Ortaokul öğretmenlerine yönelik sosyal duygusal öğrenme eğitim programının tasarlanması ve uygulanması: Bir eylem araştırması

Bu araştırma, ortaokul öğretmenlerinin sosyal-duygusal becerilerini geliştirmeye yönelik 7 haftalık öğrenme etkinliklerinin uygulanmasını ve değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Etkinlikler, güncel sosyal-duygusal öğrenme ve öğretmen iyi oluşu literatürü temel alınarak geliştirilmiştir. Araştırma, eylem araştırması deseniyle yürütülmüş; Konya ili Meram ilçesinde bir ortaokulda görev yapan 5 öğretmenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde nicel ve nitel yöntemler birlikte kullanılmıştır. Nicel veriler, Duygusal Okuryazarlık Becerisi Ölçeği aracılığıyla ön test–son test uygulamalarıyla elde edilmiştir. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler, yansıtıcı günlükler, araştırmacı gözlem notları ve sınıf içi gözlem formları aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular programın öğretmenler üzerinde anlamlı ve çok boyutlu bir dönüşüm yarattığını ortaya koymuştur. Öğretmenler, öz farkındalık ve öz yönetim becerilerinde belirgin bir gelişim yaşadıklarını; sınıf içi zorlayıcı durumlarda otomatik tepkiler vermek yerine duraksama, nefes alma ve bilinçli seçim yapma davranışlarını benimsemeye başladıklarını ifade etmişlerdir. Empati ve sosyal farkındalık oturumlarının ardından, öğrenci davranışlarını yargılamak yerine davranışın altında yatan nedenleri anlamaya yönelik eğilim güçlenmiştir. İlişki becerileri ve sorumlu karar verme oturumları ise öğretmenlerin iletişim dilini ve sınıf yönetimi anlayışını olumlu yönde dönüştürmüştür. Mesleki iyi oluş açısından değerlendirildiğinde, başlangıçta yoğun tükenmişlik ve çaresizlik duyguları ifade eden öğretmenlerin süreç sonunda belirgin biçimde daha huzurlu, rahat ve mesleki açıdan daha yetkin hissettikleri görülmüştür. Bu araştırma, Türkiye'de öğretmenlerin sosyal-duygusal yeterliklerine yönelik uygulamalı çalışmaların sınırlı kaldığı alan yazına özgün bir katkı sunmakta, eylem araştırması yöntemiyle öğretmen deneyimlerini ve yansıtıcı pratikleri derinlemesine incelemekte ve sürdürülebilir bir SDÖ eğitim programı modeli için politika yapıcılara ve uygulayıcılara yerel bağlamdan somut öneriler ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Sosyal-duygusal öğrenme, öğretmen mesleki gelişimi, eylem araştırması, duygusal yeterlik, öğretmen iyi oluşu, nitel araştırma

This study aims to implement, and evaluate a seven-week series of learning activities intended to enhance the social-emotional competencies of middle school teachers. The program was developed drawing on current social-emotional learning (SEL) and teacher well-being literature. The research was conducted using an action research design and involved five teachers working at a middle school in the Meram district of Konya province. Both quantitative and qualitative methods were employed in the data collection process. Quantitative data were obtained through pre-test and post-test administrations of the Emotional Literacy Skills Scale. Qualitative data were collected through semi-structured interviews, reflective journals, researcher observation notes, and classroom observation forms. The findings demonstrate that the program produced meaningful and multidimensional transformation in the participating teachers. Teachers reported notable development in their self-awareness and self-management skills, indicating that they had begun to replace automatic reactions in challenging classroom situations with intentional pausing, deliberate breathing, and conscious behavioral choices. Following the empathy and social awareness sessions, a stronger tendency emerged to seek to understand the underlying reasons for student behavior rather than passing immediate judgment. The relationship skills and responsible decision-making sessions brought about positive shifts in teachers' communication styles and classroom management approaches. Regarding professional well-being, teachers who had initially expressed intense feelings of burnout and helplessness reported feeling considerably more at ease, composed, and professionally capable by the end of the program. This research makes an original contribution to a field in which practice-oriented studies addressing teachers' social-emotional competencies remain limited in Türkiye. It offers an in-depth examination of teachers' experiences and reflective practices through action research and presents concrete recommendations for policymakers and practitioners for a sustainable SEL professional development model. Keywords: Social emotional learning, teacher professional development, action research, emotional competence, teacher well-being, qualitative research