Karamanoğlu beyliği dönemi vakfiyeleri ve mimari eserler

Basit Öğe Kaydı
dc.authorid0000-0001-9580-2759
dc.contributor.advisorYıldırım, Mustafa
dc.contributor.authorGümüştop, Ahmet
dc.date.accessioned2025-08-18T08:33:40Z
dc.date.available2025-08-18T08:33:40Z
dc.date.issued2025
dc.date.submitted2025
dc.departmentNEÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı
dc.descriptionDoktora Tezi
dc.description.abstractBu çalışma, Karamanoğlu Beyliği dönemine ait toplam 37 vakfiye metninin sistemli bir biçimde incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmada, vakfiye belgelerinin tarihî, sosyal, dinî ve hukukî bağlamda nasıl bir yapı arz ettiği ortaya konulmuş; belgeler üzerinden Karamanoğlulları döneminde vakıf kurumu ile mimari üretim arasındaki ilişki analiz edilmiştir. İncelenen vakfiyelerin tamamı erkek vâkıflar tarafından düzenlenmiş olup, 30’u yarı hayrî, 7’si ise tam hayrî niteliktedir. İncelenen 37 vakfiyeden 28’i Konya merkezli, 8’i Karaman merkezli ve 1’i ise Niğde merkezli olarak tespit edilmiştir. Vakfiyelerin 26’sında doğrudan bir mimarî yapı türüne atıf yapılmış, geri kalan 11 vakfiyede ise herhangi bir mimarî eserden söz edilmemiştir. Yapı türlerine göre dağılım incelendiğinde; zaviyeler (19) en yaygın grup olup, ardından cami/mescit (8), türbe/kümbet (4), dârü’l-huffâz (2), çeşme (2), imaret (1), hamam (1) ve değirmen (2) yapıları gelmektedir. Ancak bu eserlerin büyük bölümü günümüze ulaşamamıştır; pek azı özgün kimliğini koruyarak varlığını sürdürebilmiştir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Karamanoğulları’nın siyasi tarihi, kuruluş süreci ve Anadolu’daki yeri ele alınmış; dönemin sanat ve mimarî faaliyetlerine bakış açısı değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, İslam medeniyetinde vakıf kurumunun tarihsel gelişimi ile birlikte vakfiye belgelerinin yapısal ve içerik özellikleri tanıtılmış; Karamanoğulları dönemine ait vakıf uygulamalarına ışık tutulmuştur. Üçüncü bölümde, incelenen 37 vakfiye metnine ve bu metinlerde yer alan mimarî yapılara ilişkin değerlendirmeler sunulmuştur. Dördüncü ve son bölümde ise elde edilen bulgular bütüncül bir yaklaşımla ele alınmış; Karamanoğulları dönemine ait vakfiyelerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç olarak, Karamanoğulları dönemine ait vakfiyeler yalnızca birer bağış belgesi değil; dönemin dinî zihniyetini, sosyal örgütlenmesini, mimarî tercihlerini ve vakıf kurumuna yüklenen işlevleri çok katmanlı bir şekilde anlamamıza imkân tanıyan kaynaklardır.
dc.description.abstractThis study aims to systematically examine a total of 37 waqfiyya texts from the Karamanid period. The research reveals the historical, social, religious, and legal structures reflected in these documents and analyzes the relationship between the institution of waqf and architectural production during the Karamanid era. All the examined waqfiyyas were issued by male founders; 30 are classified as semi-charitable, while 7 are fully charitable in nature. Among the 37 waqfiyyas, 28 are centered in Konya, 8 in Karaman, and 1 in Niğde. In 26 of the waqfiyyas, direct reference is made to a specific type of architectural structure, whereas the remaining 11 do not mention any architectural work. When classified by building types, zaviyes (19) constitute the most common category, followed by mosques/masjids (8), tombs/türbes (4), dār al-ḥuffāẓ (2), fountains (2), soup kitchens (imaret) (1), baths (hamam) (1), and mills (2). However, most of these structures have not survived to the present day; only a few have managed to retain their original identity. The study is divided into four sections. The first section addresses the political history of the Karamanids, their founding process, and their role in Anatolia, and evaluates their approach to art and architecture. The second section introduces the historical development of the waqf institution in Islamic civilization, along with the structural and content-related characteristics of waqfiyya documents, shedding light on endowment practices during the Karamanid period. The third section provides an analysis of the 37 examined waqfiyyas and the architectural structures mentioned within them. The fourth and final section presents a holistic evaluation of the findings, offering a comprehensive assessment of the waqfiyyas from the Karamanid period. In conclusion, the waqfiyyas from the Karamanid period are not merely donation documents; they are multifaceted sources that allow us to understand the religious mindset, social organization, architectural preferences, and functional significance of the waqf institution during the era.
dc.identifier.citationGümüştop, A. (2025). Karamanoğlu beyliği dönemi vakfiyeleri ve mimari eserler. (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Konya.
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12452/19618
dc.language.isotr
dc.publisherNecmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectKaramanoğlu Beyliği
dc.subjectKaramanoğlu Mimarisi
dc.subjectVakıf
dc.subjectVakfiye
dc.subjectKaramanid Principality
dc.subjectKaramanid Architecture
dc.subjectWaqf
dc.subjectWaqfiyya
dc.titleKaramanoğlu beyliği dönemi vakfiyeleri ve mimari eserler
dc.title.alternativeKaramanoğlu principality foundation documents (waqfiyye) and architectural structures
dc.typeDoctoral Thesis

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
AhmetGümüştop_Dr_2025.pdf
Boyut:
9.4 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
Açıklama:
Doktora Tezi
İndir
Lisans paketi
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim Yok
İsim:
license.txt
Boyut:
1.17 KB
Biçim:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama:
İndir

Koleksiyon

Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Koleksiyonu