Endojen hiperkortizolizmin glokom riskine yönelik maküler ve optik sinir parametrelerine etkisinin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmada, endojen hiperkortizolizme bağlı olarak gelişen Cushing sendromu hastalarında glokomla ilişkili oküler yapısal ve vasküler parametrelerin optik koherens tomografi (OKT) ve optik koherens tomografi anjiyografi (OKT-A) ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Özellikle retinal sinir lifi tabakası (RSLT), gangliyon hücre kompleksi (GHK), santral makula kalınlığı (SMK) ve peripapiller/maküler damar yoğunluğu (VD) gibi parametrelerdeki değişiklikler incelenmiş; Cushing sendromunun subklinik glokomatöz süreç üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Gereç Ve Yöntem: Çalışmaya, endojen hiperkortizolizm tanısı almış ve endokrin tedavisi tamamlanmış 36 Cushing hastası ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 40 sağlıklı kontrol birey dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara ön segment ve fundus muayenesi, en iyi düzeltilmiş görme keskinliği (EİDGK),standart göz içi basıncı (GİB) ölçümü,santral korneal kalınlık (SKK) ölçümü, Görme alanı (HFA), OKT ve OKT-A görüntüleme uygulanmıştır. SMK, RSLT, GHK alt segmentleri ile yüzeyel ve derin maküler/peripapiller damar yoğunlukları ölçülmüştür. Toplanan veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 23.0 paket programı ile analiz edildi. Tüm testler için istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Cushing grubunda GİB ortalaması anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (19.39 ± 4.36 mmHg vs. 14.28 ± 2.23 mmHg; p < 0.001). Hasta ve kontrol grubu arasından yapılan karşılaştırmada GA-MD(p=0,457), GA-PSD(p=0,169), GA-VFİ(p=0,441) ortalamasının iki grup arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark olmadığı tespit edildi.RSLT kalınlıklarında gruplar arasında anlamlı fark gözlenmezken, SMK (p = 0.043) ve GHK-I-S (p = 0.011) segmentinde anlamlı incelme saptanmıştır. OCT-A bulgularında ise Cushing grubunda; Yüzeyel maküler VD değerlerine baktığımızda perifoveal (p = 0.04), perifoveal inferior hemisfer (p = 0.019) ve temporal perifoveal (p = 0.046) bölgelerde anlamlı artış, Derin maküler VD değerleri incelendiğinde tüm alan (p = 0.049), perifovea ortalama (p = 0.037), superior hemisfer (p = 0.031), temporal (p = 0.005) ve nazal perifoveal (p = 0.037) bölgelerde anlamlı artış saptanmıştır. Peripapiller VD değerlerinde ise sadece nazal kadranda anlamlı artış izlenmiştir (p = 0.035); diğer bölgelerde fark saptanmamıştır. FAZ ve koryokapillaris akım alanı verileri analiz edildiğinde gruplar arasında istatistiksel fark gözlenmemiştir (p > 0.05). Sonuç: Cushing hastalarında SMK ve GHK alt segmentlerinde izlenen incelme, retinal gangliyon hücrelerinde subklinik düzeyde bir etkilenmenin varlığına işaret etmektedir. Ayrıca Cushing grubunda göz içi basıncı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuş, bu durum hastalarda steroid kaynaklı oküler hipertansiyon (OHT) gelişme riskini desteklemiştir. GİB artışı, glokomatöz sürecin ilk adımı olarak değerlendirildiğinden, bu hasta grubunda glokom açısından yakın takip gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte, beklenenin aksine bazı maküler bölgelerde damar yoğunluklarında artış gözlenmiştir. Bu bulgular, glokomatöz sürecin erken evrede veya kompansatuar fazda olabileceğini ve kortizol düzeylerinin kısa sürede tedaviyle baskılanmasının yapısal bozulmayı sınırlayabileceğini düşündürmektedir. Kortizolün vasküler geçirgenlik artırıcı etkisi, geçici vazodilatasyon ve reaktif hiperemi gibi faktörler de bu artışta rol oynayabilir. Bu nedenle, endojen hiperkortizolizmli bireylerde hem yapısal hem de mikrovasküler değişimlerin erken tanı ve düzenli takip açısından önemi büyüktür.

Objective: This study aimed to evaluate ocular structural and vascular parameters associated with glaucoma in patients with Cushing’s syndrome due to endogenous hypercortisolism using optical coherence tomography (OCT) and optical coherence tomography angiography (OCT-A). Specifically, changes in parameters such as retinal nerve fiber layer (RNFL), ganglion cell complex (GCC), central macular thickness (CMT), and peripapillary/macular vessel density (VD) were examined, and the potential subclinical effects of Cushing’s syndrome on glaucomatous processes were investigated. Materials and Methods: The study included 36 patients diagnosed with endogenous hypercortisolism who had completed endocrine treatment and 40 age- and sex-matched healthy control subjects. All participants underwent anterior segment and fundus examination, best corrected visual acuity (BCVA), standard intraocular pressure (IOP) measurement, central corneal thickness (CCT) measurement, visual field testing (HFA), OCT, and OCT-A imaging. Measurements of CMT, RNFL, GCC sublayers, and superficial and deep macular/peripapillary VD were performed. The data were analyzed using SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 23.0. A p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results: In the Cushing group, the mean intraocular pressure (IOP) was significantly higher compared to the control group (19.39 ± 4.36 mmHg vs. 14.28 ± 2.23 mmHg; p < 0.001). Comparisons between the patient and control groups revealed no statistically significant differences in the mean values of VF-MD (p = 0.457), VF-PSD (p = 0.169), or VF-VFI (p = 0.441). While RNFL thicknesses did not differ significantly between groups, a significant thinning was observed in the GCC-SMK (p = 0.043) and GCC-I-S (p = 0.011) segments.Regarding OCT-A findings, the Cushing group demonstrated significant increases in superficial macular vessel density (VD) in the perifoveal region (p = 0.04), the inferior perifoveal hemisphere (p = 0.019), and the temporal perifoveal region (p = 0.046). For deep macular VD, significant increases were detected in the whole macular area (p = 0.049), mean perifovea (p = 0.037), superior hemisphere (p = 0.031), temporal (p = 0.005), and nasal perifoveal (p = 0.037) regions.In peripapillary VD measurements, a significant increase was found only in the nasal quadrant (p = 0.035), with no significant differences observed in other quadrants. Analysis of FAZ and choriocapillaris flow area revealed no statistically significant differences between the two groups (p > 0.05) Conclusion: The observed thinning in CMT and inferior GCC layers in Cushing patients suggests early subclinical involvement of retinal ganglion cells. Moreover, significantly elevated IOP values in the Cushing group support the potential for steroid-induced ocular hypertension (OHT), which may represent the first stage of a glaucomatous process. Therefore, close monitoring of these patients for glaucoma is crucial. Interestingly, contrary to expectations, increased vessel density was observed in certain macular regions. This may indicate that the glaucomatous process is in an early or compensatory phase and that rapid suppression of cortisol levels through early treatment could have limited structural damage. Cortisol's effects on increasing vascular permeability, leading to transient vasodilation and reactive hyperemia, may also contribute to these findings. Thus, early identification and longitudinal follow-up of both structural and microvascular changes in patients with endogenous hypercortisolism are of paramount importance.