Sosyoekonomik eşitsizliklerin ailelerin okul öncesi eğitim harcamalarına yansıması

Bu araştırmanın temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi anaokullarında farklı sosyoekonomik düzeylere sahip ailelerin okul öncesi eğitim harcamalarını nasıl deneyimlediğini, bu harcamaların aile bütçesine etkilerini ve kamusal destek beklentilerini ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde bütüncül çoklu durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Çalışma grubu, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Konya ilinin Karatay, Selçuklu ve Meram merkez ilçelerinde yer alan dokuz Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi anaokulunda amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen anne, baba ve okul müdürlerinden oluşan toplam 27 katılımcıdan oluşmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmış; içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda okul öncesi eğitim harcamaları; düzenli okul ödemeleri, tam gün ve kulüp hizmet giderleri, başlangıç hazırlığı giderleri, gündelik ve örtük giderler ile gelişimsel ve zenginleştirici giderler olmak üzere beş ana kategoride bütünleştirilmiştir. Gelişimsel ve zenginleştirici giderler kategorisinde ise bu harcamaların içerik ve kapsamının sosyoekonomik düzeye göre belirgin biçimde farklılaştığı tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına dayalı olarak okul yöneticilerine, politika yapıcılara ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

The primary aim of this study is to investigate how families with different socioeconomic levels experience early childhood education expenditures in public preschools, to examine the effects of these expenditures on family budgets, and to identify expectations regarding public support. The research was conducted using a holistic multiple-case study design within a qualitative research framework. The study group comprised 27 participants — mothers, fathers, and school principals — selected through purposive sampling from nine public preschools in the Karatay, Selçuklu, and Meram central districts of Konya province during the 2025-2026 academic year. Data were collected through semi-structured interview forms developed by the researcher and analysed using content analysis. As a result of the research, early childhood education expenditures were integrated under five main categories: regular school payments, full-day and club service costs, start-of-term preparation expenses, daily and hidden costs, and developmental and enrichment expenditures. Under the developmental and enrichment expenditures theme, the content and scope of these costs were found to vary markedly according to socioeconomic level. Based on the research findings, recommendations were made for school administrators, policymakers, and researchers.