İÇ MEKANDA BİTKİSEL TASARIMIN İMGESEL, BİREYSEL VE MEKANSAL YÖNLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Bitkiler; tarihin ilk zamanlarından beri doğa ile kurulan bağın önemli bir simgesi olarak yaşamımızın bir parçası olmuş, insanlığın ve teknolojinin gelişimiyle kullanım alanı çeşitlenmiştir. Önceleri gıda, sağlık, ruhsal korunma gibi amaçlarla kullanılan bitkiler; sera, kış bahçesi ve avlu gibi geçiş mekanları üzerinden iç mekanlarımıza kadar taşınmıştır. Farklı coğrafyalardan getirilen bitki türlerinin, elverişsiz iklim koşullarından korunması amacıyla iç mekanlara taşınması süreci; zamanla bitkileri bir sosyal statü göstergesinden, iç mekan tasarım disiplinlerinin ayrılmaz bir parçası olan estetik bir değer konumuna kadar yükseltmiştir. Ancak bitki ögesini yalnızca estetik açıdan ele almak; mekansal psikoloji ve biyofilik tasarım çalışmaları kapsamında vurgulanan, birey ve mekan üzerindeki olumlu etki potansiyelini göz ardı etmek demektir. Bu bağlamda çalışma kapsamında iç mekan bitkileri; estetik değerlerinin ötesine taşınarak, mekansal algı ve fonksiyonellik yönüyle, bireylerin ruh hali ve bilişsel performansları üzerine etki yönüyle, tarihsel derinliğe sahip olan mitolojik yönüyle bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Bu üç farklı bakış açısından; bireylerin iç mekan bitkilerine dair algı, tercih ve farkındalıkları üzerine yapılan anket çalışması ile yaş, cinsiyet, meslek gibi demografik değişkenlerin etkileri incelenmiştir. Araştırma sonucunda; bitki ögesinin görsel bir değerin çok ötesinde, birey ve mekan üzerinde derinlikli ve çok katmanlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Bu bağlamda, canlı bir varlık olan bitki ile insan arasındaki etkileşimin; estetik kazanımların yanı sıra işlevsel faydaları da beraberinde getiren, oldukça zengin ve çok yönlü bir kullanım potansiyeline sahip olduğu ortaya konmuştu

Plants have been an important symbol of our connection with nature since the earliest times, and their uses have diversified with the development of humanity and technology. Initially used for purposes such as food, health, and mental well-being, plants have been moved indoors through transitional spaces such as greenhouses, conservatories, and courtyards. The process of bringing plant species from different geographies indoors to protect them from unfavorable climatic conditions has elevated plants from a social status symbol to an aesthetic value that is an integral part of interior design disciplines. However, considering plants only from an aesthetic point of view means ignoring their potential for positive effects on individuals and spaces, as emphasized in spatial psychology and biophilic design studies. In this context, this study examines indoor plants holistically, going beyond their aesthetic value and considering their spatial perception and functionality, their impact on individuals' mood and cognitive performance, and their historical and mythological aspects. From these three different perspectives, a survey was conducted on individuals' perceptions, preferences, and awareness of indoor plants, and the effects of demographic variables such as age, gender, and occupation were examined. As a result of the research; It has been determined that plants have a profound and multifaceted impact on individuals and spaces, far beyond their purely visual value. In this context, the interaction between plants, as living beings, and humans has been shown to possess a rich and versatile potential for use, bringing not only aesthetic gains but also functional benefits.