Taksi-minibüs sürücülerinde motivasyonel görüşmeye dayalı kardiyovasküler risk azaltma programının (kardiyorap) risk farkındalığı, algısı ve risk faktörlerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

Basit Öğe Kaydı
dc.authorid0000-0002-9800-379X
dc.contributor.advisorCingil, Dilek
dc.contributor.authorUlak, Serdar
dc.date.accessioned2025-08-26T07:34:46Z
dc.date.available2025-08-26T07:34:46Z
dc.date.issued2025
dc.date.submitted2025
dc.departmentNEÜ, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı
dc.descriptionDoktora Tezi
dc.description.abstractKardiyovasküler hastalıklar küresel olarak en sık ölüm nedenidir. Kardiyovasküler hastalık risk düzeyleri ve faktörlerin önlenmesinde bireylerin farkındalığının arttırılması önem arz etmektedir. Araştırma motivasyonel görüşmeye dayalı uygulanan kardiyovasküler risk azaltma programının kardiyovasküler hastalık risk farkındalığı, algısı ve risk faktörlerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Ön test, ara test ve son test olmak üzere aktif kontrol gruplu, randomize kontrollü olarak yürütüldü. Katılımcılar kardiyovasküler hastalık tanısı almamış, akıllı telefon kullanabilen taksi ve minibüs sürücülerinden oluşmaktadır. Araştırmada 26 müdahale, 26 kontrol grubu olmak üzere 52 sürücü bireye randomizasyon yapılmıştır. Veriler ön test, müdahale sonrası 6. haftada ara test, ara testten sonra 6. haftada son test şeklinde Kişisel Bilgi Formu, Kardiyovasküler Hastalık Risk Farkındalığı Formu, Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Kısa Formu, Beck Anksiyete Ölçeği kullanılarak, bağımsız anketörler aracılığıyla toplanmıştır. Ön test sonrası tüm katılımcılara araştırmacı tarafından kardiyovasküler hastalık risk düzeyi E-Nabız uygulaması üzerinden hesaplanmıştır. Müdahale grubuna Kardiyovasküler Hastalıklardan Korunmada Eğitim Rehberi aralıcığıyla 2 hafta da bir 3 seans yüzyüze motivasyonel görüşmeye dayalı eğitim müdahalesi uygulanmıştır. Müdahale sürecinde eğitim müdahalesinin aralıklarında WhatsApp uygulaması üzerinden motivasyon mesajı gönderilmiştir. Araştırmada veri toplayıcı, istatistikçi ve raporlama yönünden körleme sağlanmıştır. Araştırmada sigara kullanım durumu, BKI, bel/kalça oranı, kan basıncı düzeylerinde anlamlı farklılık görülmemiştir. Kardiyovasküler hastalık bilgi düzeyinde, algılanan kalp krizi/inme riski, sağlıklı beslenme niyetleri, algılanan faydalar ve değişime yönelik niyetler, kardiyovasküler hastalık risk farkındalığı toplam puanları, fiziksel aktvite toplam MET puanları ve anksiyete puanlarında gruplar arasında anlamlı farklılık saptanamamıştır (p>0,05). Sürücülerin kardiyovasküler hastalık bilgi düzeylerinde, algılanan kalp krizi/inme riski düzeyinde şiddetli fiziksel aktivite MET puanlarında ve fiziksel aktivite toplam MET puanlarında, ön test, ara test ve son test ölçümlerinde anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Ölçümlerde elde edilen anlamlı farklılık grup ve zaman etkileşimi açısından incelendiğinde anlamlı farklılık görülmemiştir (p<0,05). Kardiyovasküler hastalık risk farkındalığının arttırılmasında sürücülerin daha aktif katılımının sağlandığı müdahalelerin planlanması ve uygulanması önerilebilir.
dc.description.abstractCardiovascular diseases are the most common cause of death globally. It is important to increase the awareness of individuals in the prevention of cardiovascular disease risk levels and factors. The study was conducted to examine the effect of a motivational interview-based cardiovascular risk reduction programme on cardiovascular disease risk awareness, perception and risk factors. It was conducted as a randomised controlled study with an active control group including pre-test, mid-test and post-test. Participants were taxi and minibus drivers who were not diagnosed with cardiovascular disease and who could use smartphones. In the study, 52 drivers were randomised into 26 intervention and 26 control groups. Data were collected by independent surveyors using Personal Information Form, Cardiovascular Disease Risk Awareness Form, Cardiovascular Disease Risk Factors Form, International Physical Activity Short Form, Beck Anxiety Scale as pre-test, mid-test at the 6th week after the intervention and post-test at the 6th week after the mid-test. After the pre-test, the risk level of cardiovascular disease was calculated by the researcher on the E-Nabız application. In the intervention group, an educational intervention based on face-to-face motivational interviewing was applied for 3 sessions every 2 weeks through the Training Guide for the Prevention of Cardiovascular Diseases. During the intervention process, motivational messages were sent via WhatsApp application at the intervals of the educational intervention. In the study, blinding was provided in terms of data collector, statistician and reporting. In the study, no significant difference was observed in smoking status, BMI, waist/hip ratio, and blood pressure levels. No significant difference was found between the groups in cardiovascular disease knowledge level, perceived heart attack/stroke risk, healthy eating intentions, perceived benefits and intentions to change, cardiovascular disease risk awareness total scores, physical activity total MET scores, anxiety scores (p>0.05). A significant difference was found in drivers' cardiovascular disease knowledge levels, perceived heart attack/stroke risk level, severe physical activity MET scores and physical activity total MET scores in pre-test, mid-test and post-test measurements (p<0.05). When the significant difference obtained in the measurements was analysed in terms of group and time interaction, no significant difference was found (p<0.05). It may be recommended to plan and implement interventions in which drivers are more actively involved in increasing cardiovascular disease risk awareness.
dc.description.sponsorshipBu tez çalışması Necmettin Erbakan Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinatörlüğü tarafından 23DR9004 numaralı proje ile desteklenmiştir.
dc.identifier.citationUlak, S. (2025). Taksi-minibüs sürücülerinde motivasyonel görüşmeye dayalı kardiyovasküler risk azaltma programının (kardiyorap) risk farkındalığı, algısı ve risk faktörlerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma. (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı, Konya.
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12452/19646
dc.language.isotr
dc.publisherNecmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/embargoedAccess
dc.subjectKardiyovasküler Hastalıklar
dc.subjectKardiyovasküler Hastalık Risk Faktörleri
dc.subjectMotivasyonel Görüşme
dc.subjectRisk Farkındalığı
dc.subjectCardiovascular Diseases
dc.subjectCardiovascular Disease Risk Factors
dc.subjectMotivational Interviewing
dc.subjectRisk Awareness
dc.titleTaksi-minibüs sürücülerinde motivasyonel görüşmeye dayalı kardiyovasküler risk azaltma programının (kardiyorap) risk farkındalığı, algısı ve risk faktörlerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
dc.title.alternativeThe effect on risk awareness, perception and risk factors of motivational interview-based cardiovascular risk reduction program (cardiorep) in taxi-minibus drivers: A randomized controlled research
dc.typeDoctoral Thesis

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
SerdarUlak_Dr_2025.pdf
Boyut:
7.59 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
İndir
Lisans paketi
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim Yok
İsim:
license.txt
Boyut:
1.17 KB
Biçim:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama:
İndir

Koleksiyon

Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tez Koleksiyonu