Kazakistan'da çağdaş İslam akımlar: Dini yeniden yorumlama ve toplumsal etkileri

Basit Öğe Kaydı
dc.authorid0000-0002-0657-3542
dc.contributor.advisorŞenzeybek, Aytekin
dc.contributor.authorSandibayev, Olzhas
dc.date.accessioned2025-08-26T11:33:21Z
dc.date.available2025-08-26T11:33:21Z
dc.date.issued2025
dc.date.submitted2025
dc.departmentNEÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı
dc.descriptionYüksek Lisans Tezi
dc.description.abstractBu yüksek lisans tezi, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından (1991) günümüze uzanan süreçte Kazakistan’daki dinî alanın yeniden yapılanışını tarihsel ve sosyolojik bir bakış açısıyla ele almaktadır. Çalışma, 8. yüzyıldan itibaren kök salan Hanefî Mâtürîdî geleneğini; günümüzde Selefî, Diyobendî, Tebliğ, Nurcu, Gülen, Süleymancı ve Kurancı çizgiler gibi çağdaş akımlarla karşılaştırmalı biçimde inceleyerek süreklilik ve kırılma noktalarını ortaya koyar. Tezin temel amacı, bu akımların ortaya çıkış nedenlerini, yayılma stratejilerini ve Kazak toplumunun dinî kimliği üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Ayrıca devletin “güvenlik-hoşgörü dengesi”ne dayalı politikalarının dinî çoğulculuğa yansımaları değerlendirilir. Din sosyolojisi, dinî modernleşme ve radikalizm literatüründen yararlanılarak çok katmanlı bir kuramsal çerçeve kurulmuştur. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış; kapsamlı literatür taraması, resmî doküman incelemesi, sınırlı yarı-yapılandırılmış mülakatlar ve içerik analizi bir arada yürütülmüştür. Böylece Selefî-Vehhâbî ideolojilerin yükselişi, Yesevî Nakşibendî tasavvufî mirasın dönüşümü ve Türkiye menşeli cemaatlerin eğitim temelli faaliyetleri bütüncül bir çatı altında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak tez, Kazakistan’daki din-devlet-toplum ilişkilerini güncel veriler ışığında yeniden yorumlayarak radikalizmle mücadele, geleneksel tasavvufun korunması ve dinî çoğulculuğun kurumsallaştırılması konularında literatüre ve politika yapıcılarına yönelik kapsamlı bir değerlendirme sunmaktadır.
dc.description.abstractThis master’s thesis analyzes the post-Soviet reconstruction of the religious sphere in Kazakhstan from both historical and sociological perspectives. It juxtaposes the Hanefi-Maturidi tradition—rooted in the region since the eighth century—with contemporary movements such as Salafism, Deobandism, Tablighi Jamaat, Nurcu, the Gülen movement, the Süleymanci order, and Qurʾan-only groups, thereby identifying continuities and ruptures in the country’s Islamic landscape. The primary objective is to examine the drivers behind these currents, their diffusion strategies, and their impact on Kazakh religious identity. The study also evaluates how the state’s “security–tolerance balance” policy shapes religious pluralism. Drawing on the sociology of religion, theories of religious modernization, and radicalism studies, the thesis constructs a multi-layered theoretical framework. Methodologically, the research employs qualitative techniques, combining an extensive literature review, analysis of official documents, a limited set of semi structured interviews, and content analysis. This approach enables a holistic assessment of the rise of Salafi-Wahhabi ideologies, the transformation of the Yesevi Naqshbandi Sufi heritage, and the education-oriented activities of Turkish-origin communities. Ultimately, the thesis offers a comprehensive reassessment of state–religion society relations in Kazakhstan, providing both scholarly and policy-oriented insights into combating radicalism, preserving traditional Sufi structures, and institutionalizing religious pluralism.
dc.identifier.citationSandibayev, O. (2025). Kazakistan'da çağdaş İslam akımlar: Dini yeniden yorumlama ve toplumsal etkileri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Konya.
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12452/19651
dc.language.isotr
dc.publisherNecmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectÇağdaş İslam Akımları
dc.subjectDin-Devlet İlişkileri
dc.subjectDin Sosyolojisi
dc.subjectDiyobendîlik
dc.subjectGülen Hareketi
dc.subjectHanefî-Mâtürîdî Miras
dc.subjectKazakistan
dc.subjectKurancılık
dc.subjectNurculuk
dc.subjectSelefîlik
dc.subjectSüleymancılık
dc.subjectTebliğ Cemaati
dc.subjectContemporary Islamic Movements
dc.subjectState–Religion Relations
dc.subjectSociology of Religion
dc.subjectDeobandism
dc.subjectGülen Movement
dc.subjectHanefi-Maturidi Heritage
dc.subjectKazakhstan
dc.subjectQuran-Only Movement
dc.subjectNurcu
dc.subjectSalafism
dc.subjectSüleymanci Order
dc.subjectTablighi Jamaat
dc.titleKazakistan'da çağdaş İslam akımlar: Dini yeniden yorumlama ve toplumsal etkileri
dc.title.alternativeContemporary Islamic movements in Kazakhstan: Religious reinterpretation and social impact
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
OlzhasSandibayev_YL_2025.pdf
Boyut:
4.66 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
Açıklama:
Yüksek Lisans Tezi
İndir
Lisans paketi
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim Yok
İsim:
license.txt
Boyut:
1.17 KB
Biçim:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama:
İndir

Koleksiyon

Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Koleksiyonu