerlendirme formları kullanılmıştır. Grup içi nicel farklılaşmalar Friedman Testi ile, gruplar arası farklılaşmalar Kruskal Wallis H Testi ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise Saldana'nın kodlama sistemi kullanılarak kodlanmış ve tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Nitel ve nicel bulguları birleştirmek için Birleştirilmiş Görseller (Joint Display) kullanılmıştır. Bütün bu analizler neticesinde grup içi farklılaşmalarda MACT ve ACT grubunda ortak olarak Psikolojik Esneklik ve Yaşam Doyumu açısından artış görülürken İnternet Bağımlılığı ve Manevi İyi Oluş'un Anomi alt boyutunda azalma görülmüştür. Manevi İyi Oluş'un Aşkınlık alt boyutu ve İçsel Yaşam Amaçları'nın sadece ACT grubunda grup içi ölçümlerde değişim göstermesi, ACT grubunun değer farkındalığına yönelik gösterdiği gelişme ile açıklanmış olsa da gruplar arası farklılık gözlemlenmemiştir. MACT grubunda Aşkınlık ve İçsel Yaşam Amaçları'nda değişiklik olmaması, tavan etkisi ile açıklanmıştır. Buna karşılık, gruplar arası karşılaştırmalar, MACT grubunun özellikle psikolojik esnekliğin Anda Kalma, Kabul ve Değerler alt boyutlarında; internet bağımlılığının Kontrol Kaybı ve Sosyal İlişkilerde Olumsuzluk alt boyutlarında ve Yaşam Doyumu ölçümlerinde ACT ve kontrol gruplarına göre daha büyük bir iyileşme gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, manevi içeriğin bireyin değerleriyle daha hızlı bağ kurmasını sağlaması; ayrıca kabul, farkındalık ve değer odaklı eylemi pekiştirmesi yoluyla psikolojik esnekliği artırmadaki destekleyici rolüyle açıklanmıştır. Nitel olarak elde edilen verilerde, her iki müdahale grubu için "Dijital Yeniden Yapılanma" temasının internet bağımlılığındaki azalmanın ve kararlı eylemde bulunmanın doğrudan karşılığı olduğu; "Değer Temelli Yaşama, Düşünce ile Yeniden İlişki Kurma, Duygulara Yer Açma, Anda Kalma ve Farkındalık" temalarının psikolojik esnekliğin doğrudan karşılığı olduğu görülmüştür. "Maneviyatla Dönüşüm" teması ise sadece MACT grubunda ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak maneviyatla dönüşüm teması ve psikolojik esneklik süreçlerinin değişimin temel mekanizmaları olduğu bunun neticesinde içsel amaçların değerlerle bütünleştiği, internet bağımlılığı ve anominin azaldığı; kişisel ve psikolojik gelişim görüldüğü tespit edilmiştir. ACT grubunda değer farkındalığına yönelik temalar baskın iken MACT grubunda değer odaklı eylemlerin baskın olduğu görülmüştür. Maneviyat temelli içeriklerin ACT'ın anlaşılmasını ve uygulanmasını kolaylaştırdığı, hızlı ve sürdürülebilir bir etki sağladığı tespit edilmiştir. Bu noktada, kişinin değer sistemiyle ilişkili manevi içeriklerin ruh sağlığı hizmetlerine entegre edilmesi önerilmiştir.

In this study, the effects of a spirituality-integrated psychological support program based on Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on individuals exhibiting symptoms of internet addiction are examined. The primary aim of the research is to develop an ACT-based spirituality-integrated psychological support program (MACT) and a solely ACT-based psychological support program (ACT), and to evaluate the effects of these programs on internet addiction, psychological flexibility, life goals, spiritual well-being, and life satisfaction. For this purpose, the study was conducted using a multi-stage design based on a mixed-method approach. The sample group consisted of 211 individuals (156 women, 55 men) for the needs analysis, 8 individuals (6 women, 2 men) for the pilot study; and 12 participants in each of the MACT (8 women, 4 men), ACT (8 women, 4 men), and control (10 women, 2 men) groups. The mean age was 21. Before the implementation phase, data were collected from 211 participants for the needs analysis in order to determine how the sample conceptualized spirituality and to identify their spiritual needs; the program content was shaped accordingly. During the implementation phase, a pilot study was first conducted, followed by the formation of the MACT and ACT groups and the implementation of the interventions. Pre-test, post-test, and follow-up measurements were administered to all groups. As measurement instruments, the Internet Addiction Scale, Psychological Flexibility Scale, Life Goals Scale, Spiritual Well-Being Scale, and Life Satisfaction Scale were used, in addition to program evaluation forms developed by the researcher. Within-group quantitative differences were analyzed using the Friedman Test, and between-group differences were analyzed using the Kruskal Wallis H Test. Qualitative data were coded using Saldana's coding system and analyzed through thematic analysis. Joint Displays were used to integrate qualitative and quantitative findings. As a result of all these analyses, within-group differences showed that both the MACT and ACT groups demonstrated increases in Psychological Flexibility and Life Satisfaction, and decreases in Internet Addiction and in the Anomie subdimension of Spiritual Well-Being. The fact that the Transcendence subdimension of Spiritual Well-Being and Internal Life Goals showed change only in the ACT group in within-group measurements was explained by the ACT group's improvement in value awareness; however, no between-group differences were observed. The lack of change in Transcendence and Inner Life Goals in the MACT group was explained by the ceiling effect. In contrast, between-group comparisons revealed that the MACT group showed greater improvement than the ACT and control groups particularly in the Present Moment Awareness, Acceptance, and Values subdimensions of psychological flexibility; in the Loss of Control and Negative Consequences in Social Relationships subdimensions of internet addiction; and in Life Satisfaction measurements. This was explained by the supportive role of spiritual content in enhancing psychological flexibility by facilitating a more rapid connection with individuals' values and by reinforcing acceptance, mindfulness, and value-oriented action. In the qualitative findings, for both intervention groups, the theme of "Digital Restructuring" was identified as the direct counterpart of the decrease in internet addiction and engagement in committed action; the themes of "Value-Based Living, Re-Relating to Thoughts, Making Space for Emotions, Being Present, and Mindfulness" were identified as the direct counterparts of psychological flexibility. The theme of "Transformation through Spirituality" emerged only in the MACT group. In conclusion, the theme of transformation through spirituality and the processes of psychological flexibility were identified as the main mechanisms of change; as a result, internal goals were integrated with values, internet addiction and anomie decreased, and personal and psychological development was observed. While themes related to value awareness were dominant in the ACT group, value-oriented actions were dominant in the MACT group. It was determined that spirituality-based content facilitated the understanding and implementation of ACT and provided a rapid and sustainable effect. At this point, it was recommended that spiritual content related to the individual's value system be integrated into mental health services