Siyasi ve dini bağlamda Türkiye'de Hizbullah

Bu çalışma Türkiye’ de 1980 öncesi yıllarda görünürlük kazanmaya başlayan Hizbullah örgütünün içinden neşet ettiği dönemin tarihsel ve sosyolojik şartları içinde siyasi, sosyal, ideolojik ve dini bağlamda ele alan bir çalışmadır. Doğu ve Güney Doğu Anadolu’da, PKK’ya kökten karşı duran, fakat halk nezdinde sosyal ve kültürel zemini olan, aynı zamanda dini bir iddia ve söyleme sahip olarak ortaya çıkan Hizbullah örgütünün, diğer ülke örneklerinde olduğu gibi, salt “terör ve şiddet” boyutuyla anlaşılması eksik bir niteleme olabilir. Kendini dini bir söylem üzerinden tanımlamakla beraber, pek çok sosyal veya dini hareketin ortaya çıkışında hangi dini veya sosyo-psikolojik motivin daha baskın olduğu ilk bakışta anlaşılamayabilir. Çalışmada, çok değişkenli yapıyı çeşitli boyutlarıyla betimlemekle kalmayıp, onun hangi dini-sosyolojik şartlarda ortaya çıktığını, ideolojik ve fikri altyapısını, örgütün hedef ve amacını, zaman içinde nasıl değişip dönüştüğünü, geçirmiş olduğu evreleri, üye profilleri ve dini bir söylem ile şiddeti nasıl meşrulaştırdığı, nihayetinde hareketin bugün geldiği aşamayı gösterme amaçlanmıştır. Çalışmamızın özgün tarafı Hizbullah örgütünü dört farklı ana koldan ele almak olmuştur. Bunlardan ilki Hizbullahın kendi kaynaklarında kuruluşundan bugüne kadar ortaya nasıl çıktıkları, amaçları ve kendilerini nasıl tanımladıklarını içeren yayınlar. İkincisi, Hizbullah alanında yapılan ister ülkemiz üniversitelerinde ister yurtdışındaki akademilerde ulaşabildiğimiz tüm akademik çalışmalar, tezler ve makaleleri içermektedir. Üçüncüsü, Hizbullah ile ilgili emniyet ve istihbarat raporlarının yanı sıra özellikle savcı iddialarını da içeren “Hizbullah Ana Davası” mahkemesi karar metinleri. Son olarak ise Hizbullah ile ilgili gazeteci araştırmaları başta olmak üzere, özellikle kitle iletişim araçlarını kullanan bağımsız araştırmacıları ve onların eserlerini kapsamaktadır. Dolayısıyla bu tez araştırma deseni ve araştırma konusuna uygun olarak literatür taraması yapılarak doküman analizi çerçevesinde şekillenmiştir.

This study analyzes the Hezbollah organization, which began to gain visibility in Türkiye in the years before 1980, within the historical and sociological conditions of its emergence, and in its political, social, ideological, and religious contexts. In Eastern and Southeastern Anatolia, the Hezbollah organization, which is fundamentally opposed to the PKK but has a social and cultural base among the people, and also possesses a religious claim and discourse, can be understood solely through the lens of "terrorism and violence," as is the case in other countries; this would be an incomplete characterization. Although many social or religious movements define themselves through religious discourse, it may not be immediately clear which religious or socio psychological motivation is more dominant in their emergence. This study aims not only to describe the multifaceted structure in its various dimensions, but also to show the religious and sociological conditions under which it emerged, its ideological and intellectual foundation, the organization's goals and objectives, how it changed and transformed over time, the phases it has gone through, its member profiles, how it legitimized violence through religious discourse, and finally, the stage the movement has reached today. The unique aspect of our study is that we examine the Hezbollah organization from four main perspectives. The first of these is Hezbollah's own publications from its founding to the present day, detailing its origins, aims, and self-definition. Secondly, it includes all academic studies, theses, and articles that we could access regarding Hezbollah, whether from universities in our country or from academies abroad. Thirdly, security and intelligence reports concerning Hezbollah, as well as the court rulings from the "Hezbollah Main Case," which specifically include the prosecutor's allegations. Finally, it encompasses independent researchers and their works, particularly those using mass media, especially journalistic investigations related to Hezbollah. Therefore, this thesis has been shaped within the framework of document analysis through a literature review, in accordance with its research design and subject matter.